Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Факторы, влияющие на проявление аллергических туберкулиновых реакций у крупного рогатого скота
Саидов А.А. · Файзиев У.М. · Джуракулов О.К. · Мамадуллаев Г.Х. · Саидов А.А. (Ветеринария илмий тадқиқот институти, Самарқанд, Ўзбекистон) · Файзиев У.М. (Ветеринария илмий тадқиқот институти, Самарқанд, Ўзбекистон) · Мамадуллаев Г.Х. (Ветеринария илмий тадқиқот институти, Самарқанд, Ўзбекистон) · TUBERCULOSIS CATTLES. (Научно-исследовательский институт ветеринарии, Самарканд, Узбекистан.) · Fayziev U.M. (Научно-исследовательский институт ветеринарии, Самарканд, Узбекистан.) · Saidov A.A. (Научно-исследовательский институт ветеринарии, Самарканд, Узбекистан.) · Jurakulov O.K. Mamadullaev G.Kh. (Научно-исследовательский институт ветеринарии, Самарканд, Узбекистан.)
Перспективы развития ветеринарной науки и её роль в обеспечении пищевой безопасности · 2026
Аннотация
The article provides analytical data on the hypersensivity of the delayed and immediate type in tuberculosis of cattle in veterinary practice, as well as the methods of introducing PPD tuberculin into the body of animals in the allergic diagnosis of tuberculosis in animals. Key words: tuberculosis, strain, mycobacterium, M.bovis, dozes, BCG vaccine, allergy, allergen, diagnostic, PPD tuberculin, tuberculinization, sensitization, papule, special activity. Ветеринария амалиётида қорамоллар туберкулёзининг аллергик диагностикасида “Сут эмизувчи ҳайвонлар учун мўлжалланган ППД- туберкулин” препаратидан фойдаланилади. Қорамоллар фермасида номахсус аллергик реакциялар, жумладан парааллергик, псевдоаллергик реакциялар кузатилса нотипик микобактериялар комплекс (КАМ) аллергенини симультан услубда, ёки паррандалар туберкулини билан симультан услубда аллергик текшириш услубларидан фойдаланилади (4). 154 Симультан текширишни қўллаш аллергия махсуслигининг тур бўйича мутаносиблигига асосланган бўлиб, ҳайвонларда сенсибилизация чақирган ва авлод жиҳатидан бир-бирига яқин микобактерияларга яққол жавоб реакцияси бериши билан ифодаланди. Ҳайвонларда туберкулинга нисбатан жавоб реакциясини баҳолашда тери реакциясининг пайдо бўлиш тавсифи ҳайвоннинг умумий физиологик ҳолати ва организмни қайси тур микобактериялар билан сенсибилизацияланганлигига ва ўша турга оид туберкулинга жавоб реакцияси натижаси билан баҳоланади (7). Сут эмизувчи ҳайвонлар учун мўлжалланган ППД-туберкулинга туберкулёзнинг М.bovis тури юққан қорамоллар, чўчқалар ва бошқа тур ҳайвонлар яққол жавоб реакцияси беради. Баъзан қари, ўта ориқ ҳайвонларда ёки ҳайвон организмида туберкулёзнинг ўта ривожланган (генерализациясида) шаклида туберкулинга суст жавоб реакцияси беради, ҳатто бундай жавоб реакциясини бера олмайди ҳам (анергия) (5). Қорамаллар туберкулёзи бўйича соғлом хўжаликларда баъзан “Сут эмизувчи ҳайвонлар ППД-туберкулини”га молларда юқори сезувчанлик-мойиллик кузатилади. Бу жабҳада аллергик реакция берган ҳайвонлар туберкулёзнинг парранда тури, паратуберкулёз ёки нотипик микобактериозлар (парааллергик реакция) билан сенсибилизацияланган бўлади. Парааллергик реакциялар ўз ҳусусиятига кўра, М.bovis ёки М.tuberculosis қўзғатувчилари юққан ҳайвонларнинг аллергик реакциясидан фарқ қилмайди, лекин КАМ ёки парранда туберкулинига симультан аллергик текширишда яққолроқ реакция беради (2). Қишлоқ хўжалик ҳайвонлари туберкулёзини аллергик диагностикаси учун мамлакатимизда сўнгги йилларда Россиянинг Курск биофабрикасида ишлаб чиқариладиган ППД-туберкулин препарати 10000 ТЕ 0,2 мл дозада қўлланилиб келинмоқда. Европа ва бошқа давлатларда ҳозирги даврда туберкулин препарати 5000 ТЕ дозада қўлланилади. Шу сабабли туберкулин препаратининг юқори дозада қўлланилаши номахсус реакциялар ҳосил қилиши ҳақида мулоҳазалар пайдо бўлишига олиб келди (3). Икки карра туберкулинизация қилиш ва офтальмосинов ўтказиш (тери орасига юбориш ва офтальмосинов) бир-бирини тўлдиради ва бирламчи текширишда аллергик реакция бермаган моллар такрорий равишда туберкулин юборилганда секин типда чақириладиган юқори сезувчанлик намоён қилади қилади (6). 1990 йилларда такрорий туберкулин юбориш услуби АҚШ -да ҳам кенг йўлга қўйилган эди. Биринчи марта туберкулин юборишда носоғлом фермадан 2,5 % аллергенга реакция берувчи мол аниқланган. Иккинчи марта юборишда эса яна қўшимча 12,5% реакция берувчи мол аниқланган. Бошқа фермаларда ўтказилган текширишларда мувофиқ равишда 2 ва 6,2%, 7,9 ва 10,5% реакция берувчи касал мол аниқланган. Юқори дозада юборилган (15-20000 ТБ) туберкулин препарати организмда номахсус реакция ҳам ҳосил қилиши мумкин. Паст дозалари эса (1000-3000 ТБ) суст реакция ҳосил қила олади. Айрим олимларнинг далилига кўра, сут товар фермалари ҳудудида микобактериялар тарқалади ва улар қорамоллар организмига асосан озиқа орқали 155 киради. Ташқи муҳитда ва озиқаларда контаминациянинг ошиши натижасида қорамолларнинг туберкулинга нисбатан сезувчанлиги ошиб боради. (1). Туберкулёз бўйича носоғлом хўжаликларни соғломлаштиришда туберкулин диагностикумини комплекс тарзда қўллаш самарали натижани бериши таъкидланган. Бунинг учун туберкулин препаратини тери орасига юбориш билан бир қаторда кўзга томизиш усули касал молни, ҳатто анергия ҳолатидаги ҳайвонларни ҳам аниқлаш имконини берар экан. Кўз аллергик синамасида реакция берган сигирлар организми тери орасидан юборилган туберкулинга 3, 6, 9 ва 12 соатдан сўнг ижобий аллергик реакция берар экан. Туберкулёз ва нотипик микобактериозлар бўйича носоғлом фермаларда аллергенга қанча мол бош сони реакция беришига қарамасдан 6-ойлик назоратга олинади. Бу давр ичида ҳайвонлар ППД-туберкулин ва КАМ ёрдамида симультан услубда текширилади. ППД – (минус) ва КАМ-га + (плюс) ёки = (тенглик) натижа берган моллар патологоанатомик текшириш учун сўйилади, лаборатория текширувлари ўтказилади. Лаборатория текширувларида 3 марта касаллик кўзғатувчиси ажратилмаса, хўжалик фермасини соғлом, деб ҳисоблаш мумкин. Аллергик реакцияни дифференциациялаш ва хўжалик фермасини
Доказательный фрагмент
«The article provides analytical data on the hypersensivity of the delayed and immediate type in tuberculosis of cattle in veterinary practice, as well as the methods of introducing PPD tuberculin into the body of anim…»
Образец извлечения
Демо-превьюThe article provides analytical data on the hypersensivity of the delayed and immediate type in tuberculosis of cattle in veterinary practice, as well as the methods of introducing PPD tuberculin into the body of anim… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- tuberculosis, strain, mycobacterium, M.bovis, dozes, BCG vaccine, туберкулёз, special activity, специфический активность, o'ziga xos faoliyat, doza, вакцина БЦЖ, papule, allergy, титр, sensitization, микобактерия, diagnostik, tuberkulinizatsiya, sensibilizatsiya, sil, diagnostic, ППД туберкулин, аллерген, bovis, доза, аллергия, mikobakteriya, emlash BCG, PPD tuberculin, shtamm, tuberculinization, allergiya, papula, туберкулинизация, штамм, PPD tuberkulin, бовис, папула, сенсибилизация, диагностикум, titr, allergen
Смежные источники
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЖУРНАЛ ПРАВОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙСуванов Сардор Бахадирович2026