QORAQALPOGʻISTON SHAROITIDA RASTAROPSHA (SILYBUM MARIANUM) DORIVOR O‘SIMLIGINI YETISHTIRISHDA BIOSTIMULYATORLARDAN FOYDALANISH AGROTEXNOLOGIYASINI ICHLAB CHIQISH

Аннотация

This study aims to develop agrotechnology of using biostimulants in the cultivation of medicinal plant Milk thistle (Silybum marianum) in the conditions of Karakalpakstan. During the research, various biostimulants, including organic and mineral- based preparations, were tested. Based on the results, the most effective biostimulants suitable for the climatic conditions of Karakalpakstan were determined, and recommendations regarding their use were developed. The results of this work serve to optimize the process of growing Milk thistle, increase the quality of the crop and ensure agro-ecological stability. The results of the research offer modern knowledge and methods to farmers and agricultural experts for successful cultivation of medicinal plants in the conditions of Karakalpakstan. Key words: milk thistle (silybum marianum), biostimulant, agrotechnology, agrarian sector, development monitoring, somre and fujimin. 648 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 8 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 РАЗРАБОТКА АГРОТЕХНОЛОГИИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ БИОСТИМУЛЯТОРОВ ПРИ ВЫРАЩИВАНИИ ЛЕКАРСТВЕННОГО РАСТЕНИЯ РАСТАРОПША (SYLYBUM MARIANUM) В КАРАКАЛПАКСТАНЕ Аннотация. Целью данного исследованя является разработка агротехнологии использования биостимуляторов при выращивании лекарственного растения Растаропша (Silybum marianum) в условиях Каракалпакстана. В ходе исследований были апробированы различные биостимуляторы, в том числе препараты на органической и минеральной основе. По результатам определены наиболее эффективные биостимуляторы, подходящие для климатических условий Каракалпакстана, и разработаны рекомендации по их применению. Результаты данной работы служат оптимизации процесса выращивания Растаропши, повышению качества урожая и обеспечению агроэкологической стабильности. Результаты исследования предлагают фермерам и специалистам сельского хозяйства современные знания и методы для успешного выращивания лекарственных растений в условиях Каракалпакстана. Ключевые слова: растаропша (расторох пятнистый), биостимулятор, агротехнология, аграрный сектор, мониторинг развития, сомре и фуджимин. Kirish: Rastaropsha (Silybum marianum) – dorivor o‘simlik bo‘lib, uning asosiy faol moddalari silymarin, flavonoidlar va boshqa bioaktiv birikmalardir. Ushbu o‘simlik asosan jigar faoliyatini yaxshilash, toksinlarni chiqarish va ovqat hazm qilish tizimini qo‘llab-quvvatlashda qo‘llaniladi. Qoraqalpog‘iston sharoitida bu o‘simlikni yetishtirish agrotexnologiyasi, ayniqsa biostimulyatorlar yordamida samarali boshqarilishi mumkin. Rastaropsha (Silybum marianum) dorivor o‘simligini Qoraqalpogʻiston sharoitida yetishtirishda biostimulyatorlardan foydalanish agrotexnologiyasi quyidagi asosiy bosqichlarga bo‘linishi mumkin: 1. Ekologik sharoitni o‘rganish - Iqlim sharoiti: Qoraqalpogʻistonning iqlim xususiyatlarini, shu jumladan, harorat, yomg‘ir miqdori va tuproq turini o‘rganish. - Tuproq tahlili: Tuproqning kimyoviy va fizik xususiyatlarini (pH darajasi, gumus miqdori, mineral moddalarning mavjudligi) aniqlash. 2. O‘simlikni tanlash va tayyorlash - Navlarni tanlash: Mahalliy sharoitga mos keladigan Rastaropsha navlarini tanlash. - Ko‘chat tayyorlash: O‘simlik ko‘chatlarini tayyorlash jarayoni (urug‘lar tayyorlanishi va ekish uchun zarur bo‘lgan sharoitlar). 649 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 8 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 3. Biostimulyatorlarni tanlash - Biostimulyatorlarning turlari: Organik (masalan, mikroorganizmlar asosidagi) va sintetik biostimulyatorlarni tanlash. - Ta'sir mexanizmi: Tanlangan biostimulyatorlarning o‘simlik rivojlanishiga ta'siri (masalan, ildiz tizimini rivojlantirish, stressga chidamlilikni oshirish). Somre: Bu biologik faol moddalar bo'lib, ularning ta'siri o'simliklarning o'sishi, rivojlanishi va stress holatida yashashi uchun foydalidir. Somre qo'llanilishi natijasida o'simliklarning ildiz tizimi kengayadi va oziq moddalarni yaxshi singdiradi. Fujimin: Bu biostimulyator mikroorganizmlar tomonidan ishlab chiqariladigan tabiiy modda bo'lib, u o'simtalarni stressdan himoya qiladi va ularning immunitetini oshiradi. Fujiminni qo'llash orqali Rastaropsha hosildorligi oshirilishi mumkin. 4. Ekish texnologiyasi - Ekish vaqtini belgilash: Qoraqalpogʻistonning iqlim sharoitlariga mos keladigan ekish vaqtini belgilash. - Ekish usullari: O‘simlikning optimal zichligini ta'minlaydigan ekish texnikasini qo‘llash. 5. Parvarish va parvarish qilish - Sug‘orish rejasi: Suv resurslariga asoslangan sug‘orishni rejalashtirish. - O‘g‘itlar qo‘llanilishi: Biologik va kimyoviy o‘g‘itlardan foydalanishni jadallashtirish. - Biostimulyatorlarni qo‘llash: Biostimulyatorlarni belgilangan davrda qo‘llash (masalan, ko‘chatuvchilar yoki gullash davrida). 6. Kasalliklar va zararkunandalarga qarshi kurash - Monitoring tizimi: O‘simliklarda kasallik va zararkunandalarni kuzatib borishga oid dasturlar ishlab chiqilishi. - Himapalar: Ekologik toza himoya vositalarini ishlatishni rag‘batlantiri