Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ВАЛЮТА ҚИММАТЛИКЛАРИНИ ҚОНУНГА ХИЛОФ РАВИШДА ОЛИШ ЁКИ ЎТКАЗИШ БИЛАН БОҒЛИҚ ЖИНОЯТЛАРНИ ФОШ ЭТИШ ТАКТИКАСИ ВА УНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ · АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК
Международная конференция академических наук · 2026
Аннотация
ушбу мақолада валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш билан боғлиқ жиноятларни фош этишнинг ўзига хос хусусиятлари, уни такомиллаштириш истиқболлари ҳамда ҳуқуқни қўллаш амалиётида бу билан боғлиқ муаммоли ҳолатлар ва уларни бартараф этишга қаратилган таклифлар асослантирилган. Калит сўзлар: валюта қимматликлари, қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш, терговга қадар текширув, тергов, фош этиш, исботлаш, тактика. Аннотация: в данной статье представлены особенности раскрытия преступлений, связанных с незаконным приобретением или передачей валютных ценностей, перспективы его совершенствования и связанные с этим проблемные ситуации в правоприменительной практике, а также предложения, направленные на их устранение. Ключевые слова: валютные ценности, незаконное приобретение или передача, расследование перед следствием, расследование, разоблачение, доказательство, тактика. Annotation: this article presents the specific features of the detection of crimes related to the illegal acquisition or transfer of foreign exchange values, prospects for its improvement, and related problematic situations in the practice of law enforcement, as well as proposals aimed at their elimination. Key words: currency values, illegal acquisition or transfer, investigation before investigation, investigation, exposure, proof, tactics. Дунёдаги глобаллашув ва интеграциялашув жараёнида, замонавий инновацион ахборот-технологиялари ҳамда техника соҳасида ўта тез суръатда эришилаётган ривожланиш ва такомиллаштиришлар давлатларнинг иқтисодий хавфсизлигига таҳдид солувчи коррупция, хуфёна иқтисодиёт, солиқ тўлашдан бўйин товлаш, валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш каби жиноятларнинг янгича кўринишда ортиб бораётгани кўзга ташланмоқда. Бундай шароитда анъанавий жиноят-процессуал имкониятлардан фойдаланиш яхши самара бермаслиги, чекланганлиги боис, тезкор воситалар ва 184 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК усуллар ёрдамида кейинчалик далил бўлиб хизмат қилувчи маълумотларни аниқлаш ва қайд этиш бўйича тезкор-қидирув фаолиятининг ўрни ва аҳамияти сезиларли даражада ошиб бормоқда. Бундай таҳдидларнинг олдини олиш, уларга қарши самарали кураш олиб бориш ва иқтисодий барқарорликни таъминлаш мақсадида ҳар қайси давлат зарур чораларни кўради. Бунда тезкор-қидирув фаолияти натижаларидан самарали фойдаланиш ушбу турдаги жиноятларга қарши курашишининг энг таъсирчан ва самарали чоралардан бири бўлиб келмоқда. Ўзбекистон иқтисодиёти ташқи қийинчиликларга чидамлилигини кўрсатди. Таҳлилларга кўра, жорий йилнинг 1-чорагида иқтисодиёт ички ва ташқи зарбалар шароитида ривожланди. Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси маълумотларига кўра, Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти (ЯИМ) 2023 йилнинг 1-чорагида 5,5 фоизга ўсди [1]. Давлат иқтисодиётининг ривожланиши унинг асослари қонуний жиҳатдан мустаҳкам қўриқланишига, хавфсизлигига бевосита боғлиқ. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 177-моддасида валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш учун жиноий жавобгарлик белгиланган [2]. Ҳозирги кунда ушбу соҳада бир қанча ислоҳтлар, шунингдек, жиноятчиликка қарши кураш олиб борилаётган бўлса-да, валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш жиноятлари хали ханузгача давом этиб келмоқда. Жумладан, Департаментнинг Оқдарё тумани бўлими томонидан ДХХ ва ИИБ ходимлари билан ҳамкорликда ўтказилган тезкор тадбирда эса валюта айирбошлаш билан шуғулланиб келган фуқаро М.Т. фуқаро Б.Б.га жами 3,8 минг АҚШ долларини 43,7 миллион сўмга сотган вақтда ашёвий далиллар билан ушланган. Департаментнинг Андижон вилояти Жалақудуқ тумани бўлими томонидан ИИБ ходимлари билан ҳамкорликда ўтказилган тезкор тадбирда валюта айирбошлаш билан шуғулланиб келган фуқаро Ж.Ж. ва бошқалар фуқаро М.А.га жами 3,5 минг АҚШ долларини 40,1 миллион сўмга сотган вақтида ашёвий далиллар билан ушланган. 185 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК Департамент матбуот хизматидан маълум қилишларича, мазкур ҳолатлар юзасидан Жиноят кодексининг 177-моддаси (валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш) билан жиноят ишлари қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари ўтказилмоқда [3]. Мазкур жиноятнинг хавфлилиги шундаки, у орқали давлат иқтисодиётига жиддий зарар етказилади ва натижада бу жамиятнинг ижтимоий, сиёсий соҳаларига ҳам ўз таъсирини кўрсатади. Бундай турдаги жиноятларни фош этиш Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 25 декабрда қабул қилинган “Тезкор-қидирув фаолияти тўғрисида”ги Қонунига кўра жиноятчиликка қарши курашишда муҳим аҳамиятга эга [4]. Тезкор-қидирув фаолиятининг самарадорлиги кўп жиҳатдан жиноят процессини таъминлаш билан боғлиқ бўлиб, тезкор-қидирув фаолияти жиноят процессидан алоҳида кўриладиган тақдирда, ўзининг амалий аҳамиятини йўқотади. Тезкор-қидирув қонунчилигида тезкор-қидирув фаолияти натижаларидан тезкор-қидирув жараѐнида ҳам, жиноят процессида ҳам фойдаланишнинг асосий йўналишлари ҳамда жиноят- процессуал жиҳатлари бе
Доказательный фрагмент
«ушбу мақолада валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш билан боғлиқ жиноятларни фош этишнинг ўзига хос хусусиятлари, уни такомиллаштириш истиқболлари ҳамда ҳуқуқни қўллаш амалиётида бу билан боғли…»
Образец извлечения
Демо-превьюушбу мақолада валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш билан боғлиқ жиноятларни фош этишнинг ўзига хос хусусиятлари, уни такомиллаштириш истиқболлари ҳамда ҳуқуқни қўллаш амалиётида бу билан боғли… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- currency values, illegal acquisition or transfer, investigation, тактика., терговга қадар текширув, тергов, валюта қимматликлари, қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказиш, исботлаш, фош этиш
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025