Финансовые вопросы управления региональным развитием

Аннотация

In this article is provided feature of the regional investment potential, performance of the regional investment programs in example, Khorazm region, and priority prospects investment activity in region. Key words: regional development, financial problem, regional investments, financial mechanism, financial management, property relations. Охирги йиллар мобайнида мамлакат- йўқлиги ёки бузиб кўрсатилиши оқибатида ни жадал ижтимоий-иқтисодий ва ижти- бозор механизми ишламайди. Табиийки, бу моий-сиёсий ривожлантириш, биринчи нав- ҳудудлар жадал ижтимоий-иқтисодий ри- батда, қишлоқ жойларида аҳоли учун му- вожланишини тўхтатувчи омилдир. Бу эса носиб ҳаёт шароитларини яратиш, шунинг- ҳудудий тизимнинг барча субъектлари дек, ислоҳотларни амалга оширишда фуқа- истеъмол қиладиган, аммо уларни ишлаб роларнинг бунёдкорлик салоҳиятини рўёб- чиқариш хусусий тадбиркорлар қатламига га чиқаришга қаратилган қатор муҳим дав- манфаат келтирмайдиган ижтимоий товар- лат ва ҳудудий дастурлар, қонун ҳужжат- лар ишлаб чиқариш ва хизматлар кўрсатишга лари қабул қилинди. бўлган объектив эҳтиёж учун асос бўлади. 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Рес- Бундай шароитда талаб ва таклиф қонуни- публикасини ривожлантиришнинг бешта нинг ишлаши минтақа аҳолисининг умумий устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стра- манфаатлари нуқтаи назаридан мантиққа тегиясини амалий рўёбга чиқариш доира- тўғри келмайди. сида қабул қилинган 20 дан ортиқ қонун- Молиявий ресурсларнинг давлатнинг лар, Ўзбекистон Республикаси Президенти- марказлашган ва марказлашмаган пул жам- нинг 180 дан ортиқ фармонлари ва 450 дан ғармалари орқали шакллантирилиши ва иш- ортиқ қарорларида назарда тутилган чора- латилиши жараёни ва умумий истеъмол тар- тадбирларнинг сўзсиз, ўз вақтида ва сифат- кибига давлат томонидан таъсир ўтказили- ли ижро этилишини таъминлаш ҳозирги ши ҳудудлар иқтисодиётининг даврий теб- босқичда кўзланган мақсадларга эришиш- ранишлари амплитудасини юмшатади, мин- нинг муҳим шарти ҳисобланади. тақавий хўжаликлардаги таркибий ўзгариш- Ҳудудий ривожланиш – бу молиявий ларни оптималлаштиради. Ҳудудий ривожла- ресурслар ҳаракатининг табиий-моддий ва ниш суръатини бу тариқа билвосита бошқа- қиймат шаклларининг ривожланиши ҳамда риш шундан далолат берадики, давлат мо- бутун ҳудудий тизим, яъни унинг таркибий лияси бошқариш тизимининг бир бўлагига элементлари (ҳудудларнинг табиий-иқли- айланмоқда ва ҳудудлар иқтисодиётининг мий, геосиёсий, иқтисодий, молиявий, демо- функционал параметрларини бошқаришда график, ахборот ва институционал тузилма- муҳим аҳамият касб этмоқда. си) ўртасидаги ўзаро боғлиқлик тизими- Ҳудудий ривожланишни молиявий нинг бир бутунликда ишлашини таъмин- бошқарув жараёнида ҳал этиладиган асосий лаш мақсадида ушбу молиявий ресурслар- вазифа жамғармаларни тақсимлаш ва инвес- нинг узлуксиз айланишидир. тициялар ўртасида мутаносибликни ўрна- Молиявий бошқариш моҳиятини тиш билан боғлиқ бўлиб, ушбу жамғармалар очишга тизимли ёндошишни қўллаш ушбу ва инвестициялар айнан шу даврда федерал, молиявий бошқарувнинг таъсир даражаси минтақавий ва муниципал даражалардаги муайян даврдаги ижтимоий самарадорлик- иқтисодиётлар эҳтиёжлари имкон қадар ни акс эттириши лозим деган хулосага олиб қондирилишини таъминлайди. Бу шахсий, келадики, бунда, албатта, самарали техно- жамоа ва омма манфаатлари энг оптимал логиялар ва меъёрий-ҳуқуқий базадан фой- тарзда қўшилишини кўзлайди ва давлат мо- даланишни ҳисобга олмоқ керак. Сабаби, лиявий таъсир тизимининг ҳудудда амал қи- баъзи иқтисодий сегментларнинг яхши иш- лаётган бозор механизми билан қўшилиши- лаши товар ишлаб чиқариш ва хизмат кўр- ни акс эттиради. сатиш соҳасида фаолият юритувчи хусусий Ҳудудий ривожланишни молиявий бизнес учун хуш келмайди, демак бу ерда бошқарувнинг ўзига хос хусусияти шундан нарх-навони шакллантирувчи сигналлар иборатки, у фақат ҳудудлардаги жараёнлар Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 4 201 МИНТАҚА ИҚТИСОДИЁТИ ривожланишини йўналтирувчи омиллардан Ҳудудларни ривожлантиришни бошқа- бири бўлиб, ишлаб турган ҳудуд бошқару- ришнинг молиявий механизмлари – бу ўзаро вига альтернатива бўла олмайди. Айнан шу- боғлиқ элементлар ва гуруҳларнинг (субъ- нинг учун бошқарувчи импульслар йўна- ектлар, объектлар, принциплар, усуллар ва лиши доим ҳам ҳудудий ривожланишнинг воситалар ва ҳоказо) кўп даражали иерар- эришилган ва режалаштирилган кўрсаткич- хияли тизими, шунингдек улар ўртасидаги ларига мос келавермайди. ўзаро алоқа, интеграция ва дезинтеграция Ҳудудий ривожланишни молиявий усуллари бўлиб, бунинг натижасида давлат, бошқарувни шакллантиришда энг мураккаб хўжалик юритувчи субъектлар, кредиторлар вазифа – бу мураккаб ҳудудий ривожла- (инвесторлар) ва тегишли ҳудуд аҳолиси- нишни молиявий бошқариш тизими соҳала- нинг иқтисодий манфаатлари оптималла- ри ва бўғинларини мантиқан ва изчил ҳи- шади. соблаб чиқаришдир. Ҳудудий ривожланишни бошқаришнинг молиявий механизмлари элементлари Функционал ёрдамчи тизим Ташкилий ёрдамчи тизим • ҳудудларни Ўрта муддатли Молиявий режалар и ривожлантириш р ижтимоий- тузиш в