TA’LIM JARAYONINI SIFATLI TASHKIL ETISHDA O’QUVCHILAR TEMPERAMENTIGA AHAMIYAT BERISH VA TEMPERAMENTIGA MOS BO’LGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH

Аннотация

This article is aimed at increasing the quality of the lesson by taking into account the unique character of children in the lesson process, using interactive methods according to their temperament, thereby involving children in education, and using special assignments. Physiologically, what types of temperament exist and their specific characteristics are discussed. Key words: behavior, ability, social, technology, time planning, motivation, approach, motivation. УЧЕТ ЗНАЧЕНИЯ ТЕМПЕРАМЕНТА УЧАЩИХСЯ ПРИ КАЧЕСТВЕННОЙ ОРГАНИЗАЦИИ УЧЕБНОГО ПРОЦЕССА И ИСПОЛЬЗОВАНИИ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ, СООТВЕТСТВУЮЩИХ ИХ ТЕМПЕРАМЕНТУ. Аннотация. Данная статья направлена на повышение качества урока за счет учета уникальности детей в учебном процессе, использования интерактивных методов в соответствии с их темпераментом, тем самым вовлекая детей в обучение, а также используя специальные задания. Обсуждаются физиологически, какие типы темперамента существуют и их специфические особенности. 441 Noyabr, 2024-Yil Ключевые слова: поведение, способности, социальные, технологии, планирование времени, мотивация, подход, мотивация. Temperament so'zi lotin tilidagi “temperamentum” so’zidan kelib chiqqan bo’lib, “balans” yoki “taqsimot” degan ma'noni anglatadi. Temperament asosan insonning ichki hissiy qobiliyatlari, fiziologik holatini hamda reaksiyalar tezligini ifodalab berish uchun ishlatiladi. Bu insoning tug’ilishidan boshlab shakkalanadigan irsiy xususiyatlar hamda organizmdagi fiziologik holatni tashqi muhitga javobi orqali namoyon bo’ladigan to’plami bo’lib bu xususiyatlar otadan yoki onadan o’tishi aniqlangan. Temperament asab tizimining faolligi darajasini, emotsional holatlarga qanchalik moyilligini, stresslarga chidamligini ko’rsatib beruvchi katalizatordir. U butun hayot davomida insonda barqaror holatda turadi, aksariyat hollarda o’zgarmaydi. xarakter esa buning aksi bo’lib, atrof muhit, shaxsiy tajriba hayoti davomida insonlarbilan o’zaro aloqa qilish ta’sirida shakllanadi. Xarakter etika, axloqiy meyorlar shaxsiy qobiliyat va fazilatlarni namoyon bo’lishi orqali insonlarga ko’rinadi. Temperament asosan bolalarda hissiy holatini nazorat qilishda, uning xatti- xarakatlari, kayfiyat va ichki kechinmalarini ko’rsatishda namoyon bo’lib boradi. Temperament erta yoshlardan ma’lum bo’lib bolaning nimalarga qiziqishi, tashqi muhit bilan qay darajada aloqaga kirisha olishi, noqulay muhitda o’zini qanday tutishini kuzatish orqali uning harakatlariga javob reaksiyalari orqali qaysi tipga kirishini bilib olish mumkin. Bu shunday ichki mexanizmki, bu insonning tabiatidan kelib chiqqan, uni boshqaradigan va muhitga qanday javob qaytarishini belgilovchi asosiy omilllardan biri desak adashmaymiz. Temperament turlari: 1. Sangvinik tip: faol, ijtimoiy, optimistik va ijodkordirlar. Tez fikrlashlari va yangi g'oyalarni tezda qabul qilishlari bilan ajralib turadi. Harakatga to'la va faollikni yoqtiradi tez xafa bo’ladi va tez unutadi. Sangviniklar tezda yangi odamlar bilan tanishadi, oson moslashadi, keng fikrlilikni va do’stona munosabatlarni qadrlaydi, jamoaviy ishlarda ancha faollik ko’rsatadi, kulguli holatlarni yoqtiradi, sayohatlarga chiqishni hamda sarguzashtlarni yoqtiradi, muammoli vaziyatlardan tezlik bilan chiqib keta oladi. Osonlik bilan energiya topadi va yaxshi kayfiyatni saqlashadi. Biroq, ular ba'zan e'tiborsiz va tartibsiz bo'lishi mumkin. Sangvinik tipdagi insonlar uchun mos bo’lgan kasblar bilan tanishib o’tamiz: savdo, marketing, jamoat bilan ishlash, o'qituvchilik, aktyorlik, kommunikativ sohada faollik ko’rsata oladi. Bu sohalar kommunikatsiya va ijodkorlikni talab qiladi, bu esa sangviniklar uchun qulay va o’zini shu sohalarda topa olishadi va bir qator yutuqlarni qo’lga kiritishlari mumkin. 442 Noyabr, 2024-Yil 2. Xolerik tip: tez fikrlash va raqobatchanlik xususiyatlariga ega.Oldiga maqsad qo’ydimi qanday usul bilan bo’lmasin amalga oshirishga intiladigan giperaktiv insonlarni ko’rishimiz mumkin. Xolerik toifadagi insonlar g’ayratli shijoatli maqtanishni sevadigan va kayfiyatri o’zgaruvchan o’z ichki kechinmalarini bemalol har qanday vaziyatda yashirmay ayta oladigan boshqaruvga moyilligi bor insonlardir. Bunday insonlar faol hayot kechirib har bir ishni tezroq bitishi uchun tavakkal qilishdan qo’rqishmaydi. Xolerik tipdagi bolalar quyidagi kasblarda o’zini to’laligicha namoyon qila olishadi: menejment, tadbirkorlik, biznes sohalari, harbiy xizmat, siyosat, trenerlik va shunga o’xshash turli kasblarda qobiliyatga egalar, chunki, bunday kasblarda strategic reja asosida yoki tavakkal qilish va tez qaror qabul qilish asosiy o’rinda turadi. 3. Melanxolik tip: his tuyg’ularga to’la noziklikni sevuvchi, o’z ichki kechinmalarini hamda harakatlarini ehtiyotkorlik bilan bayon qiluvchi insonlar toifasidir. Bunday insonlar hamdardlik tuyg’usi jonkuyarlik tuyg’usi o’z foydasidan ko’ra birovning ruhiy holati bilan yashovchi insonlardir. Ular har bir ishda ideal bo’lishga harakat qilishadi, tez qayg’uga, xavotirga berilishadi, h