К содержанию
РецензированоRU2000

Юқори иссиқликка чидамли керамик плиталар учун оловбардош материаллар

№ Материалнинг Материалнинг · Серпентин MgO SiO ·H O · SiO ·H O) · SiO·H O) +%(

Современные инновационные исследования актуальные проблемы и развитие тенденции: решения и перспективы · 28-32 · 2000

Аннотация

Бу мақолада иссиқликка чидамли керамик плиталарнинг хусусиятлари ва катта Қуѐш энергиясидан фойдаланган ҳолда юқори ҳароратга чидамли керамик плиталар тайѐрлаш имкониятлари келтирилган. Калит сўзлар: қуѐш энергияси, керамик плита, юқори ҳароратли иссиқлик манбаи. Бугунги кунда интенсив ривожланиб бораѐтган керамика соҳасида бир қанча ютуқларга эришиш баробарида юқори ҳароратга чидамли оловбардош керамик плиталарга эҳтиѐж тобора ортиб бормоқда. Керамик плиталарнинг бир қанча турлари мавжуд бўлиб, Ўзбекистон шароитида юқори ҳароратга чидамли оловбардош чинни буюм тайѐрлаш плитаси кўплаб ишлатилади. Чинни буюм тайѐрлаш плитаси чинни маҳсулотларини синтез қилиш давомийлигида юқори ҳароратли печларда бир неча сутка давомида ушлаб турилади. Чинни маҳсулотларининг сифат даражаси унга хизмат қилаѐтган плитага боғлиқ. Республикамизда фаолият юритаѐтган чинни буюм тайѐрлаш 380 ташкилотлари карбид кремний асосидаги керамик плиталардан чинни маҳсулотларини синтез қилишда фойдаланиб келишмоқда. Юқори ҳароратга чидамли оловбардош керамик плиталарнинг ўзига хос хусусияти уларнинг иссиқликка бардошлигидир. Керамик плиталарнинг материали, ҳароратга бардошлилиги температура бўйича ўзгариб боради ва бу ҳолат иситиш печи температуравий кўрсаткичлари ва бир жинсли температуравий майдон шакллантириш имкониятларини белгилаб беради. Материалларнинг хоссалари уларнинг таркиби ва тузилишига боғлиқ бўлиб, бу материалшуносликнинг замонавий назарий тамойилларининг асосидир. Кўпгина материалларнинг таркиби бир нечта компонентларни ўз ичига олади ва уларнинг ҳар бирининг миқдорий таркиби исталган техник ѐки иқтисодий самарага эришиш учун ўзгартирилиши мумкин. [1]. Энергия тежовчи технологиялар, шунингдек, муқобил энергия манбаларидан фойдаланиш нуқтаи назаридан қуѐш энергиясини конверсиялаш масалалари энг долзарб бўлиб қолмоқда. Бундай трансформациянинг самарадорлигини ошириш тамойиллари самарали қуѐш станцияларини яратиш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ютуқларга асосланади. Таҳлил шуни кўрсатадики, қуѐш энергиясидан фойдаланишнинг юқори самарали усулларидан бири, бу қуѐш радиациясини ойнани концентрациялаш тизимлари ѐрдамида консентрациялашдир. Юқори зичликдаги ѐруғлик оқимлари материалларни юқори ҳароратгача қиздириш имконини беради. [2]. Ўзбекистонда қуѐш энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги ишлар бир қатор илмий- тадқиқот институтлари ва лабораторияларда, олий ўқув юртларида олиб борилмоқда, Иссиқлик қуввати 1000 кВт бўлган йирик бойитиш фабрикалари Одеилло (Франция) ва Паркентдаги (Ўзбекистон) қуѐш станцияларидир (1-2-расм). 800 Вт/м2 табиий қуѐш нурланиши билан КҚП қуѐш нурларини нуқта марказида (Ø80 см) 1000 Вт/см2 гача жамлай олади, бу эса ҳаводаги барча юқори ҳароратли материаллар билан ишлаш имконини беради. Гелиостатларни бошқаришнинг автоматлаштирилган тизими оқим зичлигини созлаш ва фокусда бир хил нурланишни олиш имконини беради. Бундай ҳолда, эритиш печига мужассамлашган қуѐш нурлари оқимини кетма-кет ѐки бир вақтнинг ўзида киритиш мумкин. КҚП нинг техник параметрлари турли хил композициялар, микро тузилмалар ва натижада турли хил хусусиятларга эга бўлган материалларни синтез қилиш ва эритиш учун жуда етарли.[3]. КҚП нинг марказлаштирилган зонасида эритиш мосламалари ўрнатилади - "чўмичли" ва "айланувчи" турдаги печлар. Чўмичли печи эритилган материалнинг бир хиллигига эришиш учун, эритиш жараѐнида доимий аралаштириш билан, кичик қисмларда эритиш учун мўлжалланган. Печ аралашмани қайнатишга, шиша массасини аниқлаштиришга ва кейин эритманинг бутун қисмини бир вақтнинг ўзида ишлаб чиқаришни амалга оширишга имкон беради. 1-расм. 1 МВт (КҚП) қувватли катта қуѐш 2-расм. Катта қуѐш печининг асосий печи. компонентлари – гелиостат майдони, минора, бойитиш фабрикаси. 381 "Айланувчи" турдаги печда заряд сирт устида қайнатилади ва эритиш жараѐнида шиша массаси фокусли ҳудуднинг иссиқ зонасида тиниқланади. "Айланувчи" турдаги печ жуда оддий ва ишлаш учун қулай бўлиб, ҳозирги вақтда юқори ҳароратли материалларни эритиш учун БСП нинг асосий ускунаси ҳисобланади.[4]. Катта қуѐш печида ишлаган, сўнгги йилларда керакли хусусиятларга эга (юқори иссиқлик барқарорлиги, паст иссиқлик кенгайиш коеффициенти, паст электр ўтказувчанлиги ва бошқалар) бир неча ўнлаб оксидли материаллар синтез қилинди ва ўрганилди. Бу эҳтиѐж нафақат Ўзбекистон Республикаси, балки бутун Марказий Осиѐда миллий иқтисодиѐтнинг турли тармоқларида жуда юқори. Фойдаланилган адабиѐтлар рўйхати: 1. Каримов А.А., Мустафоев А.И. Технология керамики для материалов элек- тронной промышленности: монография. Ташкент: Типография ТИИИМСХ, 2020. 128 с. 2. Kamanov B.M., Mamatkosimov M.A., Mustafoev A.I. localization of imported ceramic tiles // Journal of Irrigation and melioration №3 .2020. – Tashkent, - Pp. 28-32. (05.00.00, №4) 3. Мустафоев А.И., Маматкосимов М.А., Сувонова Л., Каманов Б.М., Джалилов М. Влияние нагрева на фазовые превращения в геомодификаторе трения на основе слоистого серпентина // «AGRO ILM» журнали. №4.2020. – Тошкент, - С.97-99. (05.00.00, №4) 4. Каманов Б.М., Ма

Доказательный фрагмент

«Бу мақолада иссиқликка чидамли керамик плиталарнинг хусусиятлари ва катта Қуѐш энергиясидан фойдаланган ҳолда юқори ҳароратга чидамли керамик плиталар тайѐрлаш имкониятлари келтирилган.»

Образец извлечения

Демо-превью

Бу мақолада иссиқликка чидамли керамик плиталарнинг хусусиятлари ва катта Қуѐш энергиясидан фойдаланган ҳолда юқори ҳароратга чидамли керамик плиталар тайѐрлаш имкониятлари келтирилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
қуѐш энергияси, керамик плита, юқори ҳароратли иссиқлик манбаи
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники