MEVA-SABZAVOT POLIZ MAXSULOTLARINI SAQLASH VA ULARNI QAYTA ISHLASH TEXNOLOGIYALARI

Аннотация

целесообразно дальнейшее развитие технологий хранения и переработки плодоовощной продукции, широкое внедрение зарубежного опыта в этом направлении. В данной статье подробно описаны основное хранение фруктов и овощей, органы хранения, особенности периода хранения фруктов и овощей после уборки, а также даны рекомендации по научной организации хранения сельскохозяйственной продукции и их разработке. эффективных методов. Annotation It is desirable to further develop the technologies of storing and processing fruit and vegetable products, and to widely introduce foreign experience in this way. In this article, the main storage of fruits and vegetables, the storage organs, the features of the storage period of fruits and vegetables after harvesting are described in detail. In addition, recommendations are given on the scientific organization of agricultural products storage and the development of effective methods. Калит сўзлар: Мева-сабзавотчилик соҳаси, озиқ-овқат хавфсизлиги, экстракция жараёни, технологик схема, алкоголсиз ичимликлар, витаминлар, кислоталилик. Ключевие слова: Плодоовощная промышленность, безопасность пищевых продуктов, процесс экстракции, технологическая схема, безалкогольные напитки, витамины, кислотность. Key words: Fruit and vegetable industry, food safety, extraction process, technological scheme, soft drinks, vitamins, acidity. 130 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Meva- sabzavotlar insonni ozuqlanishiga juda katta axamiyatga xamda davolashda xususiyatga ega bo‘lgan ozuqa va xush ta’m mahsulot xisoblanadi. Meva-sabzavotlar o‘simlik maxsulotlarining maxsus guruxiga kiritilgan bo‘lib, o‘simlik xosilining asosiy qismini tashkil etadi va ular tanasini asosan, 80-90, ayrim sabzavotlarda: bodring rediska va salatlarda 93-97 foizgacha suv tashkil etadi. Meva-sabzavotlarni suv bilan to‘yinganligi bevosita maxsulotning sifat ko‘rsatkichi bilan bog‘liq-bo‘lib ularning turgan xolatini belgilaydi. Agarda meva- sabzavotlar tanasidagi suv miqdori 5-7 foizgacha pasayib ketsa, shu zaxotining o‘zidayoq maxsulot tovarlik, ya’ni yashilik va sersuvlik xususiyatini yo‘qotadi. Maxsulot qanchalik yosh bo‘lsa, uning tarkibidagi suvning miqdori shunchalik yuqori bo‘ladi. Insonni ozuqlashda suv tarkibida erigan, xazm bo‘luvchi, fiziologik faol moddalarning bo‘lishi juda muxim xisoblanadi. Ya’ni uglevodlar azotli moddalar, vitaminlar, miniral tuzlar, organik kislotalar, xushbo‘y moddalar to‘qimalar asosini tashkil etadi. To‘qimalarda turli-tuman foydali erigan moddalarning mavjudligini mevalarning xazm bo‘lishi jarayonini o‘tishiga juda muximdir. SHu sababli turli sersuv maxsulotlar parxez va davolovchi vositalar sifatida qo‘llanilib kelinadi. Meva-sabzavot maxsulotlari tarkibiga suvdan tashqari quruq moddalar xam kiradi. Ular maxsulotning 10-20 foizining tashkil etadi. O‘z navbatida quruq moddalar suvda eriydigan va erimaydiganlarga ajratiladi. Erimaydiganlar-sellyuloza genitsellyuloza protopektin, erimaydigan azotli birikmalar, miniral tuzlar, kraxmal, yog‘larni yorituvchi pigmentlar va unchalik ko‘p bo‘lmagan miqdorda kamyob va xam o‘zgarishmagan moddalar bo‘lib, to‘qimaning devorlari va mexanik elektrapegmentlarni tashkil etadi. Barcha ushbu moddalar, asosiy to‘qimalarning mexanik pishiqligini, konsistensiyasini ayrim xollarda po‘stloq rangini belgilaydi. Meva va sabzavotlarda erimaydigan quruq moddalarning miqdori uncha ko‘p bo‘lmasdan 2-5 foizni tashkil etadi. Eriydigan quruq moddalar 5 foizdan 18 foizgacha ni tashkil etib, ularga uglevodlar, azotli moddalar, kislotalar dubil va fenol tabiatli moddalarpektin va vitaminlarning eriydigan xillari, fermentlar, mineral tuzlar va o‘lchanilmagan bir qator birikmalar kiradi. Bu guruxni ko‘ngilik qismini, asosan uglevod birikmalari, ya’ni qandlar tashkil etadi. Meva-sabzavot mahsulotlarini ahamiyati xar-doim to‘qimalardagi eriydigan qandlarni borishi bilan oziqlanmaydi, balki uning to‘yimliligi va xazm bo‘lishi uning yuqori xushbo‘ylik xususiyatlari, vitaminlar, mineral moddalarni boshqa ozuqa mahsulotlarida yo‘qligi va oz miqdordaligi bilan baxolanadi. 131 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Ta’kidlanish kerakki, meva-sabzavotlarni kimyoviy tarkibi xali to‘liq o‘rganilmagan, ammo bir narsa aniq isbotlangan, u xam bo‘lsa meva- sabzavot mahsulotlrini insonni extiyojiga aylangan, ularni yil davomida yangiligiga foydalanish muxim axamiyatga ega bo‘lmoqda. Meva –sabzavotlarni rivojlangan mamlakatlarda va davlatlarda iste’mol qilish oxiri 40-50 yilda jadal suratlar bilan yuqorilab bormoqda. SHu sababli ayrim rivojlangan mamlakatlarda meva-sabzavotlarni iste’mol qilish usuli yuqori bo‘lganligi sababli yuksak turmush tarzini belgilovchi ko‘rsatkich bo‘lib xizmat qiladi. Meva-sabzavotchilikka jami etishtirilayotgan mahsulotlar sarmog‘i tabora ortib bormoqda, bu esa o‘z navbatida iste’mol bozorini undagi baholar barqarorligini ta’minlab ijobiy natijalarini bermoqda. Umuman olganda, O‘zbeki