Internet tarmogʻida yolgʻizlik va psixik jarayonlar

Аннотация

Zamonaviy texnologiyalar inson hayotini yengillashtirish uchun yaratilgan. Lekin, ba‘zi bir insonlar ijtimoiy tarmoqlarga mukkasidan ketib qolishmoqdalar va bugungi 457 kunga kelib, kiberdepressiya va kiberbulling bu muommolarning kaliti hisoblanadi. Kiberpsixologlar va psixoterapevtlar ushbu muammoni yechish ularni diqqatini tortadi. Kalit so‗zlar: internet tarmog‗ida yolg‗izlik, raqamli autizm, kibernetika, kiberdepressiya, kiberpsixologiya, yoʻqolgan haqiqat sindromi. Bugungi XXI-asr zamonaviy texnologiyalar va kibernetika faol rivojlanayotgan davrdir. Hozirgi kunda juda ham qiyin hech boʻmasa bir marotaba ijtimoiy tarmoqlardan foydalanmagan insonni tasavvur qilish. Ijtimoy tarmoqlar , u aslida, jamiyat tuzilmasini tubdan o‗zgartiradi. Xoʻsh, zamonaviy kommunikatsiya texnologiyalarida qanday ijobiy yoki salbiy ta‗sirlardan foydalanish mumkin? Gap boshlashdan avval, shuni tan olish kerakki, kiberfandagi yutuqlar amalda inson daholigining cho‗qqisi hisoblanadi. Biroq tanganing teskari tomoni ham mavjud. Internet va ijtimoiy tarmoqlarning paydo bo‗lishi bilan an‗anaviy ommaviy axborot vositalari biroz zaiflashdi. Buni qiziquvchan onglar uchun ne‘mat deb atash mumkin bo‗lsa-da, bu tsenzura orqali ommaviy nazorat qilish vositasidir. Odamlar yangi va takomillashtirilgan muloqot usullarini, o‗qish va ishda qulaylik va imkoniyatlarni yaratish orqali insonning mavjudligini osonlashtirishga harakat qilmoqdalar[1]. Biroq bu barcha yangiliklar insonda kuchli qaramlikni keltirib chiqaradi. Buning sharofati bilan "giyohvandlik" atamasi deb ataladigan yangi ruhiy kasallik aniqlandi. Buni behuda sarflangan vaqt bilan bir qatorda behuda hayot bilan solishtirish ham mumkin. Ijtimoiy tarmoqlar qanchalik ko‗p rivojlansa, ular shunchalik rang-barang bo‗lib, odamlarni o‗zlarining "tarmoqlariga" jalb qiladi va ularni tasmani deyarli to‗xtovsiz ko‗rib chiqishga majbur qiladi. Bunday yondashuv natijasida odamlarning jonli ravishda odamlar bilan muloqot qilish istagi tobora kamayib bormoqda. Keyinchalik odam virtual makon olamiga sho‗ng‗iydi va har doim ham osonlik bilan haqiqatga qaytmaydi. Axir unga shaxsan odam bilan uchrashishdan ko‗ra yozish ancha oson, chunki yuzma-yuz uchrashganda emotsiyonal muloqotda qiynaladi[2]. Xo‗sh, nega odamlar tobora ko‗proq kiberkosmosga kirib bormoqda? Ehtimol bu shaxsiy uchrashuv juda ko‗p kuch, vaqt va hatto his-tuyg‗ularni talab qilishi bilan bog‗liq. Shaxsiy uchrashuv rivojlangan (hech bo‗lmaganda qisman) ijtimoiy intellektni nazarda tutadi, bu tizimli hissiy qaytishni mulohazalarga tezkor javob berishni shuningdek, faol muloqotni nazarda tutadi. Va bunday vaziyatlarda qoida tariqasida, fikr yuritish uchun deyarli vaqt qolmaydi. Ma‗lum bo‗lishicha, inson o‗zi uchun eng oddiy yo‗lni tanlaydi, ijtimoiy tarmoqlarda yozishmalarni afzal ko‗radi. Shunga ko‗ra, odam asta-sekin ko‗proq individuallashadi, introvertga aylanib boradi. Bunday g‗ayriijtimoiy xatti-harakatlar natijasida insonda ijtimoiy tarmoqlardan, shuningdek, foydalanuvchilardan (ya‗ni, kiberdo'stlar) katta umidlar tug‗iladi. Biroq siz realistik bo‗lishingiz kerak va Internet har doim ham sizni yolg‗izlikdan qutqarmasligini tushunishingiz kerak. Aksincha, odamni mana shu boshi berk ko'chaga olib boradi. Misol uchun, bir kishi o‗zining sevimli fotosuratini tanlaydi va uni Internetga qo‗yadi. Va bu vaziyatda bizning qahramonimiz kiberdo‗stlaridan juda ko‗p layk va rasmga fikir bildirishini kutadi. Biroq ba‘zi sabablarga ko‗ra u kutilgan aktivni olmaydi. Bu holatda inson psixikasi bilan nima sodir bo‗ladi? Yaqinda yoqtirishlar bir qator ijtimoiy media valyutalari sifatida baholandi. Va qanchalik ko‗p layk bo‗lsa, odam shunchalik mashhur va muvaffaqiyatli bo‗ladi. Tabiiyki bizning xarakterimiz kutilgan narsaga erisha olmasa, u o‗zini istalmagan va juda yolg‗iz his qiladi. Shunday qilib, insonda Internet depressiya yoki raqamli autizmni rivojlanishi mumkin. 458 Keling, ushbu tushunchalarni tushunaylik va raqamli autizm nima? Ular: "Biz nima yeymiz", deyishganda, bu ibora bizning ruhiy "ovqatimiz" bilan bir xil bo‗ladi. Ya‗ni, biz qanday ma‗lumotni iste‗mol qilamiz. So‗nggi paytlarda inson miyasining ishi haqidagi g‗oyalar juda kuchli o‗zgarishlarga duch keldi va ular uni yanada diqqat bilan o‗rganishga muvaffaq bo‗lishdi. Bunday tadqiqot natijasida ma‗lum bo‗ldiki, bizning harakatlarimiz uchun mas‘ul bo‗lgan nafaqat miyaning turli qismlari, balki ularning barchasi bir- biriga bog‗langanligi ham ma‘lum bo‗ldi. Shuningdek resurslarni to‗g‗ri vazifalarga yo‗naltirganda miyaning uchta asosiy rejimi faollashadi. Birinchisi axborotni iste‗mol qilish. Buning uchun markaziy ijroiya tarmog‗i mas‘uldir. Miyaning ikkinchi rejimi - vaziyatga yo‗naltirish. Buning uchun muhimlikni aniqlash tarmog‗i javobgardir. Va miyaning uchinchi rejimi neytraldir. Miya ayniqsa hech narsa haqida o‗ylamaganda, siz shunchaki o‗tirib dam olganingizda. Biroq bu eng muhimlaridan biri bo‗lgan uchinchi rejim. Chunki aynan shu vaqtda sizning miyangiz vaziyatning turli tomonlar