INTELLEKTUAL MULK SOHASIGA OID IJTIMOIY MUNOSABATLARNI DAVLAT TOMONIDAN TARTIBGA SOLISH

Аннотация

This research paper provides a comprehensive analysis of legal and economic aspects of regulating relations in the field of intellectual property. The study examines mechanisms of state regulation, international cooperation, including with the World Intellectual Property Organization (WIPO), and the role of collective management in ensuring effective protection of intellectual property objects. Particular attention is paid to the problems of combating counterfeit goods and piracy. Based on the analysis conducted, the author draws conclusions about the state and prospects for the development of the intellectual property protection system in modern conditions. Keywords: intellectual property, legal regulation, state regulation, international cooperation, WIPO, collective management, counterfeiting, piracy. 187 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 1.Dolzаrbligi. Intellektual mulk - ijodiy aqliy faoliyat mahsuli. Ixtirochilik va mualliflik obyekti huquqi majmuiga kiruvchi, fan, adabiyot, sanʼat va ishlab chiqarish sohasida ijodiy faoliyatning boshqa turlari, adabiy, badiiy, ilmiy asarlar, ijrochi aktyorlik sanʼati, jumladan ovoz yozish, radio, televideniye asarlari, kashfiyotlar, ixtirolar, ratsionalizatorlik takliflari, sanoat namunalari, kompyuterlar uchun dasturlar, maʼlumotlar bazasi, nou-xauning ekspert tizimlari, tovar belgilari, firma atamalari va boshqa aqliy mulk obyektlariga kiradi. Hozirgi davrda intellektual mulkni muhofaza qilish muhim vazifa hisoblanadi. Shuningdek, Intellektual mulk huquqini himoya qilish bu — Mualliflarning qonunchilikda belgilangan huquq va manfaatlarini muhofaza qilish, ularning huquqiy savodxonligini oshirish kabi masalalar dolzarb hisoblanadi. 2.Metodlаr. Ushbu mаqolа qiyosiy-huquqiy tаhlil, qiyosiy-mаntiqiy tаhlil, ketmа-ketlik, tаrixiy, xolislik metodlаri аsosidа yoritilgаn bo’lib, undа O’zbekistondа jаmiyаtning dolzаrb muаmmolaridan biri bo’lmish mualliflarning huquq va manfaatlari buzilishi va ularning haq olishi masalalari bo’yichа tаklif vа xulosаlаr berilgаn. 3.Tаdqiqot nаtijаlаri: Bosh Qomusimizda belgilanganidek, "O‘zbekiston — boshqaruvning respublika shakliga ega bo‘lgan suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlat"1dir. Ijtimoiy va huquqiy davlatda fuqarolarning huquqlarini himoya qilish, xususan mualliflarning huquq va manfaatlarini muhofaza qilish masalalari alohida o'rin tutadi. Shuningdek, Konstitutsiyamizda ''Har kimga ilmiy va taxnikaviy ijod erkinligi, madaniyat yutuqlaridan foydalanish huquqi kafolatlanadi. Davlat jamiyatning madaniy, ilmiy va texnikaviy rivojlanishiga g'amxo'rlik qiladi'' deb belgilab qo'yilgan. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi 2022 - 2026 yillarga mo'ljallangan ''Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida'' gi Farmonning 97- maqsadida jahon savdo tashkilotiga a'zo bo'lish va Yevroosiyo Iqtisodiy Ittifoqi bilan integratsiya jarayonlarini chuqurlashtirish hamda intellektual mulk himoyasi soahalarida milliy qonunchilikni Jahon savdo tashkiloti bitimlarining talablariga muvofiqlashtirish bo'yicha tegishli takliflar ishlab chiqish belgilangan edi. 2011-yil 28-yanvar kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Intellektual mulk sohasini rivojlantirish mamlakatimizning jahon integratsiyasidagi asosiy omil ekanligidan kelib chiqib, Intellektual mulk obyektlarini muhofaza qilish tizimini takomillashtirish, shuningdek, 2017 - 2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo'nalishi bo'yicha ''Harakatlar strategiyasi''da belgilangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida ''Intellektual mulk 1 https://lex.uz/docs/-6445145 188 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 obyektlarini muhofaza qilish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida''gi Qarorini imzoladi. Ushbu Qarorga ko'ra, 2011-yil 1-apreldan boshlab: -intellektual mulk sohasidagi xalqaro shartnomalar normalaridan kelib chiqib, tovar belgisi va xizmat ko'rsatish belgisining faqat tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik va jismoniy shaxs nomiga ro'yxatdan o'tkazilishiga nisbatan qonunchilikdagi mavjud cheklovlar bekor qilindi; -intellektual mulk obyektlarini davlat ro'yxatiga olish muddatlarini keskin qisqartirish imkoniyatlarini yaratuvchi tezkor ekspertiza tartibi joriy etilgan. Bunda, intellektual mulk obyektini muhofazaga olish uchun topshiriladigan talabnoma bo'yicha dastlabki qidiruv toomonlarning kelishuviga muvofiq amalga oshirilishi nazarda tutilgan. Shuningdek, 2022-yil 26-aprel kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti ''Intellektual mulk sohasini yanada rivojlantirishga oid qo'shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida''gi Qarori qabul qilindi. Jahon tajribasidan ma'lumki, intellektual mulkka nisbatan davlat siyosatining qandayligi shu sohaning rivojlanish omillaridan biri hisoblanadi. Shuningdek, mualliflik huquqidagi jamoaviy boshqaruvda ham. Mulkiy huquqlarni jam