Система формирования социолингвистической компетенции будущих учителей английского языка

Аннотация

, таржима материаллари, оғзаки ҳикоя, эссе, курс иши ва кейинчалик диплом ишларини ёзиш, расмийлаштириш, ўз қарашларини ҳимоя қилиш кўникмалари шакллантирилди. Бўлажак ўқитувчилар билан “Сиз илмий-методик манбалар билан ишлашда нималарга эътибор беришингиз керак” (What you pay attention to when working with scientific matirials), “Мустақил таълимнинг ўзига хос хусусиятлари”, “Компетентли педагог бўлиш учун қандай ўз устингизда ишлашингиз керак”, “Реферат, конспект ёзиш қонун-қоидалари” “The rules of writing conspects and research woks” (First course), “Сиз илмий иш қилмоқчисиз”, “You are starting scientific research work”, “Independent of Uzbekistan”, “My puple”, “Тошкент кеча ва бугун” (Tashkent’s history and its future), “Инглиз тилининг грамматик қоидалари” (The grammar rules of English), Фонетиканинг тиллар ривожидаги ўрни” (The role of fonetics in language development), “Ўзбекистон меҳмондўст мамлакат” (Uzbekistan is a hospitable country), “Ўзбекистон ва Англия таълим тизими: ўхшашлик ва фарқлар” (The education system in Uzbekistan and Great Britain: similarities and differences), “Илмий-тадқиқот иши қандай амалга оширилади”, “Илмий- тадқиқот иши қандай амалга оширилади”, “How to write a scientific work, “Курс иши, диплом иши нима ва улар қандай тайёрланади” (What is “Self stady”, “Research work” and the way of writing them), “Фан докторилик диссертацияси устида қандай ишланади?” (How to work on a doctoral thesis),“Миллатлар, халқлар, мамлакатлар ва анъаналар” (Nations, countries and traditions), “Ўзбекистон ва дунё ёшлари” Uzbekistan and the youth of the world, “Инглиз тилида синонимлар” (Synonyms in English), “Инглиз тили ўқитувчиси 20 компетенцияси ва унинг ўзига хос хусусиятлари” (The competence of English language teacher and its specifics), ”Социолингивистик компетенция ва унинг дидактик талаблари” (Sociolinguistic competence and its didactic requirments), “Тил билиш-эл билиш” ва бошқа мавзулардаги суҳбат, мастер-класс, баҳс- мунозара, маслаҳат, ёзма ишлар, тақдимот ва бошқалар талабалар мустақил таълими бўйича олға сурилган назарий ғояларнинг ҳаққонийлигини исботлади. Тажриба-синов ишлари натижасида мустақил таълим воситасида бўлажак ўқитувчида қўйидаги билим, малака ва кўникмаларни шаклланишига эришилди: янги билимларни мустақил тарзда пухта ўзлаштириш кўникма ва малакаларига эга бўлади; зарур қўшимча маълумотларни излаб топиш учун ижодий изланади; электрон ўқув, методик, илмий, оммабоп, бадиий адабиётлар банки билан ишлаш, қайта ишлаш, таҳлил қилиш, хулоса ва тавсиялар ишлаб чиқиш уқувига эга бўлади; мустақил таълимни ташкил этишнинг инновацион усули ҳисобланадиган АКТ, интернет тармоғидан мақсадли фойдаланиш имконияти вужудга келади; топшириқларни бажаришда тизимли ва ижодий ёндашиш, дарсдан ташқари бўш вақтини “Замонавий социолингвистика” тўгарагида самарали режалаштириш имкониятини яратади; талаба ўз ижодий ишлари ва эришган натижаларини “Электрон потрфолио”га жойлаштириш орқали ўзини-ўзи рефлекция қилиб боради; талабанинг мустақил фаолиятини назорат қилишнинг self–assisment, On-line портфолио ва баҳолашнинг бошқа инновацион турларини амалиётга кенг татбиқ этиш; аудиторияда таълим жараёнида олинган билим, кўникма ва малакаларини амалиётдаги самарадорлигини ошириш мақсадида мустақил ишларни модулли тизим асосида ташкил этиш; мустақил топшириқ учун турли адабиётлар ва илмий нашрлардан ташқари дунёнинг турли олий ўқув юртлари томонидан таклиф этилаётган масофавий таълим тизимларидан (intuit.ru, http://lms.iite.unesco.org/) ёки MOOC (Massive Online Open Course) оммавий “онлайн” очиқ ўқув курсларидан (coursera, Edx, Udemy ва бошқ.), муаллифлик дастурий маҳсулотлари (Authoring tools), виртуал таълим жараёнини бошқарувчи тизимлар LMS (Learning Management Systems), ички контентни бошқарув тизимлари CMS (Content Management Systems) фойдаланиш орқали халқаро илғор тажрибалардан хабардорлик даражаси ошиб боради; интернет орқали виртуал таълим олиш тизимларидан самарали фойдаланишни кенг йўлга қўйиш; тьютерлик, эдвайзерлик, фасилитаторлик, модераторлик, супервизорлик фаолиятини олиб бориш кўникмасига эга бўлиб бориш замирида ўзининг педагогик техникаси ва маҳоратини ошириб бориш имкониятига эга бўлади. Бўлажак инглиз тили ўқитувчилари социолингивистик компетентлигини шакллантиришда мустақил таълим олишнинг мустақиллик, автодидактика, мантиқийлик, эркинлик, фаоллик, изчиллик, ташаббускорлик, системалилик, ижодкорлик, қиёсий таҳлил, ҳаққонийлик, толерантлилик ва қизиқувчанлик каби тамойилларга амал қилинади. Ушбу тамойиллар ўзаро алоқадорликда ва 21 мутаносибликда мустақил таълим самарадорлигини таъминлашга хизмат қилди. Тадқиқотлар жараёнида ОТМ филология ва тилларни ўқитиш (инглиз тили) йўналиши бўйича чет тиллари ўқитувчилари, педагог ва раҳбар ҳамда заҳира кадрлари малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш курсларида “Таълим менежерининг компетентлиги ва креативлиги”, “Инновацион таълим технологиялари ва педагогик компетентлик” модуллари мазмуни ишлаб чиқилди ва амалиётга киритилди. Ушбу тизим мазмунида ян