IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH VA LIBERALLASHTIRISHNING USTUVOR YO`NALISHLARI

Аннотация

Among the main tasks of the economy of the 21st century, the development and liberalization of the economy occupy an important place. This process is carried out by reducing the role of the state in the economy and activating market mechanisms. The main goal of economic liberalization is to increase economic efficiency, attract investments, raise the level of employment and improve the standard of living of the population. This process 134 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo includes optimization of the tax policy, reform of the labor market and investment environment, as well as changes in the areas of innovation and infrastructure. Liberalization of the economy is necessary to increase global competitiveness and ensure economic stability. This article examines the priorities of economic development and liberalization, including key factors such as economic policy, the investment climate, foreign trade, the development of financial markets, and institutional reforms. Kalit so`zlar: iqtisodiy siyosat, innovatsiya, investitsiya, raqobatbardoshlik, raqamli iqtisodiyot, yashil transformatsiya, bozorlarni erkinlashtirish, globalizatsiya, diversifikatsiya, texnologik taraqqiyot, ijtimoiy tadbirkorlik, ta`lim tizimi. Ключевые слова: экономическая политика, инновации, инвестиции, конкурентоспособность, цифровая экономика, зеленая трансформация, либерализация рынка, глобализация, диверсификация, технологическое развитие, социальное предпринимательство, система образования. Key words: economic policy, innovation, investment, competitiveness, digital economy, green transformation, market liberalization, globalization, diversification, technological development, social entrepreneurship, education system. Kirish (Введение/Introduction) Iqtisodiyotni rivojlantirish davlatning iqtisodiy quvvatini oshirish, ishlab chiqarish hajmini ko`paytirish, yangi ish o`rinlarini yaratish va aholining turmush darajasini yaxshilashga qaratilgan faoliyatdir. Yangi texnologiyalar va innovatsiyalar iqtisodiyotni rivojlantirishning asosiy omillaridan biridir. Ular ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi, yangi mahsulotlar va xizmatlar yaratadi va iqtisodiyotning raqobatbardoshligini kuchaytiradi. Xalqaro savdo iqtisodiyotni rivojlantirishning muhim qismidir. Ular davlatlarga o`z mahsulotlarini xalqaro bozorlarda sotish va xorijiy mahsulotlarni import qilish imkonini beradi, bu esa iqtisodiyotning diversifikatsiyasiga va o`sishiga yordam beradi. Iqtisodiyotni liberallashtirish iqtisodiy faoliyatni davlat tomonidan cheklashlarni kamaytirish yoki yo`q qilish jarayonidir. Bozorlarni erkinlashtirish, ya`ni savdo va investitsiyalar uchun cheklovlarni olib tashlash iqtisodiyotning samaradorligini oshiradi va xalqaro raqobatbardoshligini kuchaytiradi. Iqtisodiyotni rivojlantirish va liberallashtirish har bir mamlakatning barqaror o`sishi va farovonligini ta`minlashning asosiy omillaridan biridir. Bu jarayon mamlakatlarning iqtisodiy siyosatini, investitsiya muhitini yaxshilash, tashqi savdo va moliya bozorlarini kengaytirish hamda institutsional islohotlarni o`tkazish orqali amalga oshiriladi. Iqtisodiyotni liberallashtirish davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini kamaytirish va xususiy sektorning rolini kuchaytirish orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirishni maqsad qiladi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi Har bir davlatning rivojlanishi, gullab-yashnashi bevosita iqtisodiyot bilan bog`liq. Hozirgi kunda esa iqtisodiyotni rivojlantirish va liberallashtirish muhim masalalardan biridir. Liberalizatsiya yoki liberallashtirish keng atama bo`lib, qonunlar, tizimlar yoki fikrlarni unchalik jiddiy bo`lmagan holga keltirish amaliyotiga ishora qiladi, odatda, muayyan hukumat qoidalari yoki cheklovlarini bartaraf etish ma`nosida keladi. Bu tushuncha ko`pincha, iqtisodga nisbatan qo`llaniladi, bu yerda u iqtisodiyotni liberallashtirish, iqtisodiy faoliyatga (muayyan yo`nalishga) qo`yilgan cheklovlarni olib tashlash yoki kamaytirishni anglatadi. 135 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo Biroq, liberallashtirish, masalan, giyohvand moddalarni liberallashtirishni tavsiflashda, dekriminalizatsiya yoki qonuniylashtirishning sinonimi sifatida ham qo`llanilishi mumkin (ilgari noqonuniy bo`lganidan keyin biror narsani qonuniy qilish harakati). Iqtisodiyotni rivojlantirish va liberallashtirishning ustuvor yo`nalishlari quyidagilarni o`z ichiga oladi: Soliq siyosatini liberallashtirish: soliq stavkalarini optimallashtirish orqali xususiy sektorning faolligini kuchaytirish; Investitsiyalarni jalb qilish: investitsiyaviy muhitni yaxshilash va chet el investitsiyalarini jalb qilish uchun qulay sharoitlar yaratish; Mehnat bozorini isloh qilish: mehnat bozorini raqobatbardosh va moslashuvchan qilish orqali ish bilan ta`minlash darajasini oshirish; Innovatsiya va texnologiyalarni rivojlantirish: innovatsiyalar va yangi texnologiyalarga investitsiya kiritish orqali iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va raqobatba