TARIX VA О‘ZBEK RAQSI.

Аннотация

Восточный классический танец зародился и сформировался в глубокой древности, в период расцвета феодального общества. Это происходило в период напряженных межгосударственных отношений между последними танцами до н.э. и концом XIV-XVI веков н.э. Следует отдельно отметить, что классический танец создавался, формировался и развивался на протяжении нескольких сотен лет на основе однотонной музыки. Ключевые слова: история, танец, основатели, проявление. ANNOTATION Oriental classical dance was born and formed in ancient times, during the heyday of feudal society. This happened during a period of tense interstate relations between the last dances BC. and the end of the XIV-XVI centuries AD. It should be noted separately that classical dance was created, formed and developed over several hundred years on the basis of monophonic music. Key words: history, dance, founder, nationality, manifestation Raqsning eng qadimiy shakllari – bu xali tom ma’nodagi raqs emas, balki uning ibtidoiy shakllari, ya’ni ritmik pantotmima faqat xalq ijodiyotida emas, balki masxarabozlar milliy an’anaviy professional teatr artistlari repertuarida ham saqlanib qolgan. Raqsning professional raqqoslar va sozandalar maxsuli bo‘lgan oliy shakllari professional raqqoslarga taqlid qiluvchi raqs havaskorlari doirasida saqlandi va rivojlandi. 112 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Yusufjon qiziq Shakarjonov o‘zbek an’anaviy teatrining yirik namoyandasi, raqs san’ati ustasi. 1881-1888 yillarda Zokirjon qiziq boshliq qo‘qonlik qiziqchilar to‘dasida bevosita Sa’di Maxsumdan ta’lim oladi. 1888-1992 yillarda to‘da bilan butun Farg‘ona vodiysini aylanib chiqadi. Ora-chora “Chodir xayol” qo‘g‘irchoq teatrida korfarmon bo‘lib ishlaydi, xalq to‘ylari, sayillarida, xorijdan kelgan sirk uyushmalari tarkibida qiziqchilik tomoshalari ko‘rsatadi. Muqallidda, hajviy, bo‘rtirma obraz yaratishda, kulkihikoyada, askiyada Yusufjon qiziq Shakarjonovga bas keladigani bo‘lmagan. To‘dalarda korfarmonlik qilgan, bilganlarini yosh qiziqchi va raqqoslarga o‘rgatgan. Yusufjon qiziq Shakarjonovning jahongashtaligi tufayli Farg‘ona qiziqchiligi bir qator mamlakatlarda namoyish etilgan. 1903 yilda u Said qissaxonga qo‘shilib, Buxoroga boradi. 1904 yilda Toshkentda Mullaboy Mansurov sirkida Ortiq qiziq, Sobir qori, Qodir qiziq, Karim Zaripovlar bilan birga Samarqand, Farg‘ona vodiysida, so‘ngra Turkiston, Avliyoota, Pishpakda bo‘lib, o‘zbek qiziqchiligi, xalq raqslarini namoyish etadi. 1909 yillarda Sankt-Peterburgga kelib rus baletini ko‘radi, sirkda kloun Anatoliy Durov bilan tanishadi. Yusufjon qiziq Shakarjonov 1908-1914 yillarda Filipp Yupatovning Andijon va Toshkentdagi chodir sirkida Ashir qiziq, Nazir qiziq bilan qiziqchilik qilgan. Jadidlar ta’sirida g‘arb uslubidagi yangi teatrga qiziqib, an’anaviy komediyalarni qayta ishlab, to‘y va bayramlarda namoyish etadi. 1918 yil Marg‘ilonda qiziqchilar to‘dasini yangitdan tuzadi. Unda Usmonqori Rayimbekov, Sulaymon Mirzarahimov degan qiziqchilar, Mamatbuva xofiz, Xudoybergan hofiz, Otaxo‘ja raqqos, doirachi Usta Olim Komilovlar faoliyat qo‘rsatishgan. Tamaraxonimga o‘zbek lapar va raqslarini o‘rgatadi. 1920 yil Yusufjon qiziq Shakarjonov to‘dasi targ‘ibot po’ezdida xizmat qiladi. 1921 yil Farg‘ona o‘lka sayyor teatr truppasi tarkibida Buxoro viloyatida bo‘lib, "Tuhmatchilar jazosi" (Hamza) spektaklida Sulton piyonista rolini ijro etadi, konsertlarda qiziqchilik qiladi. 1926-1928 yilar Yusufjon qiziq Shakarjonov Muhiddin qori Yoqubov rahbarligidagi O‘zbek davlat etnografik ansamblda qiziqchi, cholg‘uchi, o‘yinchi sifatida faoliyat qo‘rsatgan, yoshlarga xalq raqs va laparlarini o‘rgatgan. "Qari navo", "Sarboz", "Kema o‘yin" raqslarini sahnalashtirishda qatnashgan. 2-jahon urushi yillari Yangiyo‘l teatrida (1941- 1942), O‘zbek davlat sirkida (1942-1944) ishlaydi. Urushdan keyingi yillar xalq bayram va to‘ylarida xizmat qiladi. "Qo‘shiqlar parvoz etadi" filmkonsertda bosh rolni o‘ynaydi. O‘zbek xonandasi, opera artisti, teatr arbobi, o‘zbek musiqali teatri asoschilaridan biri Muhitdin “Turkiston Respublikasining birinchi xalq hofizi”, 113 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference “O‘zbekistonning birinchi xalq hofizi”, “O‘zbekiston xalq artisti” unvonlari sohibi. Birinchi o‘zbek xonandasi, opera artisti, teatr arbobi, o‘zbek musiqali teatri asoschilaridan biri Muhitdin qori Yoqubov 1896 yilda Farg‘ona viloyatida tug‘ilgan. U san’at sohasidagi o‘z ijodiy faoliyatiii 1916 iilda Farg‘onada birinchi milliy duxovoy orkestr tashkil qilishdan boshlagan. 1918-1921 yillar mobaynida Hamzaning “Ulkan siyosiy sayyor gruppasi”da aktyor, xonanda, rejissyor sifatida faoliyat ko‘rsatib, Hamzaning bir nechta ashulalarini va uning “Boy ila xizmatchi”sida Solihboy, “Farg‘ona fojiasi”da Fotih, “Tuhmatchilar jazosi”da Qosimjon rollarini ilk bor ijro etgan. Haqiqiy aktyor, rejissyor bo‘lish uchun yaxshi bilim va malaka kerakligini tushungan. Qori Yoqubov 1922-1924 yillarda