INFORMATIKA OʻQITISH METODIKASI FANIDAN KEYSLARNI QO’LLANISHI VA UNING AHAMIYATI

Аннотация

В данной статье описано применение кейс-технологии в образовании, виды кейсов, формирование творческого, логического мышления учащихся, умений работать в команде с помощью их масштабирования. Kalit so’zlar. Keys, keys texnologiya, keys-stadi, informatika oʻqitish metodikasi, raqamli texnologiya, keys turlari, keys topshiriqlari Ключевые слова. Кейсы, технология кейсы, кейс-стади, методика преподавания информатики, цифровые технологии, типы кейси, назначение кейси. Keys texnologiyasi yoki muayyan vaziyatlar usuli (ingliz tilidan case – vaziyat, xolat)–bu muayyan muammoli vaziyatlarni hal qilish (ishlarni hal qilish) orqali o’rganishga asoslangan faol muammoli-vaziyatni tahlil qilish usulidir Keys ta’limda-talaba va pedagog doimiy ravishda o’zaro harakati kuzatiladi, ta’lim berish shakli tanlanadi, o’zaro munosabatlarga kirishadi, o’z harakatlariga motivatsiya oladi. Keys- metodlarda baxslashuvlar, talabalar mavzuga oid etarlicha argumentlar bo’lib, baxslashuvda ularni qo’llaydilar. Jamoada ishlash normalari va qoidalariga amal qiladilar. Keys metodlar tarkibiga ko’ra bir nechtaga bo’linadi. Rejalashtirilgan keyslar-aniq sonlar va faktlar, xodisalarga asoslanadi. Bunday tipdagi keyslarga aniq javoblarga ega vaziyatlar tanlab olinadi. Bu kabi keyslar talabalarning aniq bir mavzu, formula, qoida haqidagi bilimlarini baholash uchun qo’llaniladi. Rejalashtirilmagan keyslar-ular o’zlarida katta ko’lamlagi ma’lumotlarni ifodalaydi va talabalarning tez fikrlashi, aniq bir sohadagi birlamchi va ikkilamchi ma’lumotlarni ajratish faoliyatlarini rivojlantirish uchun qo’llaniladi. Bu keyslarda bir nechta to’g’ri javob variantlari va kutilmagan nostandart echimlar ham nazarda tutiladi. Tez echiluvchi keyslar. Bu turdagi keyslar juda qisqa yoki juda uzun bo’lishi mumkin. Bunday keyslar talabalarga nostandart fikrlashni, kreaktiv g’oyalarga berilgan vaqt ichida erishadilar. Agar keys to’g’risida jamoaviy echimlar berilsa, ular ichidan amalga ko’llaniladiganlari ajratib olinadi. Kays texnologiya metodi boshqa ta’lim berish metodlaridan farqli ravishda o’z belgi va texnologik xususiyatlariga ega bo’ladi. Keyslar fandagi mashg’ulot turi doirasida o’zaro farq qiladi. Ya’ni seminar, amaliy darslardagi keyslar maqsadiga ko’ra ajratiladi. Berilgan vazifalar talabalarga individual nazariyalar, usullar va qonuniyatlarni o’rganish, ko’llash imkoniyatini beradigan materialni taqdim etadi. Keysga asoslangan ta’lim talabalarda fanga oid ko’nikmalarni egallashga yordam beradi. Berilgan keyslarda odatda bitta echimga va bu echimga olib boradigan bitta yo’lga ega bo’ladi. Keys texnologiya informatika darslarida ish o’rganish ob’ekti sifatida ham ishlaydi (talabalar o’z ishlanmalarini ishlab chiqadilar) va samarali ta’lim vositasi sifatida qo’llaniladi. 126 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishda keys usulini joriy etish amaliyotda kompetentsiyaga asoslangan yondashuvni amalga oshirishga imkon beradi. Keysni o’rganish usuli-bu haqiqiy vaziyatlarda faol o’rganishga asoslangan usuldir. Nazariy bilimlarni optimal tarzda amaliyotdagi ishlarni bajarishga undaydi. Haqiqiy asoslangan muammoli vaziyatni yaratish-hayotiy faktlar bu usulning o’ziga xos xususiyati. Usul nafaqat shakllantirishni, balki muammoni hal qilishni, shuningdek, shakllantirilgan muammoning tashuvchisi sifatida harakat qilishi mumkin bo’lgan muayyan vaziyatni tanlashni ham o’z ichiga oladi. Muayyan vaziyat: nazariy kurs mazmuniga va talabalarning kasbiy ehtiyojlariga mos kelishi kerak; muammoli bo’lishi, muammoning "yadrosini" aniq belgilashi va kerakli va etarli miqdordagi ma’lumotlarni o’z ichiga olishi kerak; bu talabalar qo’lida bo’lishi kerak, lekin ayni paytda juda oddiy emas; ishlarning rivojlanishi mahalliy materiallarga asoslangan bo’lishi kerak va ularni hozirgi o’quv jarayoniga "joylashtiring"; muammoni hal qilish bo’yicha maslahatlar bo’lmasligi kerak; qiziqarli, sodda va tushunarli tilda tasvirlangan bo’lishi kerak; u bilan ishlash bo’yicha aniq ko’rsatmalar berilishi kerak. O’quv jarayonini faollashtiradigan keys texnologiyalariga quyidagilar kiradi: hodisa usuli; biznes yozishmalarini tahlil qilish usuli; vaziyatni tahlil qilish usuli. Keys o’zida bir nechta rol tizimiga ega. Rol deganda qo’yilgan talablar to’plami tushuniladi. Muayyan ijtimoiy lavozimlarni egallagan shaxslar to’g’risida. Yuqori ishdagi rollarning kontsentratsiyasi ish usulini uning rol o’ynash shakliga aylantirishga olib keladi va birlashtirgan o’yinga asoslangan o’rganish usuli, intellektual rivojlanishning nozik texnologiyasi bilan o’yin va umumiy boshqaruv tizimi. Quyida informatika o’qitish fanidan bir nechta keys namunalar keltiramiz. Informatikaga oid keys namunalar Keys 1. Mavzu. Internet qidiruv tizimi Maqsad. Talabalarning internet qidiriuv tizimlaridagi bilimlarini rivojlantirish, takomillashtirish, brauzer dasturlarda ishlash koʻrikmalarini mustaxkamlash. Xodisa bayoni. Moxira uchun tarix darsidan