ЗАМОНАВИЙ МАРКЕТИНГ – КОРХОНА ЭКСПОРТ САЛОҲИЯТИНИ ОШИРИШНИНГ АСОСИЙ ОМИЛИ СИФАТИДА

Аннотация

The article explores the issues of using modern marketing tools to increase the export potential of an enterprise. The specifics and capabilities of the introduction of marketing technologies in the development of foreign economic activity are studied. Also listed are priorities for increasing export capacity through marketing tools. Key words: foreign economic activity, export, marketing, marketing communications, marketing of foreign economic activity. СОВРЕМЕННЫЙ МАРКЕТИНГ - КАК ОСНОВНОЙ ФАКТОР ПОВЫШЕНИЯ ЭКСПОРТНОГО ПОТЕНЦИАЛА ПРЕДПРИЯТИЯ Аннотация. В статье исследуются вопросы использования современных маркетинговых инструментов для повышения экспортного потенциала предприятия. Изучаются специфика и возможности внедрения маркетинговых технологий в развитие внешнеэкономической деятельности. Также перечислены приоритеты для увеличения экспортного потенциала с помощью маркетинговых инструментов. Ключевые слова: внешнеэкономическая деятельность, экспорт, маркетинг, маркетинговые коммуникации, маркетинг внешнеэкономической деятельности. Жаҳонда кузатилаётган глобаллашув ҳамда интеграцион жараёнларнинг тобора тезлашиб бораётганлиги корхоналар рақобатбардошлигини оширишни заруратга айлантирмоқда. “Билимларга асосланган иқтисодиёт”га ўтиш шароитида корхона ташқи иқтисодий фаолиятини ривожлантириш, жумладан экспорт салоҳиятини ошириш бугунги куннинг энг асосий масалаларидан ҳисобланади. Корхоналарда экспорт салоҳиятини ошириш, макроиқтисодий барқарорликни таъминлашга, ишлаб чиқаришни ривожлантиришга, инвестицион фаолиятни рағбатлантиришга йўналтирилган давлатнинг умумий иқтисодий сиёсатининг ажралмас бир қисмидир. Экспорт салоҳиятини юксалтириш, унинг ҳажмини ошириш, таркибини такомиллаштириш, географиясини кенгайтириш муҳим ва долзарб вазифадан бири бўлиб, 5 98 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ бир вақтнинг ўзида мамлакатда амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотларнинг энг мураккаб вазифалари қаторига киради. Ташқи савдо айланмасининг товар ва географик таркибини такомиллаштириш орқали рақобатбардошликни оширишда қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратиш лозим: - юқори қўшилган тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқаришни ривожлантириш ва уларнинг экспорт ҳажмини ошириш; - ташқи савдога хизмат қилувчи инфратузилмани янада ривожлантириш; - маҳсулот таннархини пасайтириш орқали уларнинг рақобатбардошлигини ошириш; - ташқи савдода диверсификациялашувни кучайтириш; - экспортга юқори сифатли ва рақобатбардош маҳсулотлар йетказиш жараёнини ривожлантириш ва бошқалар. Жаҳон бозорларида корхоналар маҳсулотларининг рақобатбардошлигини таъминлашда қуйидаги чора-тадбирларнинг амалга оширилиши муҳим аҳамият касб этади: экспорт қилувчи корхоналарга маҳсулот тайёрлаш ва сотиш харажатларини камайтиришда кўмаклашиш; уларни ташқи бозор коньюнктурасидаги ўзгаришлар, истиқболли бозорлар, рақобатчилар тўғрисида олиб борилган тадқиқотлар натижалари билан таништириш; транспорт-коммуникация тизимларини ривожлантириш ва бошқалар. Юқоридаги вазифаларни бажаришда замонавий маркетинг воситаларидан фойдаланиш айни муддаодир. Жаҳон бозорларидаги тобора кучайиб бораётган рақобат ҳамда иқтисодиётнинг тобора интеграциялашуви шароитида, тобора мураккаб ва диверсификацияланган, ҳам технологик, ҳам ташкилий ишлаб чиқариш моделлари, ташқи иқтисодий фаолият самарадорлиги, шунингдек, умуман олганда иқтисодий фаолият, маркетинг воситаларидан фойдаланишнинг мақсадлари ва усуллари билан чамбарчас боғлиқ. Соҳа мутахассисларининг фикрича, маркетинг шунчаки назарий эмас, асосан амалий интизом бўлиб, улар бозор шароитида иқтисодий фаолият натижасида пайдо бўлган ва ривожлангандир. Шу билан бирга, маркетинг ўз тараққиётида илм-фаннинг илғор ютуқларидан кенг фойдаланади. Маркетинг бозорда вужудга келадиган иқтисодий муносабатларни фаоллаштириш услубларини, товарларни ишлаб чиқариш ҳамда сотиш муаммоларини яхлит, тизимли ечиш услубларини, бозорда вужудга келадиган ўзгаришларга тезда мослашиш, истеъмолчиларга табақали ёндашиш, рақобатбардош янги товарларни вужудга келтириш ва уларни ишлаб чиқаришни ташкил этиш, бозор конъюнктурасини ўрганиш ва башорат қилиш ҳамда таъсирчан рекламани ривожлантириш масалаларини амалга оширади. Иқтисодий ривожланишнинг ҳозирги босқичида маркетинг назариясининг тобора ривожланиб бориши, иккинчи томондан эса рақобатнинг кескинлашуви корхоналарни маркетинг фаолияти билан шуғулланишга мажбурламоқда. Чунки самарали маркетинг фаолиятини йўлга қўйиш ишлаб чиқариш субъектларининг бозордаги кучли рақобат шароитида муваффақиятга эришишини таъминлашга ёрдам беради. Ишлаб чиқариш корхоналарида маркетинг фаолиятнинг барча элементларини ўзлаштиради ва улар орасида қуйидагилар асосий ўринда туради: 5 99 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ -бозор вазиятлари ва тенденцияларини ўрганиш, прогнозлаш ва энг самарали бозор сегментларини аниқлаш; -илмий-текшириш ва тажриба ко