Hissiy intellekt va uning shakllanishi

Аннотация

Ushbu maqolada shaxsning hissiy intellekti ularning bir-birini hissiy idrok etishi va empatik munosabatlariga e‘tibor qaratilgan. Hissiy intellekt va uning shakllanishining psixologik xususiyatlari ko‗rsatib o‗tilgan. Emotsional intellektni tashkil etishda tavsiyalar ishlab chiqilgan. Kalit so‗zlar: Hissiy intellekt, moslashuvchanlik, empatiya, stressga chidamlilik, qaror qabul qilish, munosabatlar boshqaruvi. 437 Ma‘lumki, IQ shaxsning ish faoliyatidagi muvaffaqiyatini belgilaydi. Hissiy intellekt - bu odamning o‗z his-tuyg‘ularini his qilish qobiliyati, shu jumladan jamoada ishlash va hamkasblarining kayfiyatini ko‗tara olish qobiliyatidir. Genetik darajadagi IQdan farqli o‗laroq, inson o‗z hayoti davomida hissiy zakovatini boshqarishi va kuchaytirishi mumkin. Shuni anglab yetish zarurki, ijtimoiy qobiliyat ko‗rsatkichi — mantiqiy fikrlash yoki matematik muammolarni hal qilish qobiliyatidan ko‗ra, shaxsiy muvaffaqiyat uchun muhim ahamiyatga ega. 1950 yil - Avraam Maslou kabi gumanistik psixologlar odamlar o'zlarining hissiy kuchlarini qanday qurishlari mumkinligini tasvirlaydilar. 1995 yil - Hissiy intellekt tushunchasi psixolog Daniel Golemanning "Hissiy intellekt" kitobini nashr etgandan keyin mashhur bo'ldi. Ushbu kitob bir yarim yil davomida ―The New York Times‖ nashriga ko'ra eng ko'p sotilgan kitoblar ro'yxatida qoldi. 2006 yilda 5 000 000 nusxa allaqachon o'ttiz turli tillarda sotilgan va u ko'plab mamlakatlarda bestseller bo'lgan. Daniel Goleman Bu hissiy intellektni insonning his-tuyg'ularini boshqarish qobiliyati, ya'ni bu his-tuyg'ular to'g'ri va samarali ifodalanishi uchun tavsiflaydi. Golemanning so'zlariga ko'ra, hissiy intellekt ishdagi muvaffaqiyatning eng katta bashoratidir.[1-2-3] Ko'pchiligimiz kundalik ish bilan band bo'lganimiz sababli, vaziyatlarga qanday munosabatda ekanligimiz va o'zimizni qanday tutishimiz haqida kamdan-kam to'xtab qolamiz. O'zini anglashning boshqa shakli - bu boshqalarning bizga nisbatan bo'lgan his-tuyg'ularini tan olishdir. Ko'pincha bu qiyin, chunki biz ko'rishni istagan narsamizni ko'rishga moyil bo'lamiz va agar ular biz uchun noqulay bo'ladi deb hisoblasak, boshqalardan fikr so'rashdan qochishga moyildirmiz. Hamdardlik bilan munosabatda bo'lish, odamlarga ko'pincha ijtimoiy munosabatlarga, ayniqsa ish joylarida ta'sir qiladigan kuch dinamikasini tushunishga imkon beradi. Ushbu sohada yaxshi bilimga ega bo'lganlar munosabatlarga to'g'ri ta'sir ko'rsatishga, his-tuyg'ular va xatti- harakatlar qanday ishlashini tushunishga va kuch dinamikasining ushbu turi atrofida yuzaga keladigan turli vaziyatlarni samarali talqin qilishga qodir. Hissiy intellekt - bu o'zining va boshqa odamlarning his-tuyg'ularini, niyatlarini, motivatsiyasini, istaklarini tan olish va uni boshqarish qobiliyatidir. Ko'nikma, amaliy muammolarni hal qilishga, hayotda va ishda maqsadlarga erishishga yordam beradi. Rivojlangan hissiy intellektga ega odamlar boshqa odamlar bilan muzokaralar olib borish, qaror qabul qilish va salbiy holatlarga to'g'ri javob berish imkoniyatiga ega.[4-5-6] Tuyg'ular orqali biz voqealar, so'zlar va holatlarga munosabat bildiramiz. Agar ular tushunilmasa, sodir bo'layotgan narsa buziladi. Misol uchun, ishda ular sizga eslatma berishdi va siz janjallashib, janjallasha boshladingiz. Natijada, bu nevroz, apatiya va boshqa depressiv holatlarga olib keladi. Shu bilan birga, depressiya tezda yo'qolmaydi: 15-39% odamlarda u bir yildan ortiq davom etadi.[7-8] Rivojlangan hissiy intellektga ega odam harakatlar yoki his-tuyg'ularga emas, balki sabablarga javob beradi. Bu unga tanqidni to'g'ri qabul qilishga, boshqa odamlarni tushunishga va ularga adekvat munosabatda bo'lishga yordam beradi. Hissiy intellektga ega bo‗lgan odamlarning ruhiy salomatligi, ish samaradorligi va yetakchilik qobiliyatlari yaxshilanadi. Shu bilan birga, yetakchilik qobiliyatining 67% qismi hissiy intellektga to'g'ri keladi. Bu texnik bilim va IQdan ikki marta muhimroqdir. Buni Egon Zehnder tadqiqoti tasdiqlaydi. Ular 515 ta yuqori martabali rahbarni tahlil qilib, emotsional intellekti rivojlangan odamlar muvaffaqiyatga erishish ehtimoli yuqori ekanligini aniqladilar. Hissiy intellekt siz bilan nima sodir bo'layotganini bilishdan boshlanishi kerak. Siz o'zingizni va his-tuyg'ularingizni ajratishni, ularni alohida hodisa sifatida taqdim etishni va unga yon tomondan qarashni o'rganishingiz kerak. Tuyg'ular - bu sizning atrofingizdagi voqealarga munosabatingiz. Tuyg'uni o'zingizdan ajratish qobiliyati vaziyatni baholashga, qaror qabul qilishga va to'g'ri javob berishga yordam beradi.[9-10-11] Hissiy intellektning rivojlanish darajasini quyidagicha baholash mumkin: - O'z his-tuyg'ularingiz va his-tuyg'ularingizdan xabardor bo'ling. - Gapirishdan yoki harakat qilishdan oldin pauza qiling. 438 - O'z fikrlaringizni va hissiyotlarga bo'lgan munosabatingizni nazorat qilishga intiling. - Tanqidni yaxshilash uchun imkoniyat sifatida foydalaning. - Qadriyatlar va tamoyillaringizga sodiq qoling. - Boshqalarni maqt