INKLYUZIV TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA KADRLARGA QO’YILADIGAN TALABLAR MAZMUNI

Аннотация

Inclusive education is the development of general secondary education and education suitable for all children. In creating favorable conditions for the education of children with disabilities, the issue of personnel providing education has an important place. This article presents a number of ideas about how special pedagogues and tutors (assistant pedagogical staff), psychologists help children in learning educational programs in inclusive education. Key words: inclusive education, personnel, tutor, child with disabilities, healthy child, social environment. СОДЕРЖАНИЕ ТРЕБОВАНИЙ К ПЕРСОНАЛАМ В ПОВЫШЕНИИ ЭФФЕКТИВНОСТИ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ Аннотация. Инклюзивное образование – это развитие общего среднего образования и образования, пригодного для всех детей. В создании благоприятных условий для обучения детей с ограниченными возможностями важное место занимает вопрос кадров, обеспечивающих образование. В данной статье представлен ряд идей о том, как специальные педагоги и тьюторы (помощники педагогического персонала), психологи помогают детям в освоении образовательных программ инклюзивного образования. Ключевые слова: инклюзивное образование, персонал, воспитатель, ребенок с ограниченными возможностями здоровья, здоровый ребенок, социальная среда. Bugungi kunda O‘zbekiston ijtimoiy yo‘naltirilgan barqaror bozor iqtisodiyotiga, ochiq tashqi siyosatga ega bo‘lgan kuchli demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini barpo etish maqsadida jamiyat hayotining barcha sohalarida bosqichma-bosqich islohotlarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan inson manfaatlarini ko’zlash va himoyalash faoliyatida imkoniyati cheklangan shaxslarni sog’lom insonlar qatori milliy ruhda tarbiyalash, ijtimoiy yordam ko’rsatish ya’ni moddiy va ma’naviy jihatdan qo’llab-quvvatlash, axloqiy, aqliy, ruhiy va jismoniy jihatdan 1 08 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ kamol topishlari uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish hamda ijtimoiy jamiyatga yetuk, mustaqil fuqaro darajasida tayyor bo’lib yetishishlarida yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etish masalalariga hukumatimiz tomonidan jiddiy e’tibor qaratilmoqda. Ijtimoiy himoya sohasida amalga oshirilayotgan barcha islohotlar davlatimizning mehr- muruvvatga qaratilgan siyosati izchilligi va mantiqiy davomliligi belgisidir. Yurtimizda 2020-yil 23-sentabr kuni 11-bob va 75-moddani o’z ichiga qamrab oluvchi yangi tahrirdagi “Ta’lim to’g’risida” O’RQ qonun qabul qilindi. Ushbu qonunning maqsadi O‘zbekiston Respublikasida fuqarolarga ta'lim-tarbiya berish, kasb-hunar o‘rgatishning huquqiy asoslarini va ta'lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplarini belgilash hamda har kimning bilim olishdan iborat konstitutsiyaviy huquqini ta'minlashdan iboratdir. Yangi tahrir ostida “Ta’lim to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonunining 9, 20, 34, 38, 46, 50, 51, 52 va 55-moddalari imkoniyati cheklangan shaxslar ta’lim-tarbiyasiga qaratilganligi, hukumatimiz tomonidan olib borilayotgan ijtimoiy himoya siyosatining yaqqol isbotidir. Jumladan 55-moddada Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan bolalarni (shaxslarni) o‘qitish hamda tarbiyalash vazifasiga qaratilgan bo’lib, Davlat jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan bolalarning (shaxslarning) davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional ta’lim muassasalarida inklyuziv shaklda bepul umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va maktabdan tashqari ta’lim olishini ta’minlaydi. Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj bo‘lgan bolalarni o‘qitish hamda tarbiyalash uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari tashkil etiladi. Ta’lim oluvchilarni ushbu ta’lim muassasalariga yuborish va ulardan chetlatish ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining roziligi bilan tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning xulosasiga binoan amalga oshiriladi. Davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida ta’lim oluvchilar davlat ta’minotida bo‘ladi. deb belgilab qo’yilgan. Imkoniyati cheklangan shaxslarning jamoada teng huquqli hayot kechirishlari uchun ijtimoiy moslashuv( adaptatsiya)ni shakllantirish, ular uchun maxsus ta’lim tizimini takomillashtirish hamda inklyuziv ta’limni joriy qilish, pedagogik kadrlar sifatini oshirish, reabilitatsion va abilitatsion tadbirlar faoliyatini kengaytirish va korreksion amaliyotga innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish bo’yicha bugungi kunda ko’plab tadqiqot ishlari amalga oshirilmoqda. Davlatimiz imkoniyati cheklangan bolalar to’g’risida alohida g’amxo’rlik qiladi. Ya’ni ularning salomatligini saqlash, mehnat qilish, bilim olish va kasb o‘rganish, uy-joyli bo‘lish va boshqa ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarni ro‘yobga chiqarishda to‘siqlarni bartaraf etish maqsadida qonunlarda ko‘zda tutilgan shakllarda ularga ijtimoiy yordam berish yo‘li bilan ularning xos kamol top