ТАБИИЙ ИЛМИЙ МУЗЕЙЛАР ФАОЛИЯТИДА ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ.

Аннотация

In this article, you can get information about the ways of using modern technologies and their role to further improve the activities of museums. Key words: museum, technology, virtual, kiosk, QR code, collection, exhibition, , gadget, rebrand, public relation (PR), diversification. Музейлар - тарихнинг сирли ҳилқатларини ўзида мужассам этган ҳолда халқлар маданиятини, қадриятларини тараннум этувчи маскан бўлиб, шу билан бир қаторда, давлатларни бир - бирига боғловчи кўприк вазифасини ҳам ўтайди. Музейларнинг ихтисослигидан қатъий назар у бадиий музей бўладими ёки табиий - илмий музей барчаси бир мақсад - келажак авлодга маълумотлар энциклопедияси бўлиб хизмат қилиб келмоқда. Жаҳонда музейлар илк пайдо бўлгандан буён кўп тарихий жараёнларни бошидан ўтказди. Шунга қарамай музейларнинг инсоният тарихий ва маданий меросини асрашдаги ўрни ва роли беқиёсдир. Унинг ўрнини ҳеч қандай техника ёки турли замонавий хотиралар боса олмайди. Музейлар тўпламларида жонли тарих, маданият ва санъатнинг бебаҳо хазиналари жой олган. Улар инсон ва жамият хотираларининг ҳимоячиларидир. Шу сабабли бу масканлар бизга ўтмишни ўрганиш, ҳозирги кун ҳақида ўйлаш, келажакка ишонч билан қараш имконини беради. 1 1 Каримов И.И.” Музейларда инновацион технологияларни жорий қилиш масалалари”// “Science and education” Scientific journal Volume 1 Issue 1 75 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference Ҳозирги кунга келиб бутун жаҳон музейлари олдида “ХХI аср музейи қандай бўлиши ва ташрифчиларни қандай жалб қилиши керак”, - деган муаммоли масала кўндаланг турибди. Бинобарин, жамиятнинг жадал суратларда тараққий этиши, компьютер техналогияларининг юксак ривожланиши натижасида кишилар кундалик ҳаётига 3D, 5D электрон фильмларнинг кириб келиши, виртуал (электрон) музейларнинг пайдо бўлиши ва яна кўплаб омиллар фуқароларнинг борган сари санъат оламига бўлган қизиқишини сусайтириб, уларни театр, турли томошалар, концертлар, кинотеатрлар, кўргазма заллари ҳамда музейлардан узоқлаштириб бормоқда.2 Шу сабабли музейларни давр талабидан келиб чиққан ҳолда янада такомиллаштириш, уларнинг қиёфасини, экспозициясини халқаро стандартларга мослаштириш, фондларни бойитиш, ашёларни илмий ўрганиш, асраб-авайлаган ҳолда замонавий услубда таъмирлаб келажак авлодга етказиш, томошабинларга намойиш қилиш усулларини мукаммаллаштириб, илғор инновацион технологиялардан фойдаланиш ва буларнинг барчасини бир тизимга солиш муҳим масалалардан ҳисобланади.3 Ҳар бир музей ўз қарашларидан келиб чиққан ҳолда, мультимедиа континенти лойиҳаларини ишлаб чиқмоқда. Янги мультимедиа технологияларининг ишлаб чиқилиши томошабинлар ва музей ходимлари учун кенг имкониятлар яратади. Йирик хорижий музейлар фаолияти ривожланиши жараёнида Давлат Мультимедиа Маркази махсус ташкилоти ишлаб чиққан ва музейлар ихтисослиги бўйича мослаштирилган лойиҳалар муҳим аҳамият касб этмоқда.4 Музейларда инновацион технологияларнинг роли кундан кунга ортиб бормоқда, буларни жаҳон тажрибасидан мисол қилиб кўришимиз мумкин. Мисол учун жаҳонга машҳур бўлган Оксфорд университети музейи ҳозирги пайтда ўзининг ноёб экспонатларини турли замонавий технологиялар ёрдамида томошабинларга тақдим этиб келмоқда. Оксфорд университетининг Табиий тарих музейи Оксфорд университетининг музейи бўлиб, унда кўп сонли табиий тарих экспонатлари мавжуд. Музей Англиянинг Оксфорд шаҳридаги Паркес кўчасида жойлашган.Музей коллекциясининг катта қисми Англиядаги биринчи жамоат музейи ҳисобланган Ашмолеан 2 Мухамедова М.С., Жабборова Л.Т. “Музей фаолиятида миллий ва умуминсоний муаммолар негизида жамият билан ҳамкорлик омиллари” // Тошкент, 2018 й. 3 Ҳабибуллаев Н. Музей ва фан-таълим//Ўзбекистон музейлари истоқболлари. – Тошкент, 2013. – Б.7. 4 Ж.Х,Исмаилова, М.С.Муҳамедова. “Замонавий жаҳон музейшунослиги” Ўқув қўлланма. Тошкент. 2013.- Б.255 76 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference музейининг табиий тарих коллекцияларидан олинган экспонатлардан иборат. Музейда экспозицияси учта бўлимга бўлинган: 1.Палеонтологик тўпламлар ва минераллар ва тоғ жинслари тўпламларини ўз ичига олган “Ернинг яралиши” тўпламлари 2.Зоологик ва энтомологик коллекцияларни ўз ичига олган “Ердаги ҳаёт” тўпламлари 3.Архив тўпламлари. Университет музейининг ҳар бир факультети учун алоҳида музей яратилган бўлиб, ташриф буюрувчилар дастлаб музейга кирганларида аудиогидлар орқали уларни махсус жойда ўтиришлари сўралади. Сўнгра томошабинлар ёнига рельс устидаги аравачалар келиб тўхтайди. Кириш эшиги ёпилиб, хона қоронғу бўлади, сўнгра университетнинг дастлабки очилган вақтини гавдалантириш учун 5D технологиялардан фойдаланган ҳолда махсус парда очилади. Аравачалар тор кўча бўйлаб юра бошлайди. Атроф эса худди XIX асрдаги Европа муҳитини эслатиб турувчи бинолар билан ўралган бўлиб, кўчалардаги от арава овозлари эшитилиб туради. Муҳит яратилгандан кейин эса икки томонда витриналарда дастлабки Оксфорд талабаларининг кийимлари, велосипед буюмлари, турли ғаройиб анжомлар, ёзув