RAYLEY SOCHILISHI NAZARIYASINI VA UNING AMALIY QO'LLANILISHINI

Аннотация

this article analyzes the Rayleigh scattering theory and its practical applications. The basic conditions for Rayleigh scattering and their importance in atmospheric monitoring, space exploration and other fields are discussed. The article details the effects of atmospheric gases and aerosols on Rayleigh scattering, as well as the role of resonance phenomena. Keywords: Rayleigh scattering, atmospheric scattering, resonance scattering, aerosols, gases, scattering theory Rayley sochilishi - bu kichik zarrachalar tomonidan yorug'likning tarqalishini tasvirlovchi nazariyadir. Bu hodisa ko'plab sohalar, jumladan, atmosfera fanlarida, optikada va kosmik tadqiqotlarda muhim rol o'ynaydi. Rayley sochilishi nazariyasi amaliy qo'llanilishga ega bo'lib, uning yordamida atmosfera tarkibi, aerozol konsentratsiyasi va sayyoralar atmosferasining tuzilishini o'rganish mumkin. Shu bilan birga, bu nazariya yorug'lik bilan 22 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference ishlovchi ko'plab tizimlarda, jumladan, telekommunikatsiya tizimlarida va lazer texnologiyalarida muhim hisoblanadi. USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI Rayley sochilishi nazariyasi to'lqin optikasiga asoslangan. Kichik zarralar tomonidan yorug'lik sochilishini tasvirlash uchun Maxwell tenglamalari va mavjud zarrachalarning hajmi bilan bog'liq potensial maydon qo'llaniladi. Rayley sochilishining asosiy farazlari quyidagilardan iborat:  Zarracha yorug'lik to'lqin uzunligidan ancha kichik bo'lishi kerak.  Zarrachalar ionlashtirilmagan bo'lishi kerak.  Zarrachalarning sinish ko'rsatkichi birlikdan unchalik farq qilmasligi kerak.  Zarrachalar izotrop bo'lishi kerak.  Yorug'lik chastotasi zarracha uchun rezonans chastotasiga yaqin bo'lmasligi kerak. Ushbu farazlar bajarilganda, Rayley sochilishining intensiteti quyidagi formuladan aniqlanadi: I = I0 * (1 + cos^2(θ)) * (8π^4 * a^6 * m^2 - 1) / (3 * λ^4 * R^2) Bu yerda I0 - tushayotgan nur oqimi, θ - sochilish burchagi, a - zarracha radiusi, m - zarrachaning sinish ko'rsatkichi, λ - to'lqin uzunligi, R - kuzatuvchi masofasi [1]. Rayley sochilishi nazariyasi atmosfera xossalarini o'rganish uchun keng qo'llaniladi. Masalan, Agraval ishida atmosferadagi aerozol zarrachalarining konsentratsiyasi va tarkibi Rayley sochilishi yordamida baholangan [2]. Alpers tadqiqotida esa Rayley sochilishi sayyoralar atmosferasini o'rganish uchun qo'llanilgan [3]. Shuningdek, Bohren ishida Rayley sochilishi nazariyasidan foydalanib, optik tolalardagi signalning yo'qolishi tahlil qilingan [4]. NATIJALAR Rayley sochilishi nazariyasi turli sohalar uchun foydali bo'lgan muhim nazariyaviy va amaliy natijalarga olib keladi. Quyidagi natijalarga e'tibor qaratish muhimdir: Atmosfera monitoringi: Rayley sochilishi yordamida atmosferadagi gazlar va aerozollarning konsentratsiyasini aniqlash mumkin [5]. Kosmik tadqiqotlar: Rayley sochilishi bilan sayyoralar atmosferasining tuzilishi va tarkibini o'rganish imkoniyati mavjud [6]. Optik tizimlar: Rayley sochilishi optik tolalardagi signal yo'qolishini baholashda qo'llaniladi [7]. 23 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference Lazer texnologiyalari: Rayley sochilishi lazerlar bilan ishlashda muhim rol o'ynaydi [8]. TAHLIL VA MUHOKAMA Rayleyning sochilishi beshta farazga asoslangan. Ulardan quyidagilarni ko’rib chiqamiz. Zarracha yorug'lik to'lqin uzunligidan fizik o'lchamlari bo'yicha ancha kichikdir. Ushbu mezon havoning gazsimon molekulalari tomonidan ko'rinadigan yorug'lik uchun juda mos keladi, ular uchun diametri birdan bir necha Angstrom birligigacha. Odatda radiusli zarrachalar kichik zarrachalar mezoniga javob beradi deb hisoblanadi, bu mezon ko'rinadigan yorug'lik uchun ko'plab molekulalar va ko'plab Aitken yadrolarining aglomeratsiyasini o'z ichiga oladi. U chang, tuman va boshqa atmosfera aerozollarining asosiy qismini o'z ichiga olmaydi, ular uchun boshqa turdagi tarqalish qonunlari qo'llaniladi. Zarrachalar ionlashtirilmagan. Troposfera va stratosferadagi aksariyat zarralar bu mezonga javob beradi. Nisbatan katta miqdordagi ionlangan zarrachalar ionosferani tashkil qiladi. Zarrachalarning sinish ko'rsatkichi birlikdan unchalik farq qilmaydi. Ushbu talabning jismoniy ahamiyati shundaki, zarracha ichidagi to'lqinning fazasi atrofdagi fazodagi bilan taxminan bir xil. Vaziyatni oddiy havo yaxshi bajaradi, havo uchun va uchun. Kichik suv tomchilari, sulfat kislota tomchilari yoki kvarts kabi mineral zarralar uchun uning qoniqish darajasi unchalik aniq emas. Bu holatda teng fazali yaqinlashish uchun bizda aralashgan qo'shimcha bo'lishi kerak. Yuqorida sanab o'tilgan kichik zarrachalar talabining bu yordamchisi Rayleigh tipidagi sochilishni ko'rsatish uchun birlikdan m sezilarli darajada katta bo'lgan zarralar dan kichikroq bo'lishi kerakligini ko'rsatadi. Rayley tarqalishining eng oddiy holati izotrop zarralar uchun. Izotropik zarracha ta'sirlangan to'lqinga javoban elektronlar tebranishining afzal yo'nali