O‘ZBEKISTON TRANSPORT VA LAGISTIKA SOHASIDAGI DOLZARB MASALALAR, TAKLIFLAR VA ULARNING TEXNIK YECHIMLARI TAHLILI

Аннотация

In this article, the introduction of the field of logistics to our country, its importance, a number of problems arising in the process of development and detailed solutions to them are mentioned. In addition, the logistics potential of Uzbekistan has been extensively analyzed based on statistics. Keywords: logistics, export-import, foreign trade, transit, multimodal and intermodal transportation, transport infrastructure. Абстрактный: В данной статье упоминается внедрение сферы логистики в нашу страну, ее значение, ряд проблем, возникающих в процессе развития, и подробные решения их. Кроме того, логистический потенциал Узбекистана тщательно проанализирован на основе статистики. Ключевые слова: логистика, экспорт-импорт, внешняя торговля, транзит, мультимодальные и интермодальные перевозки, транспортная инфраструктура. Annotatsiya: Ushbu maqolada mamlakatimizga lagistika sohasining kirib kelishi, uning ahamiyati, rivojlanish jarayonida yuzaga kelayotgan bir qator muammolar va ularga atroflicha yechimlar keltirib o‘tilgan. Bundan tashqari O‘zbekistonning lagistik salohiyati statistikalar asosida keng ko‘lamda tahlil qilingan. Kalit so‘zlar: lagistika, eksport-import, tashqi savdo, tranzit, multimodal va intermodal tashishlar, transport infratuzilmasi. Bugungi rivojlangan davrda aholi turmush tarzini yaxshilash va ularga qulay sharoit yaratish maqsadida kundalik hayotimizga turli xil yangidan-yangi sohalar kirib kelmoqda. Bular qatoriga zamonaviy sohalardan biri bo‘lgan lagistika sohasini qo‘shishimiz mumkin. Ya’ni barcha turdagi mahsulotlarni ishlab chiqarishdan sotishgacha, hamda xaridorlarga tez va sifatli yetkazib berish jarayonlari umumiy holda lagistika xizmatlari deb yuritiladi. Oldingi 68 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference vaqtlarda lagistika xizmatlari haqida so‘z borganda, faqatgina mahsulotlarning harakatlanish jarayonini nazorat qilish tushinilgan bo‘lsa, bugungi kunga kelib lagistika bir qancha xizmatlarni o‘zida jamlagan holda keng ko‘lamli alohida sohaga aylandi. Asosiy qism. Shubhasiz lagistika xizmatlarining asosini transport xizmatlari tashkil etadi. Xalqaro transport xizmatlarida eng ko‘p qo‘llaniladigan usul dengiz transportidir. Biroq avtomobil transporti boshqa transport xizmatlaridan ajralib turadi. U mahsulotlarni yig‘ish va belgilangan manzilgacha yetkazib berish, kichik hajmdagi yuklarni tashishda qulay imkoniyat yaratadi. Bulardan tashqari xalqaro va mahalliy yuklarni tashishda temir yo‘l transportidan ham faydalaniladi. Statistika agentligining ma’lumotlariga ko‘ra, 2022- yilning yanvar-dekabr oylarida barcha turdagi transportlar tomonidan 63,0 mln.tonna yuk tashilgan bo‘lib, bu 2021- yilning yanvar-dekabr holatiga nisbatan 97,9 % ni tashkil qilgan. Shu bilan birga yuk aylanmasi 3 898,3 mln.tn- km iborat. 2021- yilning yanvar-dekabr holatiga nisbatan 109,9 %ni tashkil etgan.(1-jadval) Mamlakatimizning iqtisodiy aloqalarini rivojlantirish va savdo hajmini oshirish uchun lagistika sohasi mamlakat bozorlarini rivojlantirishning muhim omili sanaladi. Eksport va import yuklarining uzluksiz lagistikasini tashkil etish, bu borada lagistik markazlar sonini ko‘paytirish va qulay sharoit yaratish kelgusida amalga oshirishimiz kerak bo‘lgan vazifalar sirasiga kiradi. Xususan, Transport vazirligi tashabbusi bilan O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari – Investitsiyalar va tashkilot savdo vaziri Jamshid Xo‘jayev rahbarligida transport va lagistikada xizmat ko‘rsatuvchi tadbirkorlar bilan uchrashuv tashkil etildi[1]. Uchrashuvda eksport-import, ishlab chiqarish, ishlab 69 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference chiqarishda yuzaga kelgan muammolar, eksport bozorlariga olib chiqishda aviatashuvchilar, temir yoʻl va avtomobil transporti kompaniyalari oldida turgan muammoli masala va takliflar har tomonlama koʻrib chiqildi. Umuman olganda yangi kirib kelgan har bitta soha borki, dastlabki rivojlanish bosqichida u bir qator to‘siqlarga duch kelishi tabiiy. Bu jarayon ma’lum vaqt talab etadi va uning yechimlari bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. So‘z isboti sifatida muhtaram Prezidentimizning 2019-yil 1-fevralda imzolagan “Transport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF- 5647-sonli farmonini aytishimiz mumkin[2]. Materiallar va metodlar: Transport va lagistika sohasi O‘zbekistonning tashqi iqtisodiy aloqalarini rivojlantirish va tashqi savdo hajmini oshirishda katta ahamiyatga ega: 1. Tranzitning mamlakat sifatidagi salohiyati: O‘zbekiston tranzit oqimlar nuqtai nazaridan yaxshi joylashuvga ega. Osiyo, Yaqin Sharq va Yevropa bozorlarini birlashtiradigan tarixiy ipak yo‘li aynan u orqali o‘tadi. Statistikalarga e’tibor qaratadigan bo‘lsak, O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi ulushi bo‘yicha Rossiya va Xitoy peshqadam hisoblanadi[3]. Keyingi o‘rinlarda Qozog‘iston va Turkiya mamlakatlari turadi. Ya’niki, O‘zbekiston tashqi savdo aylanmasi yuqorid