PAVLONIYANI ASOSIY KASALLIKLARI VA QARSHI KURASHISH CHORA TADBIRLARI

Аннотация

Pavlovniya – (lot.Paulównia) yoxud Odam ato daraxti, – Povlovniyadoshlar (Paulowniaceae) oilasiga mansub, daraxt. Bargi toʻkiladigan, baland boʻyli daraxt. Bargi yirik, taxminan 70 sm. Guli tojsimon, nim pushti, och siyohrang boʻladi. Tanasining diametri 1 metrgacha yetadi. Kalit so’zlar: Pavloniya, Antraknoz, fuzarioz, spora, mis kuporosi, temir kuporosi. 1-rasm Pavloniya sog’lom barglari Urugʻi paxta chanogʻiga oʻxshash, qobiq bilan qoplangan boʻladi. Pavlovniyaning xushboʻy gullaridan parfyumeriya sanoatida, kosmetika sohalarida ham foydalaniladi. Pavlovniyaning gektaridan 800 kg. gacha yoki undan ham koʻproq asal olish mumkinligi isbotlangan. Pavlovniyaning namga bardoshliligi ham yuqori. Undan tayyorlangan yogʻoch eshik-romlar mana shu xususiyati bilan yogʻingarchilik mavsumida shishib qolmaydi va chirimaydi. Quyida Pavloniya kasalliklari bilan tanishib chiqamiz. Antraknoz pavloniya ko’chatlarining asosiy kasaliklaridan biri hisoblanadi. Bu kasallik pavloniya ko’chatlarining barglari va barg kurtakllarini shikastlaydi. Barglarda sariq va jigarrang dog’lar hosil qiladi. Taxminan 1 mm diametrli dog’lar keyinchalik markazda yorilib ketadi. Infeksiyalangan burglar erta tushadi. Dog’lar ko’pincha nam iqlimda hosil bo’ladi. Kasallik rivojlanishi uchun qulay sharoitlar. Spora unib chiqishi uchun optimal harorat 25C, havoning nisbiy namligi 90-100%. O’sish davrida kasallikning rivojlanishi va tarqalishiga yog’ingarchilik va havo namligi tasir qiladi. Nazorat usullari: Bolalar bogchalari pavloniya plantatsiyalaridan uzoqda tashkil etilishi kerak. Erta urug’lanish davri nam mavsumga togri kelmasligi uchun ekish vaqti mahalliy iqlimga qarab belgilanishi kerak. Ekishdan uch besh kun oldin tuproqni pentokloronitrobenzol 20 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo yoki temir sulfat va boshqalar bilan ishlov berish kerak urug’larni esa fenilmerkuriy asetatning 2 % li eritmasida 30 daqiqa davomida zararsizlantirish kerak. 2-rasm Antraknoz bilan kasallangan pavloniya barglari Sfaseloma pavloniya bu o’simliknig yosh daraxtlariga tasir qiladigan keng tarqalgan kasallik. Kurtak barg poyalarda sariq jigarrang doglarni hosil qiladi. Kasallik bilan kurashish chora tadbirlari antraknozdagi kabi. Yosh novdalarning so’lish kasalligi. Kasallikning asosiy belgisi kurtak barg va poyalarning chirishi hisoblanadi. Kasallik qo’g’atuvchisi bu fuzarium zamburug’i. Infeksiya tuproq orqali yosh ko’chatlarga yuqadi. Kasalikka qarshi kurashish chora tadbirlari quyidagilardan iborat: Ekishdan avval ko’chatlarga temir kuporosi bilan ishlov berish ekib bolingandan so’ng bordo suyuqligini bilan 15 kun davomida purkash kerak. Bundan tashqari pavloniyaga quyidagi zararkunandalar hujum qiladilar: 3-rasm. Solish kasalligi  Phyllactinia imperialis Miyabe;  Uncinula clintonii Peck;  Cercospora paulownia Hori;  Mycosphaerella paulownia Shirai et Hara;  Valsa paulownia; 21 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo  Miyabe et Hemmi;