TEMIR YO‘L AVTOMATIKA VA TELEMEXANIKA QURULMALARIGA TEXNIK XIMAT KO‘RSATISH USULLARI

Аннотация

the article provides recommendations on methods of technical maintenance of automation and telemechanics installations. Keywords: automation, telemechanics, fault, diagnostics,diagnosis. AT qurilmalarining ishonchliligini yuqori darajada ushlab turish uchun ularga texnik xizmat ko‘rsatish choralari ko‘rilmoqda. Texnik xizmat ko‘rsatishni tashkil etishda bir nechta yondashuvlar (1-rasm) mavjud. Birinchi yondashuv qurilmaga jiddiy texnik xizmat ko‘rsatishni talab qilmaydi va uning ishlamay qolish muddati bilan belgilanadi. Texnik xizmat ko‘rsatishning ikkinchi yondashuvi vaqt oralig‘i bilan belgilanadigan xizmatdir. Bu amalga oshirilgan tadbirlar uchun belgilangan muddatlar bilan texnik xizmat ko‘rsatish rejasini tayyorlashni shuningdek, qurilmalarga xizmat ko‘rsatish uchun maxsus guruhlarning mavjudligini talab qiladi. Ushbu turdagi texnik xizmat ko‘rsatish ancha qimmat va har doim ham maqbul emas (ta’mirlash ishlari haqiqiy nosozlikdan keyin rejalashtirilishi mumkin ya’ni juda kech yoki aksincha, muddatidan oldin amalga oshirilishi mumkin). Qurilmaning (tizimning) haqiqiy (joriy) holati bilan belgilanadigan texnik xizmat ko‘rsatishning uchinchi yondashuvi eng mukammal hisoblanadi. Bu qurilmaning ish parametrlarining joriy holatini diagnostika qilish uchun vositalar mavjudligini talab qiladi. Ushbu usul nisbatan arzon va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning katta qismini talab qilmaydi. Bundan tashqari, haqiqiy holatga asoslangan texnik xizmat ko‘rsatish qurilmalarning resurslarini maksimal darajada oshirishga imkon beradi ta‘mirlash va almashtirish rejaga muvofiq emas, balki ish vaqti va joriy texnik holatga muvofiq amalga oshiriladi. 37 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference 38 B u z u lis hk go a q a d a r ‘r s a tis h x iz m a t T a T e x n ik irla s a m x iz m a t s tra te g h m u n ta z a m ra a lg a o s h irila d i iy a la ri v is h ta Q u ru lm te x n aik n in g h o la x iz m a t k tig a o ‘rs q a ra a tish b 1-rasm.Texnik xizmat ko‘rsatish strategiyalari Avtomatika va telemexanika qurulmalariga texnik xizmat ko‘rsatish usullari: O‘zbekiston temir yo‘llarida ikkinchi yondashuv qo‘llaniladi, bu rejalashtirilgan profilaktika yoki rejalashtirilgan ta’mirlash usuli deb ham ataladi. U maxsus ishlab chiqilgan jadvalga muvofiq ma’lum bir chastota bilan amalga oshiriladigan bir qator tadbirlarni o‘z ichiga oladi. Yuqorida ta’kidlab o‘tilganidek, bu yondashuv har doim ham maqbul emas va juda qimmatga tushadi. Bundan tashqari, texnik xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar ishning bir qismini bajarmaslik yoki yomon bajarish vasvasasi mavjud, chunki texnik xizmat ko‘rsatish operatsiyalari ko‘pincha odatiy holdir va ularning ishlashi ustidan nazorat yo‘q. Uchinchi yondashuv - zamonaviy qurilmalarni haqiqiy holatiga ko‘ra ta’mirlash. Muntazam texnik xizmat ko‘rsatish usulidan qurilmalarning haqiqiy holatiga ko‘ra xizmat ko‘rsatish usuliga o‘tish uchun o‘rnatilgan va qo‘shimcha boshqaruv vositalaridan foydalangan holda funksional birliklarning doimiy monitoringini ta’minlash kerak. Ishlayotgan rele texnologiyasida ixtisoslashtirilgan sensorlarni o‘rnatish qiyin va juda qimmatga tushadi va o‘z- o‘zini boshqarish funksiyasi bilan jihozlangan faqat mikroprotsessor texnologiyasidan foydalanishga tez o‘tish mumkin emas. Shu munosabat bilan texnik diagnostika va monitoringning qo‘shimcha vositalaridan (TDM) foydalanish dolzarb bo‘lib qolmoqda. Texnik diagnostika vazifalari: Tashxis qo‘yishda tizim joylashgan holatni aniq aniqlash yoki u joylashgan ko‘plab holatlarni aniqlash muammolari hal qilinadi. Bu diagnostika ob’ektini o‘rganishda qanday vazifa qo‘yilganligi bilan belgilanadi. Diagnostikaning beshta vazifasi mavjud. Diagnostikaning birinchi vazifasi-bu xizmat ko‘rsatish holatini tekshirish, bunda ob’ektda har qanday nosozlikni aniqlash vazifasi hal qilinadi, diagnostika obektini ko‘plab xizmat ko‘rsatish holatlaridan va ko‘plab nosoz holatlarga o‘tkazadi (2-rasmda keltirilgan). Bu fabrikalarda qurilmalar ishlab chiqarishda, THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference ularni uzoq vaqt saqlash yoki ta’mirlashdan keyin yoqishda paydo bo‘ladi. Ko‘pincha bu juda ko‘p vaqt talab qiladigan jarayon bo‘lib, uni soddalashtirish uchun texnik diagnostika usullaridan foydalanish kerak. Diagnostikaning ikkinchi vazifasi-bu nosozliklarni aniqlash vazifasi hal qilinadigan ish faoliyatini tekshirish.Diagnostikaning uchinchi vazifasi – to‘g‘ri ishlashini tekshirish diagnostika obektining ishlashi paytida hal qilinadi. Shu bilan birga, ob’ektda hozirgi vaqtda uning normal ishlashini buzadigan nosozliklar paydo bo‘lmasligini ta’minlash va nosozliklarning normal ishlashi uchun qabul qilinishi mumkin bo‘lmagan ta’sirini istisno qilish kifoya. To‘g‘ri ishlashini tekshirish diagnostika ob’ektining faqat ushbu rejimda va ma’lum bir vaqtda to‘g‘ri ishlashi to‘g‘risida xulosa chiqarishga imkon beradi. Umuman olganda, hozirgi vaqtda t