TADBIRKORLIK SUBYEKTLARIDA START-UP LARNI RIVOJLANTIRISHNING IJTIMOIY-IQTISODIY SHARTLARI

Аннотация

Ushbu ilmiy ish O'zbekistonda tadbirkorlik subyektlarida start-up larni rivojlantirishning ijtimoiy-iqtisodiy shartlarini tahlil qilishga bag'ishlangan. Tadqiqot doirasida, 2023 yilga kelib, O'zbekistonda 200 dan ortiq start-up loyihasi muvaffaqiyatli amalga oshirilgani, bu esa iqtisodiyotga 150 million dollar investitsiya kiritilganini ko'rsatadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2020 yildagi "Yoshlar – kelajak" dasturi, hamda 2021 yilda qabul qilingan "Tadbirkorlik faoliyatini erkinlashtirish" to'g'risidagi qarorlari start-up larni qo'llab-quvvatlashda muhim rol o'ynadi. Ushbu dasturlar orqali tadbirkorlikni rivojlantirish uchun 100 million dollar ajratildi va 30% dan ortiq tadbirkorlar uchun soliq imtiyozlari taqdim etildi. Ilmiy izlanishlar natijalari, shuningdek, O'zbekistonning ta'lim tizimida innovatsion g'oyalarni rivojlantirish uchun yaratilgan sharoitlar, innovatsion markazlar va bozor tadqiqotlari haqidagi ma'lumotlar keltiriladi. O'zbekiston yoshlarining 45% dan ortig'i start-up g'oyalariga qiziqishi va iste'molchilar orasida innovatsion mahsulotlarga bo'lgan talabning oshishi iqtisodiy o'sish uchun ijobiy omil hisoblanadi. Ushbu ish, O'zbekistonda start-up larni rivojlantirish uchun ijtimoiy-iqtisodiy shartlarni yaxshilash bo'yicha takliflar bilan yakunlanadi. U tadbirkorlik muhitini yanada rivojlantirish, innovatsion g'oyalarni amalga oshirish va iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish uchun zarur yo'nalishlarni belgilashga yordam beradi. Kalit so'zlar: tadbirkorlik, start-up, innovatsiya, ijtimoiy-iqtisodiy shartlar, hukumat siyosati, moliyaviy imkoniyatlar, ta'lim tizimi, innovatsion markazlar, investitsiya, yoshlarga oid dasturlar, bozor tadqiqotlari, raqobat, iste'molchi ehtiyojlari, tadbirkorlik muhitini rivojlantirish. O'zbekistonda start-up larni rivojlantirish jarayoni bugungi kunda ijtimoiy-iqtisodiy shartlarga asoslanadi. Innovatsion g'oyalar, raqobatbardosh mahsulotlar va xizmatlarni yaratish orqali iqtisodiy o'sishga erishish, ish o'rinlarini yaratish va jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta'minlash muhimdir. Ushbu ishlanmada hukumat qarorlari, statistik ma'lumotlar, hozirgi holat, kamchiliklar va takliflar keltiriladi. O'zbekistonda start-up larni rivojlantirishda ta'lim tizimi, innovatsion infratuzilma va hukumat siyosati muhim rol o'ynaydi. Ta'lim Tizimi: 2023 yilga kelib, O'zbekistonning ta'lim tizimida 50 dan ortiq oliy ta'lim muassasalarida innovatsion dasturlar, kurslar va start-up larni qo'llab-quvvatlovchi o'quv dasturlari mavjud. Biroq, amaliy tajribani oshirishda qiyinchiliklar mavjud. Yosh tadbirkorlar ko'pincha nazariy bilimlarga ega bo'lsa-da, amaliyotda kam tajribaga ega. Hukumat Qarorlari: 2020 yilda Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan "Yoshlar – kelajak" dasturi qabul qilindi, bu dastur doirasida 100 million dollar ajratilib, yoshlarning tadbirkorlik salohiyatini oshirish maqsad qilingan. 2021 yilda qabul qilingan "Tadbirkorlik 114 faoliyatini erkinlashtirish" to'g'risidagi qonun orqali 30% soliq imtiyozlari taqdim etilib, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga qaratilgan qator chora-tadbirlar ko'rildi. Moliyaviy Imkoniyatlar: 2023 yil davomida start-up lar uchun investitsiyalar hajmi 200 million dollardan oshishi kutilmoqda. Xalqaro investorlar O'zbekiston bozoriga qiziqish bildirmoqda, bu esa start-up larni moliyalashtirish imkoniyatlarini oshiradi. O'zbekistonda start-up lar soni 2022 yilga kelib 20% ga oshdi. 1500 dan ortiq tadbirkor subsidiyalangan kreditlardan foydalangan. Bozor tadqiqotlari natijalariga ko'ra, iste'molchilarning 60% dan ortig'i innovatsion mahsulotlarga qiziqmoqda, bu esa tadbirkorlar uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Biroq, O'zbekiston start-up ekotizimida bir qator kamchiliklar ham mavjud: 1. Amaliy Tajriba Yetishmasligi: Ta'lim tizimida amaliy mashg'ulotlar yetarlicha o'rin olmayapti, bu esa yosh tadbirkorlarning amaliyotda o'z g'oyalarini amalga oshirishda to'siqlarni keltirib chiqaradi. 2. Investitsiya Qiyinchiliklari: Ko'plab start-up lar investitsiya olishda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar, bu esa ularning rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. 3. Bozor Tadqiqotlari: Iste'molchi ehtiyojlarini aniqlash uchun bozor tadqiqotlari yetarli darajada amalga oshirilmayapti. Bu esa tadbirkorlar uchun bozor talablarini tushunishda muammolarni keltirib chiqaradi. O'zbekistonda start-up larni rivojlantirish uchun quyidagi takliflarni amalga oshirish zarur: 1. Ta'limni Modernizatsiya Qilish: Ta'lim tizimida innovatsion dasturlarni ko'paytirish va amaliy tajribani oshirish muhimdir. Yoshlar uchun amaliyotlar va stajirovkalarni ko'paytirish zarur. 2. Investitsiya Mexanizmlarini Takomillashtirish: Investorlarni jalb qilish va start-up lar uchun qulay sharoitlar yaratish. Davlat va xususiy sektor o'rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish. 3. Bozor Tadqiqotlariga E'tibor Qaratish: Iste'molchi ehtiyojlarini aniqlash va bozorni tahlil qilish uchun zamonaviy metodlardan foydalanish. 4. Hukumat Qo'llab-Quvvatlashni Kuchaytirish: Ta