O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI HUDUDLARIDA TOG‘ TURIZMINING USTUVORLIGINI IQTISODIY BAHOLASH

Аннотация

Ushbu tezis O‘zbekistonda tog‘ turizmini rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlash uchun zarur bo‘lgan aniq infratuzilmani takomillashtirish to’g’risida iqtisodiy baholashni amalga oshirish maqsadidadir. Mavjud qulaylik, turar-joy, tashrif buyuruvchilarga xizmat ko'rsatish, atrof-muhitni muhofaza qilish, madaniy merosni saqlash, xavfsizlik choralari va favqulodda xizmatlarni yaxshilash uchun zarur bo'lgan muhim infratuzilma yaxshilanishlarini ta'kidlab, ushbu tezis barqaror tog' turizmini rivojlantirishda infratuzilmaning muhim rolini yoritib beradi. Ushbu infratuzilma ehtiyojlarini qondirish orqali O‘zbekiston tog’ turizmni rivojlantirish uchun qulay muhit yaratishi, turli toifadagi sayyohlarni jalb qilishi va o‘zining tog‘ turizmi sektorining uzoq muddatli hayotiyligini ta’minlashi mumkin. Kalit so’zlar: togʻ turizmi, infratuzilmani yaxshilash, Oʻzbekiston, yoʻl tarmoqlari, transport, turar joy binolari, tashrif buyuruvchilar markazlari, atrof-muhitni muhofaza qilish, madaniy merosni saqlash, favqulodda xizmatlar, xavfsizlik choralari, barqaror turizm. Tog' turizmi butun dunyo bo'ylab turli mintaqalarda iqtisodiy rivojlanish uchun muhim sektor sifatida sanalib, barqaror o'sish va madaniyatni saqlab qolish uchun imkoniyatlar taqdim etadi. Ushbu tezis o'zining boy madaniy merosi va rang-barang landshaftlari bilan mashhur bo'lgan O'zbekiston Respublikasi hududlarida tog' turizmiga ustuvor ahamiyat berishni iqtisodiy baholashga qaratilgan. Togʻ turizmini rivojlantirishning iqtisodiy oqibatlarini baholash orqali ushbu tadqiqot ushbu strategik yoʻnalish bilan bogʻliq potentsial foyda va muammolar haqida tushuncha berishga qaratilgan. O‘zbekiston Tyan-Shan va Pomir-Oloy tizmalari kabi tog‘li hududlarni o‘z ichiga olgan rang-barang relyefga ega bo‘lib, tog‘ turizmini rivojlantirish uchun ulkan salohiyatga ega. Mamlakatning noyob tabiiy landshaftlari, boy bioxilma-xilligi va madaniy obidalari uni sarguzasht izlovchilar, tabiat ixlosmandlari va madaniy sayyohlar uchun jozibali manzilga aylantiradi. O‘zbekiston hududlarida tog‘ turizmiga ustuvor ahamiyat berish katta iqtisodiy samara berishi mumkin. Infratuzilmani rivojlantirish, mehmondo'stlik xizmatlari, sarguzasht turizmi faoliyati va ekoturizm tashabbuslariga investitsiyalar iqtisodiy o'sishni rag'batlantirishi, bandlik imkoniyatlarini yaratishi va mahalliy hamjamiyatlarga daromad keltirishi mumkin. Bundan tashqari, tog' turizmida barqaror amaliyotlarni targ'ib qilish atrof-muhitni muhofaza qilishga hissa qo'shishi va uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikni qo'llab-quvvatlashi mumkin. Tog' turizmining rivojlanishi iqtisodiy o'sish uchun katta imkoniyatlarni taqdim etsa-da, u qiyinchiliklarga ham ega. Sektorning barqaror rivojlanishini ta'minlash uchun infratuzilma cheklovlari, atrof-muhit muammolari, mavsumiylik va madaniyatni saqlash kabi masalalarni 64 hal qilish kerak. Strategik rejalashtirish, manfaatdor tomonlarning hamkorligi va barqaror turizm amaliyotlarini amalga oshirish orqali O‘zbekiston bu qiyinchiliklarni yengib o‘tishi va tog‘ turizmidan maksimal darajada iqtisodiy foyda keltirishi mumkin. O‘zbekistonda tog‘ turizmini rivojlantirishda davlat siyosati va tashabbuslari hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Siyosat bo'yicha tavsiyalar xususiy sektor investitsiyalarini rag'batlantirishni, mahalliy hamjamiyatlarning salohiyatini oshirishni, madaniy meros ob'ektlarini saqlashni, ekologik toza amaliyotni targ'ib qilishni va turizmning barqaror rivojlanishini ta'minlash uchun me'yoriy-huquqiy bazani yaratishni o'z ichiga olishi mumkin. Respublikada tog’ turizmini rivojlantirishda infratuzilma ham muhim rol o’ynashi shubhasiz. Shuning uchun ham quyida diagrammada mamlakatda tog' turizmini rivojlantirish uchun zarur bo'lgan ayrim maxsus infratuzilmani yaxshilash strategiyalari haqida ma’lumot berilgan: Diagramma №1. Yo'l va transport Turar joy Favqulodda Tashrif infratuzilmasi imkoniyatlari vaziyatlar buyuruvchilar xizmatlari va markazlari va •Sayyohlar uchun •Tabiiy muhit bilan qulaylikni yaxshilash va uyg'unlashgan tog xavfsizlik choralari ma'lumot punktlari bu hududlarda 'lojalari, mehmonxonalar •Tog'li faoliyat bilan •Turistlarga mahalliy transportni va barqaror dam olish shug'ullanadigan diqqatga sazovor joylar, osonlashtirish uchun maskanlari kabi ekologik sayyohlarning xavfsizligi xavfsizlik qoidalari, tog'li hududlarga olib toza turar joy va farovonligini madaniy amaliyotlar va boruvchi yaxshi variantlarini ishlab ta'minlash uchun atrof-muhitni muhofaza bog'langan yo'llarni chiqish. favqulodda vaziyatlarni qilish harakatlari haqida qurish va ta'mirlash. •Mavjud turar joylarni bartaraf etish tizimlari, ma'lumot berish uchun •Tashrif modernizatsiya qilish va birinchi tibbiy yordam asosiy kirish joylarida buyuruvchilarning tog'li sayyohlarning turli stantsiyalari va aloqa tashrif buyuruvchilar umumiy tajribasini xil imtiyozlari va tarmoqlarini yaratish. markazlarini tashkil yaxshilash uchun byudjetlarini qondirish •Mahalliy gidlarni, etish. transport tarmoqlarini uchun b