KARTOSHKANING BAKTERIAL VA ZAMBURUG’LI KASALLIKLARI

Аннотация

Potatoes are one of the most important agricultural plants, they are important as food and medicine and fodder. Potatoes suffer from various diseases during the growing season and during storage, for example, macrosporiosis, wilting, black spot, phytophthora, dry rot caused by fungi, and wet rot caused by bacteria. The following article provides information on common potato diseases and measures to combat them. Key words: Wet rot, dry rot, fusarium, macrosporiosis, mosaic virus, solanium virus. Halqali cherish. – Corynebacterium sepedonicum bakteriyasi qo‘zg‘atadi. Bu kasallik uch xil ko‘rinishda bo‘ladi: 1) so‘lish: 2) halqali chirish: 3) botiq chirish. O‘simliklarda so‘lish formasi vujudga kelganda, ularning barglari sarg‘ayib, so‘lib qoladi, ayrim hollarda esa o‘simlikning bitta poyasidagi barglar so‘liydi. Kartoshkaning kasallangan tuganagi hujayralari dastlab yumshab, och-sariq rangga kiradi. So‘ngra bu joylar o‘zaro tutashib, qo‘ng‘ir rangli yaxlit halqa shaklini oladi. Kesib ko‘rilganda bunday dog‘lar ko‘zga tashlanib turadi. Tuganaklarning botiq chirishi, avval ular sarg‘ish, moysimon bo‘lib, terisi ostida aylana dog‘larni vujudga keltiradi. Bu botiq shakldagi dog‘larni faqatgina kartoshkani tozalaganda ko‘rish mumkin. Kasallik qo‘zg‘atuvchi bakteriyalar zararlangan tugunaklarda qishlaydi. Fitoftoroz – Phytophtora infestans zamburug‘i keltirib chiqaradi. Bu kasallik o‘simlikni ikki xil shaklda, yaʻni barglarni va tuganaklarni zararlash bilan namoyon bo‘ladi. Zararlangan barglarning chetlarida yoyilgan qo‘ng‘ir dog‘larni ko‘rish mumkin. Bargning orqa qismidagi dog‘larning ustida oqish g‘uborlarni ko‘rish mumkin. Zararlangan tuganaklarning ustki qismida turli shakldagi qo‘ng‘ir dog‘larni kuzatish mumkin. Kasallik qo‘zg‘atuvchilar o‘lik o‘simlik qoldiqlarida oosporalar holida saqlanadi. 68 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si 1-rasm kartoshkaning fitoftoro’z kasalligi Virus kasalliklari. Barglarning bujmayishi Solanum virus. Bu kasallik bilan kartoshkaning barglari zararlanadi. Zararlangan barglar noziklashib, terisimon bo‘lib, chetlari tepaga qarab bujmayib qoladi. Barg floemasi va poyalarida, hamda tuganaklarida xarakterli nekrozlar hosil bo‘ladi. Bu kasallik ko‘chatlar va so‘ruvchi hasharotlar orqali tarqaladi. 8) Mozaika – Virus Y. Kartoshkaning avval pastki, keyin yuqori barglarining atrofida turli rangdagi dog‘lar paydo bo‘ladi. Vaqt o‘tishi bilan barglar ingichkalashadi, qorayib quriydi va to‘kilib ketadi. Virus hasharotlar orqali tarqaladi. Kartoshka tuganaklarida qishlaydi. Makrosporioz kasalligini. Macrosporium solani zamburug‘i qo‘zg‘atadi. Kasallik bilan barglar, kam hollarda poya va tuganaklar zararlanadi. Zararlangan barg yuzasida aylana shakldagi quruq qo‘ng‘ir rangli dog‘lar hosil bo‘lib, keyinchalik butunlay bargning ustki qismini egallaydi. Dog‘lar ustida esa qoramtir g‘uborlar, yaʻni parazit konidiyalar hosil bo‘ladi. Kasallik qo‘zg‘atuvchilari o‘simlik qoldiqlarida konidiya holida qishlaydi. 2-rasm kartoshkaning makrosporioz kasalligi