Диагностика инфекционной энтеротоксемии овец

Аннотация

В статье приведены данные о том что, при постановке диагноза на инфекционную энтеротоксемию овец необходимо обратить внимание на эпизоотическую ситуацию болезни, течение и проявление клинических признаков, а также учитывать характерные патологоанатомические изменения. Но окончательный диагноз ставится на основании лабораторных исследований с выделением возбудителя болезни и биопробой на чувствительных лабораторных животных. Summary: The article presents data that, when making a diagnosis of infectious enterotoxemia of sheep, one should pay attention to the epizootic situation of the disease, the course and manifestation of clinical signs, and also take into account the characteristic pathological changes. But the final diagnosis is made on the basis of laboratory tests with the isolation of the causative agent of the disease and a bioassay on sensitive laboratory animals. Калит сўзлар: инфекцион энтеротоксемия, қўй, спора, анаэроб, клиник белгилар, патологоанатомик ўзгаришлар, диагностика, бактериологик, қўзғатувчи, биопроба. Кириш. Мамлакатимизда чорвачиликни ривожлантириш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, чорвачилик маҳсулотларига (гўшт, сут, тухум, жун, тери в.б.) бўлган талабни қондириш мақсадида ҳукуматимиз томонидан бир қатор қарорлар чиқарилган. Жумладан, Республикамиз биринчи Президентининг 2006 йил 23 мартдаги “Шахсий ёрдамчи, деҳқон ва фермер хўжаликларида чорва молларини кўпайтиришни рағбатлантириш чора тадбирлари тўғрисидаги” ПҚ -308 сонли ва 2008 йил 21 апрелдаги “Шахсий ёрдамчи, деҳқон ва фермер хўжаликларида чорва моллар кўпайтиришни кучайтириш ҳамда чорвачилик маҳсулотлари ишлаб чиқаришни кенгайтиришни кучайтириш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-842-сонли қарорлари, бундан ташқари кейинги йилларда 845-сон 2017 йил 18 октябрдаги “Чорвачилик ва балиқчилик тармоқларининг озуқа баъзасини мустаҳкамлаш чора тадбирлари тўғрисида”, 2018 йил 16 мартдаги “Қоракулчилик ва чул экологияси илмий-тадқиқот институтининг Бухоро филиали” ташкил этилиши, ПҚ-4243-сон 2019 йил 18 мартдаги “Чорвачилик тармоғини янада ривожлантириш ва қўллаб қувватлаш чора тадбирлари тўғрисида” бир қанча чорвачиликни жадал ривожлантиришга ва ҳалқимизни кундан кунга ўсиб бораётган чорва маҳсулотларига бўлган талабини қондиришга қаратилган. Аммо, юқорида таъкидланган чорвачилик хўжаликларида чорвани жадал ривожлантиришга уй ҳайвонлари айниқса қўйларнинг инфекцион анаэроб 199 касалликлари сезиларли тўсиқ бўлиб келмоқда. Айрим ўта хавфли инфекцион касалликлар қишлоқ хўжалигидаги қўй ва қўзилар орасида учраб, соҳа ривожланишига тўсқинлик қилмоқда. Қўйларнинг касалланиши ва нобуд бўлиши, чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқаришга ва унинг сифат даражасини ошишига жиддий тўсиқ яратмоқда. Шу билан бирга чорва даромадларини пасайтириб, қўй сонини кўпайишига катта ғов бўлиб келмоқда. Қўйлар касалликлари орасида патоген анаэроблар чақирадиган бир қатор инфекцион касалликлар орасида инфекцион энтеротоксемия касаллиги алоҳида ўрин эгаллайди. Юртимизнинг қоракулчилик хўжаликларида, фермерлар ва фуқароларнинг шахсий хўжаликларидаги қўйлар учун ўта хавфли инфекцион касалликлардан ҳисобланган инфекцион энтеротоксемия касаллигига қарши курашиш долзарб муаммо бўлиб қолмоқда. Ушбу касаллик географик минтақа ва иқлимдан қаътий назар дунёнинг барча қўйчилик ривожланган мамлакатларида тарқалган. Ушбу касалликни шу кеча-кундузда ҳам қўйлар орасида чиқиб туриши муаммонинг жиддий тус олишига олиб келмоқда. Инфекцион энтеротоксемия касаллигидан келаётган иқтисодий зарарни камайтириш асосий муаммолардан бири бўлиб ҳисобланади. Ушбу муаммоларни ечиш давлатимизнинг иқтисодий ривожланишида асосий ўрин эгаллайди. Соха мутахассислари олдида, шахсий ёрдамчи, деҳқон ва фермер хўжаликларида чорва моллари туёғини купайтириш, уларни тўғри сақлаш, озиқлантириш ҳамда уларини турли хил инфекцион касалликлардан асрашнинг янги технологияларини жорий қилиш каби бир қатор долзарб масалалар турибди. Ушбу масалаларни ечишда аввалам бор касалликга тўғри ташхис қўйиш соҳа мутахассисларининг асосий вазифаларидан ҳисобланади. Инфекцион касалликлар орасида инфекцион энтеротоксемия касаллиги муҳим аҳамият касб этмоқда. Ушбу касалликдан келадиган асосий иқтисодий зарар касал қўйларни даволаб бўлмаслиги, уларни қисқа вақт ичида нобуд бўлиши, мажбурий сўйилган қўйларнинг гўшти истемолга яроқсизлиги сабабли уларни ёқиб юборишга ёқилғи сарфланиши ва ушбу касалликка қарши ўтказиладиган профилактик тадбирларига кетган харажатларни ўз ичига олади. Инфекцион энтеротоксемия касаллигини даволаш аксарият ҳолатда самарасиз якунланади. Инфекцион энтеротоксемия касаллигига қарши курашда муҳим ва асосий тадбир касалликни олдини олиш тадбири ҳисобланади. Инфекцион энтеротоксемия касаллигига қарши самарали чора-тадбирлар яратишда аввало унга ўз вақтида тўғри ташхис қўйиш талаб қилинади. Тадқиқот материаллари ва услублари. Қўйларнинг инфекцион энтеротоксемия касаллигига ташхис қўйиш учун аввалам бор эпизоотик ҳолатини ўрганиш мақсадида Республикамизнинг айрим вилоятлари қўйчилик хўж