MUAMMOLI TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH METODIKASI

Аннотация

The content of problematic teaching technology and its implementing factors. These factors are problematic situation, pedagogical conditions of problem-based education, methods implementing problem-based education and educational motives of problem- based education. Key words: problem-based teaching, Lesson, Didactics, pedagogical-psychology, intellectual exercises, creative thinking, methods. МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ПРОБЛЕМНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ. Аннотация. Содержание проблемной технологии обучения и факторы ее реализации. Такими факторами являются проблемная ситуация, педагогические условия проблемного обучения, методы реализации проблемного обучения и воспитательные мотивы проблемного обучения. Ключевые слова: проблемное обучение, Урок, Дидактика, педагогико-психология, интеллектуальные упражнения, творческое мышление, методы. Hozirgi davrda oliy ta’lim maktablarida eng samarali o‘qitish texnologiyasi – bu muammoli ta’lim texnologiyasidir. Muammoli ta’lim aqliy faoliyatni rivojlantiruvchi, ijodiy tafakkur va mustaqil fikrlashni shakllantiruvchi ta’lim texnologiyalari sirasiga kiritilganligi bejiz emas, albatta. Chunki u faol shaxsni shakllantirishning maqsadi va mazmuniga mos keladi. 589 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 8 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 Metod (yun. "metodos"— bilish yoki tadqiqot yoʻli, nazariya, taʼlimot) — voqelikni amaliy va nazariy egallash, oʻzlashtirish, oʻrganish, bilish uchun yoʻl yoʻriqlar, usullar majmuasi, falsafiy bilimlarni yaratish va asoslash usuli. Muammoli vaziyat yaratish jarayoning borishida asosan talabalarning fan haqida tushuncha, tasavvurlarga ega ekanligini bilish o’qtuvchi uchun asosiy masala bo’lishi lozim. Fan haqida atroflicha malumotga ega bo’lmagan talaba dars jarayonini tushunmagan holda o’tgazadi. Dars jarayonida o’tilayotgan fani o’qtuvchi bosqichma bosqich tushuntirib malumotlar bilan boyitish va muammoli vaziyat yaratishda har bir bosqichga moslab vazifalar tayyorlashi maqsadga muofiq hisoblanadi. Yuqoridagi keltirilgan fikirlarga asoslangan holda Professor o’qtuvchilar tomonidan Suxbat metodi yordamida Fan haqida tushuncha berish va har bir talabaning fikrini eshtish va ularda fan yuzasida ko’nikma hosil qilish orqali ko’zlangan maqsadga erishish mumkun. Suxbat metodi yordsmida talabalar o’rtasida agtiv va passiv yalabalarni ajratib olish ular o’rtasidagi tofovutni qisqartirish aktiv talabalar qatoriga qo’shish mhum hisoblanadi. Shiddat bilan rivojlanayotgan davrda talablarning bilish doirasi va fikrlash qobilyati ham sezilarli o’sib bormoqda. Ularning qobilyatini to’g’ri shakillantirish asosida Fanni yaxshiroq o’zlashtirish, kelajak faoliyatida qo’llash imkonini yaratishini tushuntirish darsning katta yutug’i xisoblanadi. Ta’lim jarayonida hamisha yetakchi o‘rinlardan birini egallab kelgan “Suhbat” metodi o‘quvchi tafakkuri mustaqilligini ta’minlashda ham qo‘l keladigan metodlardandir. Suhbatda ishtirok etgan talaba o‘z fikrlarini muhokama qiladi, qarashlarini so‘z bilan ifodalashga tayyorlanadi. Bu fikrning aniq va muayyan maqsadga yo‘naltirilishini ta’minlaydi. Suhbat jarayonida o‘quvchida o‘z fikrini aytish, uning to‘g‘riligiga hamsuhbatlarini ishontirish ehtiyoji tug‘iladi. O‘quvchida o‘z fikrini isbotlash uchun muammoni tushunishi va o’z fikrini qatnashuvchilarga tushuntira olishini bilish, misollar keltirish ko‘nikmasi shakllanadi, e’tiroz bildirishga odatlanadi. U hamsuhbatni eshitish, munozarada ishtirok etishga o‘rgatadi, o‘z bilimini chuqurlashtirishga ehtiyoj tug‘diradi, qiziqishlari doirasini kengaytiradi. Adabiy asarlarni o‘rganishda “Suhbat” metodi o‘quvchiga nafaqat bilim beradi, balki aqliy faoliyatga ham yo‘naltiradi. Suhbat davomida har bir o‘quvchining individual jihati namoyon bo‘ladi. Darslarida to‘g‘ri tashkil etilgan suhbatlarda bitta masala bo‘yicha bir necha talaba, ba’zan butun guruh fikr aytadi. Suxbat metodini talabalarga tushunarli bo’lishi uchun Boshlang’ich talimda o’tiladigan tarbiiya fanining darsliklarida berilgan mavzulardan misol qilish mumkun shunda maktab darsligini talabalar bilan birgalikda o’rganiladi va muhokama orqali ko’nima shakillanadi. 590 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 8 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 To’rtinchi sinf tarbiya kitobining 13 mavzusi rostgo’ylik haqida bo’lib bu mavzu yuzasidan talabalar balki maktab o’quvchilari bilan qiziqarli suxbat tashkil qilish mumkun. Dars jarayonini to’g’ri tashkil qilish orqali talabalarga shunday savol berish mumkun, Nega bolalar yolg’on gapiradi? Shu savol orqali talabalar o’z fikirini bildiradi bola pisixologiyasini anglash uchun talabalar ham bir oz bolalaik davriga qaytish orqali suxbat mavzusi chuqurroq talqin qilinishi mumkunligini hisobga olsak savol o’zgaradi siz nega yolg’on gapirasiz? Bu savolga javob berish orqali bolalarning pisixologyasiga kiriladi va muammolar asta sekin yuzaga chiqishi orqali mavzuda muammoli vaziyat yuzaga keladi. Bo’lg’usi o’qtuvchilar bolalarni gapirtirish yani