ЖЕНСКАЯ ПРЕСТУПНОСТЬ

Аннотация

This article describes the increase in women's crime in the Republic of Uzbekistan and the Republic of Karakalpakstan in recent years and the measures taken against it. Key words: crime, women's crime, cybercrime, suicide, organized crime. ЖЕНСКАЯ ПРЕСТУПНОСТЬ Аннотация. В данной статье описывается рост женской преступности в Республике Узбекистан и Республике Каракалпакстан за последние годы и меры, принимаемые против нее. Ключевые слова: преступность, женская преступность, киберпреступность, самоубийство, организованная преступность. Ilmiy-nazariy jihatdan jinoyatchilikni oʻrganilishiga bo’lgan qiziqish asosan oʻtgan XX asrning 70-80-yillariga toʻg’ri keladi. Chunki aynan shu davrlarda uyushgan jinoyatchilikning alomatlarini jinoyat qonunchiligi nuqtai nazaridan dastlabki ilmiy va huquqiy baholashlar yuzaga kelganini koʻrish mumkin 1. Uyushgan jinoyatchilikning nafaqat mamlakatimizda, balki jahon miqyosida ijtimoiy- huquqiy, qolaversa, siyosiy nuqtai nazardan koʻrib chiqilishi va baho berilishi uning turli ijtimoiy- tabiiy fanlarning tadqiqot obyektiga kirib borayotganligining oʻziyoq bu muammoning naqadar dolzarbligini koʻrsatadi. Uyushgan jinoyatchilikning oldini olish va unga yoʻl qoʻymaslikning yana bir jihatdan ularning amaliy jihatdan oldini olish chora-tadbirlarini samarali qoʻllashdan ham iboratdir. Hozirgi kunda eng koʻp uchrayotgan jinoyat turi bu kiberjinoyat boʻlib hisoblanadi. 2 Kiberjinoyat — kompyuter va tarmoqning birgalikdagi aloqasi ostida sodir etiluvchi jinoyat turi. Kompyuter jinoyat paytida maqsadli yoʻnaltirilgan qurol vazifasini bajarib beradi. Kiberjinoyat kimningdir xavfsizligi va moliyaviy saviyasiga zarar yetkazish maqsadida sodir etiladi. Maxfiy maʼlumotlar qonuniy tarzda himoyalangan holatda yuz beruvchi kiberjinoyatlar bilan bogʻliq koʻpgina jinoyatlar mavjud. 1 https//oltinsoy.uz sayti 2 https//uz.m.wikipedia.org ‘’Kiberjinoyat’’ 7 53 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Xalqaro miqyosda hukumat ham, nodavlat subyektlar ham kiberjinoyatlar, jumladan, josuslik, moliyaviy oʻgʻirlik va boshqa transchegaraviy jinoyatlar bilan shugʻullanadi. Jinoyatning hamma turi insoniyat uchun xavfli va zararli hisoblanadi.3 Shu boisdan azal- azaldan o’g’rilik, qotillik qilganlarga og’ir jazo qo’llangan, maqsad: xalq bundan o’rnak olsin va hech kim buni takrorlamasin degan tushuncha bo’lgan. Ayollar jinoyati bugun erkaklar o’rtasidagi jinoyatdan ham xavfliroq tus olmoqda. Gap jabrlanuvchiga yetkazilgan zarar miqdori haqida ketmayapti, balki jinoyatchi ayolning oilasi, u tarbiyalaydigan kelajak haqida ketyapti. 4 “Ayollar jinoyati” tushunchasi 20-asrda paydo bo'lgan bo'lib, u umumiy jinoyatlarning bir qismi sifatida qaraladi hamda erkak jinsidagi shaxslar tomonidan sodir etilgan jinoyatlardan psixologik, biologik va fiziologik jihatdan farqlanadi. Sud amaliyoti shuni ko'rsatadiki, dunyo miqyosida statistik jihatdan keng tarqalgan ayollar jinoyatlari sarasiga o'g'rilik, firibgarlik, o'zlashtirish va giyohvand moddalar savdosi, fohishalik, odam o'ldirish jinoyatlari kiradi. Jinouyatchi ayollarning bu turdagi jinoyatlarni sodir etishlarida umumkiy xususiyat mavjud bo'lib, ko'plab kriminalist olimlarning fikricha, bu turdagi jinoyatlarni sodir etishga moyillik jinoyatchi ayollar uchun subyektiv tomondan osonlik bilan amalga oshirilishi bilan bog'liq. Masalan, o'g'rilik, firibgarlik, o'zlashtirish va rastrata kabi jinoyatlar sodir etishda ko'proq jismoniy mehnat emas, balki aqliy faollik talab etiladi. O'z o'rnida jinoyatchi ayollar ruhiyati yengil hayotga erishish uchun turli hiylalar o'ylab toppish, qonunni chetlab o'tishning yangidan yangi yo'lllarini izlash hamda jinoyatni sodir etishning o'ziga xos usullaridan foydalanishga undaydi. Shuningdek, jinoyatchi ayolning emotsional holati ular tomonidan sodir etiladigan jinoyatni subyektiv va obyektiv tomonidan erkak jinoyatchi tomonidan sodir etiladigan jinoyatlardan farqlash imkonini beradi. Ozodlikdan mahrum qilish joylarida saqlanayotgan ayollarning atigi 22,8 foizining oilasi bor. Yangi tug'ilgan bolasini o'ldirgan jinoyatchilar orasida nikoh munosabatlarida bo'lgan ayollarning eng kami bor. Aytib o'tish kerakki, qamoq jazosiga hukm qilingan ayollarning ko'pchilik qismi (67,7%) bolali, har to'rtinchi ayol esa ikki yoki undan ko'p bolali. Ular orasida yolg'iz onalar ko'p. Ayollar jinoyati - bu ayollar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar majmui. 5 Ayollar jinoyatchiligi - bu jinoyatning bir qismi bo'lib, u bir qancha sifat va miqdoriy xususiyatlar, jinoyatchilik omillarini belgilovchi bir qancha shaxsiyat xususiyatlarining o'ziga xosligi bilan ajralib turadi. Shunga ko'ra, ayollar jinoyatchiligining oldini olish ham o'ziga xos xususiyatga ega. Jinoyat sodir etgan shaxslarning umumiy sonidagi ayollar ulushi kam, taxminan 15%. Shu bilan birga, ayollar jinoyati tarkibi erkak jinoyatchiligidan, asosan, kasbiy faoliyat bilan bog'liq bo'lgan yollanma jinoyatla