XOTIN-QIZLAR SALOMATLIGINI YAXSHILASHDA SPORTNING AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada xotin-qizlar salomatligini yaxshilashda jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati yoritilgan. Kalit so‘zlar: Sport, jismoniy tarbiya,To‘maris va Barchinoy sog‘lom turmush tarsi, kamharakatchanlik. Sport xotin-qizlar salomatligini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi va turli xil jismoniy va ruhiy foydalarni taqdim etadi. Mustaqillikka erishganimizdan so‘ng jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish davlatimizning siyosati darajasiga ko‘tarildi. Buning yorqin misoli sifatida mustaqillikka erishganimizdan so‘ng jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish maqsadida mamlakatimizda qator qonun, farmon va qarorlar chiqarildi. Respublikamiz birinchi Prezidenti Islom Abdug‘aniyevich Karimovning jonkuyarligi sportning mohiyatini to‘g‘ri tushunib uni aholining barcha qatlamlariga targ‘ib qilish kerakligi siyosatimizning ustuvor vazifalirdan biri ekanligini aytib, shunday so‘zlarni misol keltirib o‘tgan edi: «Hech bir narsa mamlakatni dunyoga sport kabi tez mashhur qila olmaydi». Bizning ota-bobolarimiz kishilar bilan uchrashganda yoki xayrlashganda, bir-biriga chin yurakdan salomatlik tilashgan. Bugungi kunda yoshlarni o‘zini salomatligi to‘g‘risida o‘zi g‘amxo‘rlik qilishi, yoshlikdan jismoniy tarbiya va sport ko‘magida jismoniy kamolatga erishish g‘oyalarni singdirish kerak. Xotin-qizlar salomatligini yaxshilashda sport katta ahamiyatga ega. Mana sportning xotin- qizlar salomatligiga qanday ta'sir ko‘rsatishi haqida asosiy jihatlar: 1. Jismoniy salomatlik: - Yurak-qon tomir tizimi: Yurak va qon tomirlarini mustahkamlaydi, qon aylanishini yaxshilaydi va yurak xastaliklari xavfini kamaytiradi. - Muskul va suyak mustahkamligi: Mushak va suyaklarni mustahkamlaydi, osteoporozning oldini oladi. - Vazn nazorati: Sport kaloriyalarni yoqishga yordam beradi va sog‘lom vaznni saqlashga yordam beradi. 2. Ruhiy salomatlik: - Stressni kamaytirish: Jismoniy mashqlar stress gormonlarini kamaytiradi va endorfinlar, ya'ni "baxt gormonlari"ni oshiradi. - Uyqu sifatini yaxshilash: Muntazam mashqlar uyqu sifatini yaxshilaydi va uyqusizlikni kamaytiradi. - O‘z-o‘zini hurmat qilish: Sport o‘z-o‘zini hurmat qilishni oshiradi va ruhiy holatni yaxshilaydi. 3. Reproduktiv salomatlik: - Gormonal balans: Sport ayollarning gormonal balansini saqlashga yordam beradi, menstruatsiya tsikllarini tartibga soladi. - Homiladorlik: Muntazam jismoniy mashqlar homiladorlik davrida umumiy salomatlikni yaxshilaydi va tug‘ruq jarayonini yengillashtiradi. 4. Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish: 154 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo - Kasalliklarning oldini olish: Sport turli kasalliklarning, masalan, diabet, yuqori qon bosimi va ayrim saraton turlarining oldini olishga yordam beradi. - Hayot sifati: Muntazam mashg‘ulotlar umumiy hayot sifatini oshiradi va uzoq umr ko‘rishga yordam beradi. Mustaqillikning ilk kunlaridanoq xotin-qizlarning oila va jamiyatdagi mavqeiniyuksaltirish, onalik va bolalikni muhofaza qilish, sog‘lom avlodni dunyogakeltiruvchi onalar salomatligiga e`tibor, yoshlarning har tomonlama yetuk va yuksak. ma`naviyatli insonlar bo‘lib kamolga yetishlari, sog‘lom turmush tarzi targ‘iboti kabi masalalarga alohida e‘tibor berilmoqda. Respublika Prezidendi va hukumatining tashabuslari xamda bevosita g‘amxo‘rliklari tufayli «Ayollar yili» (1999), «Sog‘lom avlod yili» (2000), «Onalar va bolalar yili», (2001),«Obod mahalla yili» (2004), «Yoshlar yili» (2010) kabi yillarga bag‘ishlab o‘tkazilayotgan tadbirlar o‘z samarasini bermoqda. Ularning mazmunida «Sog‘lom ona-sog‘lom bola», «Sog‘ tanda-sog‘lom aql», «Barkamol avlod tarbiyasi» kabi muhim shiorlar ostida turli tuman ma‘daniy-ma‘rifiy va sport tadbirlari tashkil etilmoqda. Ularning negizida asosan xotin- qizlarning salomatligi, ma‘daniy turmush farovonligini oshirish, o‘quvchi va talaba qizlarning kasb-hunar egallashlari, sog‘lom turmush tarzini egallashlari masalasi yotadi. Ona bo‘lish buyuk maqsad va jasoratdir. Bunga erishish uchun bo‘lajak onalar, avvalo, sog‘lom bo‘lishi lozim. Shuni e'tirof etish kerakki, rasmiy manbalar, ommaviy axborot vositalarining ma'lum qilishicha keyingi paytlarda ekologik buzilishlar, kamharakatchanlik, ta'lim-tarbiyaning sustligi, ovqatlanish, dam olish tartiblarining noto‘g‘riligi va boshqa bir qator sabablarga ko‘ra tug‘ilayotgan bolalar orasida tug‘ma ojizlar, nogironlar uchramoqda. Shuningdek, bolalarning ko‘pchiligi yoshligidanoq tez-tez shamollashi, o‘ta nozikligi holatlari uchraydi. Bularning asosiy sabablari onalarning kamquvvatligi, kasalmandligi, obyektiv-subyektiv sabablarga ko‘ra turmush madaniyatiga to‘g‘ri amal qilmayotganligidir. Mutaxassislar va olimlarning tajribasiga ko‘ra, jismoniy mashqlar insonning barcha bo‘g‘inlari, suyak- mushaklari harakatini ta'minlaydi. Ma'lumki, bo‘g‘inlarning doimo harakatda bo‘lishi zarur. O‘tirib ishlaganlar, engashib hovli supurganlar yoki mehnat qilganlarning umurtqa pog‘onalari doimo harakatda bo‘lishi zarur. O‘tirib ishlaganlar, engashib hovli supurganlar yoki mehnat qilga