AKSIOLOGIK YONDASHUV VOSITASIDA BO’LAJAK O’QITUVCHILARNI IJTIMOIY PEDAGOGIK AMALIYOTGA TAYYORLASHNING PEDAGOGIK MASALALARI

Аннотация

В данной статье подготовка будущих учителей к социально-педагогической практике отмечается как общенациональная проблема посредством аксиологического подхода, то, что человек активно участвует в социально-педагогической практике, отдает себя этому процессу, означает сумму педагогических ценностей. созданный им. Ключевые слова: аксиологический подход, аксиологическое мировоззрение, аксиологическая оценка, философия ценностей, теория ценностей, категория, научный анализ, установка, критический анализ, аксиологическая установка. Annotation: In this article, the preparation of future teachers for social pedagogical practice is noted as a national issue by means of an axiological approach, the fact that a person actively participates in social pedagogical practice, devotes himself to the process, means the sum of pedagogical values created by him. Key words: axiological approach, axiological outlook, axiological assessment, philosophy of values, theory of values, category, scientific analysis, attitude, critical analysis, axiological attitude. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgasha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi va “Oila” ilmiy- amaliy tadqiqot markazi bilan birgalikda “Uzluksiz ma’naviy tarbiya 17 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference kontseptsiyasi” loyihasi ishlab shiqildi. Mazkur kontseptsiya: ma’naviy tarbiyani baholashning ilmiy asoslangan indikatorlari; bola tarbiyasida milliy tarbiya metodlari va zamonaviy Pedagogikaning ilg‘or yutuqlaridan samarali foydalanish shakllari; ma’naviy tarbiyani shakllantirishda oila, ta’lim muassasalari, mahalla, ommaviy axborot vositalari va boshqa ijtimoiy tuzilmalar o‘rtasida samarali hamkorlikni o‘rnatish mexanizmlari; tarbiyalanuvchilar bilan birga tarbiyachilarning ham bilimi va malakasini muntazam oshirib borishni nazarda tutuvshi uzluksiz ma’naviy tarbiya tizimi; ma’naviy tarbiyani shakllantirishning homiladorlik davridan boshlanishi va tarbiyaning har bir bosqichdagi o‘ziga xos xususiyatlari; ma’naviy tarbiyaning tadrijiy rivojlanish va uzluksizlik tamoyillariga asoslanishini belgilab beradi. Shuningdek, mazkur Qaror bilan fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yisha Respublika kengashi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, “Oila” ilmiy-amaliy tadqiqot markazi bilan birgalikda “Jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy muhitning holatini aniqlash va manzilli sog‘lomlashtirish metodikasi” loyihasini ishlab shiqildi. Aksiologik yondoshuv vositasida bo‘lajak o’qituvchilarni ijtimoiy pedagogik amaliyotga tayyorlashda asosiy tuchunshalar qatoriga quyidagilar kiradi: qadriyatlar, aksiologiya, aksiologik dunyoqarash, aksiologik baholash, aksiologik munosabat, pedagogik aksiologiya. Aksiologik yondoshuvni tadqiq qilish avvalambor “aksiologiya” atamasini tushunishni talab etadi. Mazkur atama dastlab falsafa fanida qo‘llanilgan va keyinchalik turdosh fanlarda, jumladan pedagogika fanida keng qo‘llanilib kelinmoqda. Tadqiqotshi M.Xodjieva aksiologiyani “yangi ta’lim falsafasi” va “zamonaviy pedagogika metodologiyasining asosi” deb hisoblanishini bayon etgan.1 “Aksiologiya” atamasi qadimgi grek tilidan, ya’ni “axia” – qadriyat (qadr- qiymat) va «logos» (fan, ta’limot) tuchunshalariga asoslanadi.2 Qadriyatlar kategoriya bo‘lib, kishilar ongida turli narsa va hodisalarni taqqoslash orqali shakllanadi. Qadriyatlar bu narsalar emas, balki narsalar, hodisalar ba boshqalarga munosabatdir.3 Bo‘lajak o’qituvchilarni ijtimoiy pedagogik amaliyotga tayyorlash jarayonida ularda narsa va hodisalarni taqqoslash, ijobiy va salbiy jihatlarini tahlil qilish, turli nuqtai nazarlardan turib o‘z munosabatini bildirishiga e’tibor qaratishni taqozo etadi. Shuningdek, ijtimoiy-gumanitar fanlarni o‘qitishda muzokara, munozara, ilmiy tahlil, 1 Xojieva M. Ta‘lim jarayonida aksiologik tarbiyani tashkil etishning o’ziga xos xususiyatlari. –T.: “Pedagogik mahorat” j. 2021/1. – B. 74. 2 Nazarov Q. Qadriyatlar falsafasi (Aksiologiya). – T.: Faylasuflar milliy jamiyati nashriyoti, 2004. – B. 5. (196-b.) 3 Yusubov D.A., Saitxodjaev X.B., Mavlyanov A.A. Falsafa // Toshkent, 2012. – B. 237. 18 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference munosabat bildirish, tanqidiy tahlil qilish, qiyosiy tahlil qilishga yo‘naltirish – aksiologik munosabatlarning rivojlanishiga turtki bo‘ladi. Talabalarda aksiologik munosabatlarning rivojlanishi uzluksiz, uzviy amalga oshirilishi va singdirilishini talab etadi. Kishilarning voqelikka qadriyatli munosabati va faoliyatining yo’nalishini belgilaydigan aksiologik qarashlar, tamoyil va maslaklar majmuasi aksiologik dunyoqarash sifatida tavsiflanadi. Aksiologik dunyoqarash talaba aksiologik munosabatining konseptual integratsiyasi sifatida namoyon bo’ladi. Qadriyat talaba tomonidan interiorizatsiyalansa, bo’lajak o’qituvshi sifatida kasbiy tarbiyaviy faoliyati maqsadini an