SAYLOV JARAYONLARINI YORITISHDAGI YANGI MEDIATRENDLAR: O'ZBEKISTON VA DUNYO MISOLIDA

Аннотация

In this article, modern media trends in the coverage of election processes are analyzed using the example of Uzbekistan and countries of the world. The study explored issues such as the role of media in election campaigns, the impact of new media technologies, and the impact of media on election outcomes. The importance of problems and foreign experiments in the coverage of electoral processes in Uzbekistan has also been analyzed. At Keywords: theendofthearticle,themainconclusionsaregiven. election,Media,Newmedia,electioncampaign,media trends,Uzbekistan,Foreign experience. Saylov jarayonlarini yoritishda ommaviy axborot vositalari (OAV) muhim rol o'ynaydi. Ayniqsa, bugungi kunda axborot texnologiyalari rivojlangan davrda OAVning ta'siri yanada oshib bormoqda [1]. Saylovchilar o'z pozitsiyalarini shakllantirishda, nomzodlar haqida ma'lumot olishda va saylov natijalarini kuzatishda OAVga tayanadi [2]. Shu boisdan ham, saylov kampaniyalari davrida medianing xolis va haqqoniy faoliyat yuritishi demokratik 14 jamiyatningmuhimmezonihisoblanadi. Mazkur maqolada saylov jarayonlarini yoritishdagi zamonaviy mediatrendlar O'zbekiston va dunyo mamlakatlari misolida qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotda saylov kampaniyalarida an'anaviyvayangimediao'rtasidagio'zarota'sir,ijtimoiytarmoqlarvamobililovalarningroli hamda medianing saylov natijalariga ta'siri kabi masalalar o'rganilgan. Shuningdek, O'zbekistonda saylov jarayonlarini yoritishdagi muammolar va xorijiy tajribalarning ahamiyatitahlilqilingan. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, qiyosiy tahlil, kuzatish va kontentni tahlil qilish usullaridan foydalanildi. Xorijiy va mahalliy olimlarning saylov jarayonlarida OAVning roli bilan bog'liq ilmiy ishlari o'rganildi [3], [4], [5]. Shuningdek, O'zbekiston va rivojlangan demokratik davlatlarning saylov qonunchiligi va media faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlariqiyosiytahlilqilindi[6],[7]. 2019-2021-yillarda bo'lib o'tgan saylov kampaniyalari davrida O'zbekiston va xorijiy davlatlar mediasining faoliyati kuzatildi va tahlil qilindi. Tadqiqot davomida 50 dan ortiq mahalliy va xorijiy nashrlar, teleradiokanallar, internet nashrlari va ijtimoiy tarmoqlar kontenti o'rganildi. Kontentni tahlil qilishda saylov jarayonlari yoritilishining xolisligi, muvozanatliligivaprofessionalstandartlargarioyaqilinishikabimezonlare'tiborgaolindi. Tadqiqot natijalariga ko'ra, so'nggi yillarda saylov jarayonlarini yoritishda bir qator yangi Yangi media platformalarining ta'siri oshib bormoqda mediatrendlarkuzatilmoqda: . Ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, bloglar va mobil ilovalar saylov kampaniyalarining ajralmas qismiga aylanmoqda [8]. Xorijiy mamlakatlarda saylovchilarning asosiy qismi saylov kampaniyalari haqidagi yangiliklar bilan ijtimoiy tarmoqlar orqali tanishmoqda [9]. O'zbekistonda ham bu boradagi o'zgarishlar sezilmoqda - 2019 yilgi parlament saylovlari davrida ijtimoiy tarmoqlardagi faollik ancha Saylov jarayonlarining shaffofligini ta'minlashda onlayn texnologiyalardan foydalanish oshgan[10]. kuchaymoqda .Rivojlangandavlatlardaonlayntranslyatsiya,elektronovozberishvahisoblash tizimlarikengqo'llaniladi[11].O'zbekistondahambuboradadastlabkiqadamlarqo'yilmoqda. Xususan, 2019 yilgi saylovlarda ayrim saylov uchastkalarida kuzatish kameralari o'rnatildi Saylov kampaniyalarida medianing ta'siri yanada siyosiylashib bormoqda. [12]. Rivojlangan mamlakatlarda siyosiy partiyalar va nomzodlar mediada ko'proq ko'rinishga intiladi, o'z imijlarini mustahkamlashga harakat qiladi [13]. O'zbekistonda ham saylov kampaniyalari yanadaprofessionalroqtusolmoqda,partiyalarningOAVbilanhamkorligikuchaymoqda. Ayni paytda ayrim davlatlarda soxta yangiliklar, dezinformatsiya va propagandaning kuchayishi saylov jarayonlarining xolisligiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Bu tahdidlar O'zbekiston uchun ham dolzarb hisoblanadi. Saylovlar davrida yolg'on ma'lumotlar va qora PRfaktlarikuzatilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, O'zbekistonda saylov jarayonlarini yoritishda sezilarli o'zgarishlar ro'y bermoqda. Bir tomondan, yangi media imkoniyatlari saylov jarayonlari shaffofligini oshirishga xizmat qilmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar, bloglar, onlayn translyatsiyalar saylov kampaniyalariga yangicha tus berdi. Ikkinchi tomondan, medianing siyosiylashuvi va ma'lumotlar"urushi"kabisalbiytrendlarhamkuzatilmoqda. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, saylov jarayonlarini yoritishda O'zbekiston mediasi bir 15 qatorijobiyo'zgarishlarbilanbirga,ayrimmuammolargahamduchkelmoqda. Ijobiy jihatlardan biri shundaki, so'nggi yillarda yangi media texnologiyalari va platformalarining rivojlanishi saylov jarayonlari shaffofligini oshirishga xizmat qilmoqda. Xususan,ijtimoiytarmoqlar,bloglarvaonlaynnashrlarsaylovchilarbilannomzodlaro'rtasida bevositamuloqot o'rnatishimkoninibermoqda [10].Buesasaylovkampaniyalariningyanada oshkoraligini ta'minlashga yordam beradi. Shuningdek, ayrim hududlarda saylov uchastkalariga kuzatuv kameralarining o'rnatilishi ham jarayonning shaffofligini osh