Анализ вопросов совершенствования организационно-правовых основ приминения и толкования права

Аннотация

мақолада ҳуқуқни қўллаш ва ва атамаларни қайта идрок этиш ва қадриятларимизни шарҳлашнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини янгидан баҳолашни тақозо этмоқда. Бугунги кунда такомиллаштириш масалалари таҳлил этилган. ҳуқуқнинг мазмун ва моҳиятини айнан шундай Шунингдек, ҳуқуқни қўллаш ва шарҳлаш фаолиятининг тушуниш юқорида таъкидланганидек, унинг ифода самарадорлигини таъминлашнинг ҳуқуқий асосларини этиш шаклларини (манбаларини), уларни тегишли такомиллаштириш юзасидан таклиф ва тавсиялар ҳуқуқий вазиятларга нисбатан қўллаш жараёнида ишлаб чиқилган. шарҳлаш масалаларини янгича, яъни ижтимоий Калит сўзлар: шарҳлаш, ҳуқуқни шарҳлаш, ҳуқуқни воқелик талабларидан келиб чиққан ҳолда англашни қўллаш, юридик техник нормалар, ҳуқуқ манбалари, тақазо этади. халқаро шартномалар, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг мазмун ва норма ижодкорлиги. моҳиятини аниқ ва тўғри англаниши ҳамда татбиқ этилиши мамлакатда жамият манфаатларига мос Аннотация: в данной статье проанализированы келадиган ҳуқуқий тартиботни юзага келишига замин теоретико-организационные вопросы правопримене- яратади. Қонунчилик жараёни, қонунчилик тизими, ния и толкования норм права. Также разработаны юридик техника билан боғлиқ алоҳида муаммолар предложения и рекомендации по совершенствованию ҳуқуқ назариясига оид тадқиқотларда муайян правовых основ обеспечения эффективности право- даражада ўрганилган бўлсада, ҳуқуқни қўллаш применения и толкования норм права. жараёнида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлапрни шарҳлаш Ключевые слова: толкование, толкование норм масалалари миллий юридик фанимизда кам права, правоприменение, юридико-технические нор- ўрганилган мавзу ҳисобланади. Бундан ташқари, мы, источники права, международные соглашения, тадқиқотчилар орасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар нормативно-правовые акты, нормотворчество. ва ҳуқуқни шаҳлаш терминларининг илмий мазмунини белгилашда якдил ёндашувлар мавжуд эмас. Annotation: this article analyzes theoretical- Бугунги кунда ҳуқуқни амалга ошириш organizational aspects of application of law and interpreta- механизмларининг ривожланиши кўп жиҳатдан миллий tion of legal norms. In addition, offers and recommenda- ҳуқуқий тизимнинг дунёда кечаётган глобаллашув tions on improving legal frameworks in providing effective- жараёнларига боғлиқлиги билан тавсифланади. ness of application of law and interpretation of legal norms Мамлакатимизда бир томондан ривожланган were worked out. давлатларнинг ҳуқуқий қадриятларини ва ҳуқуқ Key words: interpretation, interpretation of law, appli- манбалари тизимини моделлаштириш услубларини cation of law, judicial-technique norms, sources of law, ўзлаштириш жараёни кетаётган бўлса, иккинчи international agreements, legal acts, lawmaking, томондан амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тизимини конвергенция жараёнларидан ҳимоя қилиш, Мамлакатимизнинг мустақилликка эришиши ва ўз ундаги мамлакатнинг жуғрофий, этник, маънавий- истиқлол ҳамда тараққиёт йўлини танлаши мавжуд руҳий ва омиллари билан боғлиқ хусусиятларни ижтимоий муносабатлар тизимида қатор ўзгаришларни сақлаб қолиш тенденциялари кечаётганлигини юзага келтирди. Шу жиҳатдан олганда, бундай кўришимиз мумкин. Фуқаролик жамиятини барпо этиш, ўзгаришларнинг ижтимоий муносабатларни тартибга мамлакат ҳаётида демократик қадриятларни қарор солувчи ҳуқуққа ва унинг манбалари (шакллари)га топтириш ҳамда жамиятдаги ижтимоий таъсири натижаларини ҳамда ҳуқуқни қўллаш муносабатларни тартибга солишда ички норматив- жараёнида норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни шарҳлаш ҳуқиқий ҳужжатлар билан бир қаторда, халқаро масалаларини шарҳлаш масалаларини илмий-амалий конвенциялар ва халқаро ҳуқуқнинг умум эътироф жиҳатдан изоҳлаб бериш ва тўғридан тўғри амал этилган бошқа нормаларининг амалдаги ижросини қиладиган, оддий фуқароларнинг англаши ва таъминлаш муҳим аҳамият касб этади. Халқаро ҳуқуқ тушуниши учун қулай бўлган ва иложи борича қўшимча нормаларининг амалдаги ижросини таъминлаш қонун ости ҳужжати қабул қилиш талаб қилинмайдиган деганда, давлатнинг олий вакиллик органи томонидан қонунларни ишлаб чиқиш механизмларини илмий ратификация қилинган ёки бошқача тарзда мажбурият назарий жиҳатдан тадқиқ қилиш бугунги кунда сифатида қабул қилинган халқаро шартномаларда ҳуқуқшунос олимлар олдида турган долзарб белгиланган нормаларнинг бевосита ёки билвосита вазифалардан биридир. Давлатимиз раҳбари амалда тўлиқ қўлланилиши билан боғлиқ ташкилий- Ш.Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ҳуқуқий чора-тадбирлар йиғиндиси тушунилади. қабул қилинганининг 26 йиллигига бағишланган Бошқача айтганда, халқаро шартномалар томонидан у тантанали маросимдаги маърузасида ҳақли равишда ёки бу муносабатлар тўғридан-тўғри ёки бошқа ички таъкидлаб ўтганидек, “қонун ости ҳужжатларини қабул норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар орқали тартибга қилиш амалиётидан воз кечиш ва тўғридан тўғри солиниши ва уни тегишли давлат органлари қўлланадиган қонунлар қабул қилиш вақти келди. ...Бу томонидан таъминланиши халқаро шартномалар борада зудлик билан ўз аҳамиятини йўқотган қонунла