MINTAQA ASALARICHILIK EKOTIZIMINING TAMOYILLARI VA EKOLOGIK-GEOGRAFIK XUSUSIYATLARI

Аннотация

Ushbu maqola mintaqa asalarichiligida klasterlash metodini qo'llash orqali iqtisodiy, geografik va biologik samaradorlikni oshirishning mohiyati va ilmiy asoslarini o'rganishga bag'ishlangan. Klasterlash texnologiyasi asalarichilikda qo'llanilganda, asalarichilik faoliyatining samaradorligini oshirish, mahsulot sifatini yaxshilash, ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish va asalarichilikni barqaror rivojlantirish imkoniyatlarini yaratadi. Ushbu maqolada klasterlashning asosiy afzalliklari, ilmiy jihatlari, iqtisodiy samaradorlikka ta'siri va geografik hamda biologik omillar bilan aloqadorligi tahlil qilinadi. Shu bilan birga, ushbu metodni amalga oshirishning mintaqaviy xususiyatlari va qiyinchiliklari haqida ham muhim ma'lumotlar keltiriladi. Kalit so'zlar: Asalarichilik, klasterlash, iqtisodiy samaradorlik, geografik samaradorlik, biologik samaradorlik, barqaror rivojlanish, mintaqaviy xususiyatlar, ilmiy asoslar. Asal asalari va asalarichilik mahsulotlari atrof-muhit ifloslanishining bioindikatori sifatida ishlatilishi mumkin. asal ekotizimlarni monitoring qilish uchun namuna bo'la olmaydi, chunki nektarni asalga qayta ishlashda asalarilar nektar uchun g'ayrioddiy elementlarning ko'p qismini to'playdi va og'ir metallar, pestitsidlar va boshqa kimyoviy moddalarning aksariyati o'simlik to'qimalarida to'planadi. va nektar bilan ajralib chiqmaydi. asalarilar tanasida ko'p miqdorda qo'rg'oshin to'planishi haqida xabar beradi. Magistral yo'ldan uzoqlashganda, qo'rg'oshin miqdori kamayadi. Sanoat va transport chiqindilari bilan har xil darajada ifloslangan joylarda olingan gulchanglar tahliliga ko'ra, o'sha paytda olingan joydan qat'i nazar, undagi qo'rg'oshin va kadmiy miqdori ruxsat etilgan me'yordan oshib ketgan. Azotli o'g'itlar ishlab chiqarish zavodining yaqin kontsentratsiyasi nitratlar va nitritlar tarkibiga qanday ta'sir qilmagan (Pohorecska K., 1994). K. Wallner (2004) tomonidan olib borilgan tadqiqotlar asalda ruxsat etilgan qiymatlardan oshib ketgan varrokislotalar konsentratsiyasini aniqladi. V.V. Maksimov (2002) nektarni asalga qayta ishlash jarayonida ari tanasida og'ir metallar to'planishini aniqladi, bu esa asalning ifloslanishini kamaytirishni ta'minlaydi. Shuningdek, HM ning eng katta miqdori qorin bo'shlig'ida, eng kichiki esa boshda to'planishi aniqlandi. 131 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference sanoat ishlab chiqarishi yaqinidagi asalarichilikda to‘plangan asalarichilik noni, asal va propolis tarkibidagi zaharli elementlarning (qo‘rg‘oshin va kadmiy) darajasini tahlil qilish ushbu ifloslantiruvchi moddalarning to‘planishidan dalolat beradi. Ma'lumotlar V.V. Solovyova (2003) shuningdek, asalarichilik joylari sanoat ishlab chiqarishiga yaqin bo'lgan va intensiv foydalaniladigan avtomobil yo'llari bo'lsa, asalning og'ir metallar bilan yuqori ifloslanishini ko'rsatadi. Muallifning fikricha, asalarichilikning eng ekologik toza mahsuloti bahorgi o‘simliklardan olingan asal edi. tuproq oziq-ovqat zanjirining dastlabki bo'g'ini bo'lib, og'ir metallar va radionuklidlarning sezilarli konsentratsiyasini to'playdi. sink ionlari ko'proq jo'ka va terakda to'planishini ko'rsatdi; pastroq qiymatlar xrom va qo'rg'oshin ionlari uchun xos edi. V. Zverev (2010) tuproq-o‘simlik tizimidagi mikroelementlarning migratsiyasi jarayonida qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining mikroelementlar bilan ifloslanishi nafaqat tuproqning ifloslanishi, balki qishloq xo‘jaligi landshaftlari havosining ifloslanishi natijasida ham sodir bo‘lishini ma’lum qiladi. M.D. Eskova (2010) ta'kidlashicha, tabiiy suv havzalarining kadmiy va qo'rg'oshin kabi xavfli ifloslantiruvchi moddalar bilan ifloslanishi gavjum avtomobil yo'llaridan taxminan 200 m masofada MPC dan taxminan 3-5 baravar oshadi. Tadqiqot G.V. Kashina (2009) shuni ko'rsatdiki, asalarichilik mahsulotlarini zaharli elementlar, nitratlar, nitritlar, mikrotoksinlar, radionuklidlar kabi dominant ifloslantiruvchi moddalar asalarilar tanasiga va asalari xom ashyosiga kiradi. N.V. Bondareva (2005) ta'kidlashicha, temirning to'planishi darajasi dietada yuqori dozalar bilan ortdi, individual rivojlanishning turli bosqichlarida temir darajasi notekis to'planish naqshiga ega edi. Bundan tashqari, muallif asalda temirning yuqori miqdorini qayd etgan, asalarichilik non va sutda esa uning miqdori barqaror. V. Minh, V. Mendoza (1971) asal kislotalilik ko'rsatkichlarining asalari zotiga bog'liqligini aniqladilar. V.I.ga ko'ra. Komlatskiy, S.A. Plotnikova (2005) asalarilarning genotipi asalning kimyoviy xossalariga ta'sir qiladi. nomidagi Umumiy va shahar gigiena ilmiy-tadqiqot instituti tomonidan olib borilgan ishlar. A.N. Sysin asalda begona moddalarning to'planishi havoga nisbatan 103-105 marta yuqori ekanligini ko'rsatdi; propolisda - 104-105; asalarilar tanasida - 102-103. (Gnezdin A.P., Akchurin M.M., Baxtiyarova S.M., 2005). Biroq, S.A. Pashayan (2006) asalarichilik mahsulotlaridagi ifloslantiruvchi moddalar mum va asalda to‘planishini aniqla