PARAOLIMPIYA SPORT MUSOBAQALARIDA ERISHILGAN NATIJALAR TARIXI

Аннотация

Ushbu maqolada Paraolimpiya sport musobaqalarida erishilgan natijalar tarixi tahlil qilinadi. Maqola Paraolimpiya harakatining paydo bo'lishidan to hozirgi kungacha bo'lgan davrdagi eng muhim yutuqlar va voqealarni o‘rganadi. Paralimpiyachilar tomonidan qo‘lga kiritilgan tarixiy natijalar nafaqat sport, balki ijtimoiy hayotda ham inqilobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘lganligi tahlil qilinadi. Ushbu natijalar orqali imkoniyati cheklangan shaxslarning jamiyatda teng huquqli o‘rin egallashi va sport orqali o‘z salohiyatlarini namoyon etishlariga bo‘lgan ijtimoiy munosabat o‘zgarishiga diqqat qaratiladi. Shuningdek, maqolada Paraolimpiya harakatining global miqyosdagi rivojlanishi va kelajak istiqbollari ko‘rib chiqiladi. Kalit so'zlar: Paraolimpiya, sport tarixi, imkoniyati cheklangan shaxslar, ijtimoiy integratsiya, sport yutuqlari, Paraolimpiya harakati, global sport, paralimpiyachilar, tarixiy natijalar, sport rivojlanishi. Annotation: This article analyzes the history of results achieved in Para-Olympic sports competitions. The article explores the most important achievements and events from the advent of the Paraolympic movement to the present day. It is analyzed that the historical results obtained by Paralympians caused revolutionary changes not only in sports, but also in social life. Through these results, the focus is on the change in the social attitude of individuals with disabilities to occupy an equal place in society and to show their potential through sports. The article also examines the Global Development and future prospects of the Paraolympic movement. Keywords: Paraolimpia, sports history, persons with disabilities, social integration, sports achievements, Paraolimpia movement, global sport, Paralympians, historical results, sports development. Paralimpiya o'yinlari – jismoniy nogironlar, nogironlar uchun olimpiadalar hisoblanib, paralimpiya o'yinlari eng katta va eng muhimi – Olimpiya o'yinlaridan keyin - jahon sport forumidir. Nogironlarni sportga jalb qilish bo'yicha birinchi urinishlar 19-asrda, 1888 yilda Berlinda birinchi karlar uchun sport klubi tashkil etilganda qilingan. 1924 yilda Parijda birinchi marta "Karlar uchun Olimpiya o'yinlari" bo'lib o'tdi, uning dasturiga engil atletika, velosport, futbol, otish va suzish bo'yicha musobaqalar kiritilgan. Biroq, bugungi kunda Paralimpiya harakati deb nomlanuvchi nogironlar uchun jahon sporti harakatining rivojlanishi 1945 yilgacha boshlangan.Nogironligi bo'lgan sportchilar musobaqasiga nisbatan "Paralimpiya" atamasi 1988 yilda rasmiylashtirildi. Ismning o'zi yunoncha "para" ("yaqin" yoki "yonda") va "Olimpiya" so'zidan kelib chiqqan[1]. Paralimpiya sport tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, 1945 yilda umurtqa pog'onasi shikastlangan odamlarni davolashning yangi sxemasining ishlab chiqilishi bugungi kunda Paralimpiya harakati deb nomlanuvchi nogironlar uchun butun dunyo bo'ylab sport harakatining rivojlanishiga olib keldi. Ikkinchi jahon urushidan keyin nogironlar uchun sport oldinga qadam tashladi, bunga 1936 yilda natsizmdan Angliyaga qochgan nemis shifokori 76 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Lyudvig Guttmanning ishi katta yordam berdi. 1944 yilda Buyuk Britaniya hukumati nomidan u Stok Mandevil kichik shaharchasidagi shifoxonada Orqa miya jarohati markazini ochdi va unga rahbarlik qildi[2]. Ma’lumki, mamlakatimiz sportida 1991-yilgachayurtimizning sanoqli sportchilarigina Olimpiya oyinlari, jahon va Yevropa miqyosidagi nufuzli musobaqalarda qatnasha olardi. Mavjud muammolarni bartaraf qilish maqsadida Mustaqillikning birinchi kunlaridanoq mamlakat rahbarining tashabbusi bilan jismoniy tarbiya va sport sohasini rivojlantirishga qaratilgan tegishli qonunlar, Prezident farmonlari va Vazirlar Mahkamasining qarorlari bosqichma-bosqich qabul qilinib, ular joriy etildi. Qisqa muddatda jismoniy tarbiya va sportni boshqarishning tashkiliy asoslari takomilashtirildi, O’zbekiston Milliy Olimpiya qo’mitasi, sport turlari boyicha federasiyalar tashkil qilindi, jismoniy tarbiya, sog’lomlashtirish, ommaviy sport va sportning milliy turlari rivojlantirildi, jismoniy tarbiya va sportning moddiy-texnik bazasi mustahkalandi, milliy ta’lim dasturiga binoan jismoniy tarbiya va sport sohasi boyicha malakali kadrlarni tayyorlash va qayta o’qitish ishlari amalga oshirildi va bu borada ishlar davom etirib kelinmoqda. Shuningdek, aholining imkoniyati cheklangan qismi orasida ham sportni targ`ib qilish ishlari olib borildi. Buning natijasida turli yosh toifasidagi jamoalar mintaqaviy va xalqaro musobaqalarda sovrinli o`rinlarni egallab borishdi. 2012 yil 18 oktabr О‘zbekiston maxsus olimpiadasi, О‘zbekiston maxsus paralimpiya assotsiatsi bilan hamkorlikda Yakkasaroy tumani Qushbegi maxallasidagi 38-BО‘SMda 14 yoshgacha bо‘lgan imkoniyati cheklangan bolalar о‘rtasida Gimnastika barcha uchun sport musobaqasi о‘tkazildi. 2013-2014 yillarda jismoniy tarbiya va sport sohasi, xususan, olimpiya sport turlari faoliyati tahliliy