DAVLAT SEKTORI TARKIBIDAGI MUASSASALARNING RIVOJLANTIRISH JAMGʻARMASI MABLAGʻLARI HISOBI VA NAZORATINI YURITISH

Аннотация

In the article, the aspects, indicators, processes, relations, events, specific As a result of studying the parties, it was observed that there are common aspects related to accounting and budget accounting. Theoretical justification of the purpose, tasks, functions, subject, objects, subjects, methods of accounting of extra-budgetary funds of budget organizations and study of the composition of reports on the movement of extra-budgetary funds of budget organizations, the procedure for their preparation and presentation scientific conclusions were formed and scientific proposals were given. Key words: off-budget funds, savings, budget account, initial account, cumulative account, chart of accounts, financial statement. УЧЕТ И КОНТРОЛЬ ФОНДА РАЗВИТИЯ УЧРЕЖДЕНИЙ ГОСУДАРСТВЕННОЙ СФЕРЫ Аннотация. В статье рассмотрены аспекты, показатели, процессы, связи, события, особенности. В результате изучения сторон было замечено, что существуют общие аспекты, связанные с бухгалтерским и бюджетным учетом. Теоретическое обоснование цели, задач, функций, предмета, объектов, субъектов, методов учета внебюджетных средств бюджетных организаций и исследование состава отчетов о движении внебюджетных средств бюджетных организаций, порядка их составления. подготовка и презентация были сформированы научные выводы и даны научные предложения. Ключевые слова: внебюджетные фонды, сбережения, бюджетный счет, первоначальный счет, накопительный счет, план счетов, финансовый отчет. Kirish. Ma’lumki, Davlat budjeti budjet tashkilotlari va budjetdan mablag‘ oluvchilarni moliyaviy jihatdan ta’minlash hamda davlat xarajatlarini moliyalashtirish maqsadida tuziladi. 2 24 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Xalqaro valyuta jamg‘armasining hisobotiga ko‘ra, rivojlangan mamlakatlarda budjet xarajatlari yalpi ichki mahsulotning 40 foiziga teng bo‘lgan, davlat sektoridagi tashkilotlar bandlikni ta’minlash nuqtayi nazaridan eng katta ish beruvchi hisoblanishi ta’kidlangan. Dunyo amaliyotida davlat sektoridagi tashkilotlarni moliyalashtirish davlat budjeti va budjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan amalga oshiriladi. Budjet tashkilotlarida budjet va budjetdan tashqari mablag‘larning maqsadli va manzilli sarflanishi bevosita ularning hisobini samarali tashkil etish hamda moliyaviy hisobotlar ko‘rsatkichlarining shaffofligi bilan bog‘liq. Shu sababdan ham, jahonning aksariyat mamlakatlarida budjet ijrosi hisobi va hisobotini davlat sektorida buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari talablari asosida rivojlantirilishiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, dunyo mamlakatlari davlat sektorida budjet ijrosi hisobini yuritish va hisobotlarni tuzish, shuningdek nazoratini uslubiyotini xalqaro standartlarga moslashtirishga qaratilgan qator ilmiy tadqiqotlar amalga oshirilgan. Mazkur tadqiqotlarda budjet tizimi va uni boshqarish, budjet ijrosi hisobini tashkil etishning usullari va yo‘nalishlari, davlat budjeti ijrosi to‘g‘risidagi axborotlarning ochiqligini ta’minlash va hisobdorlikni oshirish, budjet hisobotining axborot ta’minotini takomillashtirish kabi masalalar o‘z yechimini topgan. Shuningdek, davlat sektoridagi tashkilotlarda mablag‘lardan samarali foydalanishni ta’minlashda hisob axborot tizimining rolini kuchaytirish, ma’lumotlarning oshkoraligini ta’minlash, jamlanma axborotlarni shakllantirish masalalari alohida yo‘nalish sifatida tadqiq etilgan. Shu o‘rinda alohida qayd etish zarurki, olib borilgan tadqiqotlarda budjet ijrosi hisobini yuritish va hisobotlarni tuzish masalalari buxgalteriya hisobining kassa va hisoblash metodlariga asoslanishi, ularning budjet ijrosi axborotlarini shakllantirishdagi rolini oshirish yo‘nalishlari ishlab chiqilgan. Ammo budjet va budjetdan tashqari mablag‘lar hisobi metodologiyasini davlat sektorida buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari talablari darajasida tashkil etish hamda budjet hisobotlarining axborot imkoniyatlarini oshirish bilan bog‘liq masalalar hanuz o‘zining ijobiy yechimini topmagan. Respublikamizda budjet tizimini isloh etishda “budjet hisobi tartibini Davlat sektorida xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga (IPSAS) uyg‘unlashtirish” (PQ-3917, 2018), xalqaro standartlar talabalaridan kelib chiqib budjet ijrosiga oid axborotlarning ochiqligini ta’minlash, budjet tizimida mablag‘larning sarflanishi bo‘yicha hisobdorlikni kuchaytirish, budjet ijrosi jarayonida zamonaviy axborot tizimlarini qo‘llash ko‘lamini kengaytirishni talab etmoqda. Shu bilan birga, budjet tizimi budjetlari ijrosi hisobini tizimli tarzda kassa usulidan hisoblash usuliga o‘tkazish orqali budjet hisobotlari axborotlarining tahliliy imkoniyatlarini oshirishni taqozo qilmoqda. O‘z navbatida, ushbu jihatlar budjet tashkilotlarida budjetdan tashqari mablag‘lar hisobi va hisobotiga oid mavjud metodologik asoslarni chuqur tadqiq etish hamda takomillashtirishni talab etmoqda. Adabiyotlar sharhi.Budjetdan tashqar