FUQAROLIK HOLATI DALOLATNOMALARINI QAYD ETISHDA INNOVATSION JARAYONLAR

Аннотация

Hozirgi vaqtda barcha davlat-huquqiy sohalar ham yangi yechimlar izlamoqda. Raqamli texnologiyalarning keng joriy etilishi esa axborot jamiyati davrida hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. Raqamli texnologiyalar va katta maʼlumotlarning rivojlanishi FHDYO tizimiga sunʼiy intellektni joriy etish istiqbolini isbotladi. Ushbu maqolada O‘zbekiston fuqarolik dalolatnomalarini yozish tizimida sun’iy intellektni joriy etish istiqbollari muhokama qilinadi. Kalit so`zlar: Sun`iy intelekt, nizosiz munosabatlar. INNOVATIVE PROCESSES IN REGISTRATION OF CIVIL STATUS DOCUMENTS Аbstrаct: Currently, all state-legal sectors are looking for new solutions. Widespread introduction of digital technologies has become an integral part of our life in the era of information society. The development of digital technologies and big data has proven the prospect of introducing artificial intelligence into the Registry system. This article discusses the prospects of introducing artificial intelligence in the system of writing civil documents of Uzbekistan. Key wоrds: Artificial intelligence, conflict-free relationships. ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ В РЕГИСТРАЦИИ ДОКУМЕНТОВ ГРАЖДАНСКОГО СОСТОЯНИЯ Аннотатция: В настоящее время все государственно-правовые отрасли ищут новые решения. Широкое внедрение цифровых технологий стало неотъемлемой частью нашей жизни в эпоху информационного общества. Развитие цифровых технологий и больших данных доказало перспективность внедрения искусственного интеллекта в систему Реестра. В данной статье рассматриваются перспективы внедрения искусственного интеллекта в систему написания гражданских документов Узбекистана. Ключевые: Искусственный интеллект, бесконфликтные отношения. Kirish. Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish muhim ahamiyatga ega bo`lgan jarayon hisoblanib, buning natijasida muayyan huquq majburiyatlar vujudga keladi, o`zgaradi yoki bekor bo`ladi. Fuqarolik holati dalolatmolarinmi yozish organida nizoli bo`lmagan yuridik faktlar qayd etiladi. Bunda organda sudlardagi kabi ichki ishonchga asoslanib, yoki boshqa hissiy jarayonlar orqali (masalan sud jinoyat sodir etgan shaxsning qilgan qilmishiga chin dildan pushaymonligini hisobga olgan holda jazoni yengillashtirishi kerak bo`lgan xolatlar xisobbga olinmaydi) qaror qabul qilish ta`lab etilamaydi. Shu boisdan bu tizimda sun`iy intelektdan foydalanish bir necha ijobiy foydalar taqdim etadi. Asosiy qism. Sun`iy intelektdan tug`ilishni, vafot etganlikni, nikoh tuzilganligini va uni bekor qilinganini qayd etish kabi ko'plab muntazam vazifalarni avtomatlashtirish orqali sud jarayonlari sifatini sezilarli darajada oshirishi mumkin. 9 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Endilikda FHDYO tizimida sun`iy intelektni joriy etish foydali jihatlaridan ba`zilari haqida to`xtalsak: Sun`iy intelekt fuqarolik holati dalolatnomalarini uzoq muddat saqlashi mumkin. Oila kodeksining 204-moddasiga ko`ra fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish daftarlari fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish bo`limlarining idoraviy arxivlarida yetmish besh yil saqlanadi. Ushbu muddat o`tgach fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish daftarlari belgilangan tartibda davlat arxivlariga topshiradi. Bu esa bunday hujjatlarning yig`ilib borishi natijasida katta joy egallashi va ularni o`z vaqtida topib bo`lmasligi mumkin. Ushbu ishning sun`iy intelektdan foydalangan holda bajarish bu muammolarni oldini olib, ish sifatini oshirishi mumkin. Fuqarolik dalolatnomalarini qayd ettirish uchun manfaatdor taraf FHDYo organiga borishi talab etiladi. Bu tizimning avtomatlashtirilishi natijasida esa manfaatdor taraf ya`ni arizachi dalolatnoma qayd ettirish uchun FHDYO organiga bormasdan hohlagan yeridan turib uni qayd ettirishi mumkin. Bu esa dalolatnomalarni sezilarli darajada tezlashtiradi va sud ishlarini qisqartiradi. Fuqarolik holati dalolatnomalari asosan tayyor dalillar bo`lganda qayd etiladi ya`ni bunda hech qanday muammo bo`lmay balki dalolatnoma ish holatidan tayyor ko`rinib turadi. Masalan, FHDYOda nikohsiz tug`ilgan bolaga otalik belgilashda, taraflar o`rtasida hech qanday nizo bo`lmasligi kerak bo`lib, ikki tarafning roziligi asosida FHDYOga bergan arizasiga ko`ra otalik belgilandi. Ushbu vaziyatda tizimni avtomatlashtiriladigan bo`lsa, arizachilar o`zlari keltirayotgan vajlarini isbotlaydigan dalillarni FHDYOga bormasdan online tizimga kiritish orqali ishlarini hal qilish imkoniyatiga ega bo`ladilar. Bu ishni soddalashtirib, jarayonni tezlashtiradi. Qolaversa bu tizim joriy etilsihi natijasida bu vazifani bajarayotgan xodimlar ish o`rni bo`shab, ularga ehtiyoj qolmaydi. Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etishda avtomatlashtirilgan tizimga o`tilishi natiajsida arizachi kerakli hujjat va dalillarni tegishli tizimga kiritadi, sun`iy intelekt bu kiritilgan dalillar va malumotlarni o`zidagi ma`lumotlar ba`zasi yordamida tekshirib, fuqarolik holati dalolatnomlarini qayd etish organi xodimi qilayotgan vazifani bajarishi mumkin Sun`iy