ЁШЛАРДА ТАФАККУР ТАНҚИДЧАНЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ АХБОРОТ-ПСИХОЛОГИК ТОБЕЛИК ПРОФИЛАКТИКАСИНИНГ МУҲИМ ШАРТИ СИФАТИДА.

Аннотация

Information and opinions are highlighted as an important condition for the prevention of information-psychological addiction, the development of critical thinking in young people. Key words. The process of ensuring information-psychological security is a complex, multi-level and systematic structure, criticality of thinking. РАЗВИТИЕ КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ МОЛОДЫХ ЛЮДЕЙ ИНФОРМАЦИОННО-ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ УСТОЙЧИВОСТЬ ПРОФИЛАКТИКА - ВАЖНОЕ КАЧЕСТВЕННОЕ СОСТОЯНИЕ. Аннотация. Развитие критического мышления у молодежи является важным условием профилактики информационно-психологической зависимости. Выделены сведения и мнения. Ключевые слова: Процесс обеспечения информационно-психологической безопасности представляет собой сложную, многоуровневую и системную структуру, критичность мышления. Замонавий инсоният жамиятида ахборот ўзлаштирилган сари фақат отиб борувчи ягона заҳирага, мустақил иқтисодий ва ижтимоий бирликка айланиб бормоқда. Бугунги кунда ахборот узатиш ҳамда қабул қилишнинг янги воситалари оммалашган сари ахборотнинг алоҳида олинган одам ва бутун жамият ҳаётидаги роли тобора ортаётгани кузатилмоқда. Ҳар қандай ахборотни қисқа вақт ичида дунёнинг исталган бурчагига етказиш имконияти пайдо бўлгач, ахборот-психологик таъсирни амалга ошириш геосиёсий ва иқтисодий мақсадларга етишишнинг ниҳоятда қудратли қуролига айланиб қолганини исботловчи мисоллар кундан кунга ортаяпти. 2 80 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Бундай шароитда одамлар онгини деструктив мазмундаги, яъни одамларни ноадекват ҳаракат қилишга ундайдиган, уларни кучли маънавий қувват манбаларидан маҳрум этадиган ахборотдан ҳимоя қилиш муаммоси ҳар қайси замонавий давлат учун долзарб аҳамият касб этмоқда. Мазкур маъруза тезисида ахборот-психологик хавфсизликни таъминлаш ишининг йўналишларидан бири сифатида ёшларда тафаккур танқидчанлигини ривожлантириш имкониятлари, ушбу психологик-педагогик жараённинг илмий-назарий асослари хусусида фикр юритилади.Албатта, мамлакатнинг ахборот-психологик хавфсизлигини таъминлаш жараёни мураккаб, кўп бўғинли ва тизимли тузилишга эга. Шу билан бирга унинг энг муҳим соҳаларидан бири ёшлар билан олиб бориладиган маънавий-маърифий, педагогик- психологик ишлардан ташкил топиши кераклиги ҳам бугунги кунда ҳеч кимда шубҳа уйғотмайди. Зеро, Президентимиз И.А.Каримов ўз интервьюларидан бирида алоҳида таъкидлаганларидек, “Биз болаларимизни шундай тарбиялашимиз керакки, дунёнинг қайси бурчагидан қандай маълумот келмасин, улар ҳар қандай ҳолатга тайёр бўлиши лозим, бундай ҳуружлардан ўзини йўқотиб қўймаслиги керак. Албатта, уларни фақат ўраб чирмаб, йўқ, болам, у ерга борма, буни кўрма деб бир томонлама тарбия бериш замонга тўғри келмайди. Айтмоқчиманки, ёшларнинг атрофини темир девор билан ўраб бўлмайди”. Кўриниб турганидек, юртбошимиз ҳам зарарли ахборотдан ёшларни ҳимоя қилишда уларни шунчаки ахборот манбаларидан чегаралашнинг ўзи самарали бўлмаслигини, асосий эътиборни ёшларни ахборотни излаш ва ўзлаштириш жараёнига интеллектуал ва эмоционал жиҳатдан улғайган инсон, яъни иймон-эътиқоди бутун, иродаси бақувват, мастуқил фикрли, энг муҳими, ўз халқи ва ватанининг манфаатларини ҳар нарсадан устун биладиган шахс қилиб тарбиялаб йўналтиришга эътибор қаратиш кераклигини англашга ундамоқдалар. Шубҳасиз, ахборот-психологик таъзиқларга ёшларни бардошли қилиб тарбиялаш ишининг ўзи бир неча йўналишларда олиб борилиши талаб қилинади. Албатта, бу ишда ёшларда ватанпарварлик, элпарварлик хусусиятини, миллий ғурур ҳиссини ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирлар марказий ўринни эгаллаши керак. Бироқ шуни ҳисобга олиш керакки, бу соҳадаги маънавий-маърифий ишларнинг натижаси асосан ёшларнинг бузғунчи ахборот тарқатувчи одамлар ва тузулмаларга бўлган кескин салбий муносабатида акс этиши кўзда тутилади. Ёшларнинг ақлий қобилиятини уларга етказилаётган ахборотнинг ўзидаги мантиқсиз, асоссиз жиҳатларни пайқаш, унинг ортида яширинган ғояни англашга етадиган даражагача ривожлантириш учун тегишли тарғибот- ташқиқот ишларининг ўзи етарли бўлмаслиги мумкин. Шунинг учун давлат ва халқ келажагига бевосита дахлдор ушбу вазифани ҳал қилишда, бизнингча, ёшларнинг интеллектуал салоҳияти, хусусан, улар тафаккурида танқидий ёндашиш сифатини шакллантириш талаб қилинади.Умумий равишда, тафаккур танқидчанлигига берилган таърифларда унинг одамга ақлий фаолият маҳсулларини танқидий баҳолаш, уларнинг кучли ва заиф жиҳатларини аниқлаш, тахминларнинг қанчалик чинлиги аниқлаштириш учун имконият яратувчи интеллектуал хусусият экани таъкидланади. 2 81 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Эътиборлиси шундаки, яқин пайтларгача тафаккур танқидчанлиги асосан одам интеллектуал масалани ечишда турли усулларнинг самарадорлигини танқидий баҳолай олиши ва муаммони ҳал этишнинг энг муваффақиятли йўлини танлай билишида намоён бўлиши нуқтаи назаридан ўрганиб келинган. Тафаккур танқидчанли