Текст научной работы на тему Течение колибактериоза и сальмонеллеза молодняка в Приаралье

Аннотация

Мазкур мақолада ёш ҳайвонлар орасида кўп учрайдиган колибактериоз ва сальмонеллёз касалликларни қўзилар орасида кечиши тўғрисида маълумотлар келтирилган. Калит сўзлар: колибактериоз, сальмонеллёз, даволаш, олдини олиш, бактериология, микробиология, эпизоотология, вакцина, касаллик қўзғатувчиси. Аннотация: В этой статье приведены данные о клинических изменениях колибактериоза и сальмонеллёза которые часто встречаются среди молодняка с/х животных. Annotation: This article is dealt with the prophylaxis of salmonellosis and colibacillosis diseases often occur among young animals. Key words: Colibacteriosis, Sоlmonellosis, treating, prophylaxis, bacteriology, microbiology, epizootology, vaccine, incidents’. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 28 мартдаги №5696 сонли Фармони “Ветеринария ва чорвачилик соҳасини давлат бошқарувини тубдан такомиддаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ҳамда 2019 йил 28 мартдаги ПҚ–4254 “Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги қарори ижроси ҳамда 2017 йил 1 июньдаги “Ўзбекистон Республикаси Давлат ветеринария қўмитаси фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-3026-сонли Қарори ҳамда 2017 йил 7 февралдаги №ПҚ-4947-сонли Қарори Республикани ривожлантиришда давлат ва жамоатчиликни янгича ёндашишга ва янгича режалар асосида ишлаш тўғрисидаги қарорлари бу соҳани янада кучайтиришга туртки бўлди. Қишлоқ хўжалигининг асосий тармоғи бўлган чорвачиликни ривожлантиришда ва самарадорлигини оширишда давлат, фермер ҳамда хусусий хўжаликлардаги мол бош сонини кўпайтириш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш, соғлом бола олиш, уларни тўғри парваришлаш, турли касалликлардан сақлаш каби омилларга боғлиқдир. Чорвачилик соҳасининг тараққиёти учун қишлоқ хўжалик ҳайвонлари орасида учраб турадиган юқумли касалликларига қарши самарали курашиш бўйича чора- тадбирларининг янгиларини яратиш ва татбиқ этиш лозимдир. Ветеринария фани олдида турган энг муҳим муаммолардан бири қишлоқ хўжалик ҳайвонлари, айниқса, ёш чорва моллари орасида учрайдиган ва катта иқтисодий зарар етказадиган юқумли касалликларга ташхис қўйиш, олдини олиш ва қарши кураш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш, такомиллаштириш 307 ҳамда амалиётга жорий этишдир. Юқорида кўрсатилган муаммоларни бартараф этиш учун ветеринария - санитария талабларига риоя қилишдан ташқари юзага келган вазиятни чуқурроқ ва атрофлича илмий талқин қилиш лозим. Айниқса, касалликни келиб чиқишида бир неча қўзғатувчиларнинг иштирок этиши муаммони оғирлаштиради. Шунинг учун ҳам чорва молларининг юқумли бактериал касалликларига қарши самарали усул ҳамда воситаларни татбиқ этиш ҳозирги куннинг долзарб вазифаларидан биридир. Ҳозирги кунда Орол буйи ҳуддудларида қоракўлчилик фермер ва ширкат хўжаликларида тўл даври бошланиш арафасида, яъни апрел-май ойларида бўғоз қўйларни озиқлантириш, сақлаш, уларни касалликлардан ҳимоя қилиш, тўлни муваффақиятли ўтказиш, туғилган қўзиларни касалликлардан асраш, уларни тўғри озиқалантириш ва парваришлаш муҳимдир. Бизнинг илмий тадқиқот ишларимиз бевосита ушбу масалани ечишга ойдинлик киритади. Ветеринария илмий тадқиқот институтида яратилган Бузоқ ва қўзи болаларининг колибактериоз, сальмонеллёз касалликларига қарши ассоцицаяланган ГОА формол вакцинанинг самарадорлигини ўрганиш мақсадида 8 бош она қўйлар 4 бошдан 2 гурухга ажратилиб ўрганилди. Биринчи гуруҳдаги қўйларнинг ҳар бирига 3 мл дан тери остига ушбу вакцинанинг қўллаш бўйича йўриқномасига асосан (Бузоқ ва қўзи болаларининг колибактериоз, сальмонеллёз касалликларига қарши ассоциацияланган ГОА формол вакцинанинг №1 серияси, назорат рақами №1, ишлаб чиқарилган санаси 2021 йил сентябрь) юборилди. Иккинчи гурух назоратда ҳисобланиб, уларга вакцина юборилмади. (Жадвал №1). Жадвал № 1. Тажрибадаги она қўйларни вакцина билан эмлаш тартиби ва олинган қўзилардаги ўзгаришлар натижаси. Тажрибадаги қўйлардан туғилган қўзиларнинг Тажриба Тажриба Эмлаш Эмлаш ҳолати қўйлар гуруҳи миқдори жойи сони Касалланмади Касалланди I-тажриба 4 3 мл Тери остига 4 0 II-назорат 4 - - 1 3 Вакцина эмлангандан 2 ой ўтгандан сўнг барча тажрибадаги бўғоз қўйлардан қўзилар туғилди. Шу даврда тажрибанинг 30, 60, 90 ва 180 кунлари қон намуналари олиниб, қон зардобида вакцинанинг иммун фаоллилиги (АР) серологик усулда ушбу касалликларга қарши антителолар титр аниқланди. Тажриба гуруҳидаги қўзилар бир ой кузатиш даврида ҳеч қандай касалликка учрамади. Назорат гуруҳидаги вакцина эмланмаган она қўйлардан туғилган қўзиларнинг 3 боши касалланиб, ич кетиш, оғиздан суюқлик оқиб, тана ҳарорати кўтарилиб, ҳаётининг 7 кунида бир бош, 11 кунида бир бош 17 кунида бир бош 308 қўзи ўлди. Мазкур кўзиларни патологоанатомик ёриб кўрилганда, уларнинг жигарида, буйрагида, ошқозон-ичакларида геморрагик яллиғланишлар ва нуқтали қон қуйилишлар, кўкрак ва қорин бўшлиқларида сарғиш суюқлик тўпланганлиги аниқланди. Ички аъзоларидан намуналар олиниб, бактериологик текширилганда колибактериоз ва сальмонеллёз касалликлари қўзғатувчилари мавжудлиги аниқланди. Хулоса қилиб шуни таъки