О РЕАЛИЗАЦИИ СТРАТЕГИИ ПРИВЛЕЧЕНИЯ ИНОСТРАННЫХ И МЕСТНЫХ ИНВЕСТИЦИЙ В УЗБЕКИСТАН

Аннотация

This article describes the future sources of financing of the target indicators in the implementation of the strategy of attracting foreign and domestic investments in our republic. Key words: investment activity, investment policy, domestic and foreign investment, profit, investment activity, financing, capital investments. Кириш. Ислоҳотлар мамлакатимизнинг инвестиция сиёсати миллий иқтисодиётида маълум таркибий ўзгаришлар юз беришига имконият берди, ўз навбатида бозор муносабатлари шаклланишига ижобий таъсир этди ва иқтисодий барқарорлик учун зарурий шарт- шароитларни юзага келтирди. VII SON - NOYABR, 2023 205-212 205 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, noyabr www.e-itt.uz Мамлакатда инвестиция муҳитини янада яхшилаш ва унинг жозибадорлигини ошириш, келгуси беш йилда 120 миллиард АҚШ доллари, жумладан 70 миллиард доллар хорижий инвестицияларни жалб этиш чораларини кўриш бугунги куннинг долзарб масаласига айланганлигини президентимиз ўз маърузаларида таъкидлаб ўтдилар (Фармон, 2022). “2021-2026 йилларда Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича тараққиёт стратегияси” да ҳам ишлаб чиқаришни модернизация қилиш, фаол инвестиция сиёсатини олиб бориш ва уларни амалга ошириш натижасида минтақаларнинг иқтисодий салоҳиятини янада кенгайтириш, экспорт салоҳиятини юксалтириш борасида инвестицион самарадорликни баҳолаш каби вазифалар белгилаб берилган (Қарор, 2021). Мамлакатимизда юз бераётган муҳим таркибий ўзгаришлар натижасида нафақат инвестицияларнинг ички манбаларига бўлган, балки бошқа манбаларга бўлган эҳтиёжнинг ошишига олиб келмоқда. Шу боисдан, хорижий инвестицияларни юқори ҳажмда жалб этиш билан бирга, маҳаллий инвестициялаш имкониятларини оширишга имкон берувчи инвестиция фондларини ташкил этиш ва уларни ривожлантириш муҳим бўлиб қолмоқда. 2026 йилгача хорижий ва маҳаллий инвестицияларни жалб этиш стратегиясини амалга ошириш, давлат- хусусий шериклик асосида энергетика, транспорт, соғлиқни сақлаш, таълим, экология, коммунал хизматлар, сув хўжалиги ва бошқа соҳаларга 14 миллиард АҚШ долларга тенг инвестиция жалб этиш режалаштирилган. Республика ҳудудлари ва хорижий мамлакатлар бизнес вакиллари ўртасида ташқи иқтисодий алоқаларни ўрнатиш, жумладан Сирдарё вилоятининг Хитой Халқ Республикаси, Сурхондарё вилоятининг Россия Федерацияси ҳамда Жиззах вилоятининг Ҳиндистон бизнес доиралари билан инвестиция ва ташқи савдо алоқаларини ривожлантириш йўлга қўйилган. Сурхондарё вилоятида «Инвесторларга кўмак маркази», Навоий вилоятида Навоий кон- металлургия комбинати томонидан «Бизнесга кўмаклашиш маркази» ва Тошкент шаҳрида «Илғор лойиҳалар ва инжиниринг маркази» ва ҳар бир туманда «Инновация ва технология марказлари» ташкил қилиб, тадбиркорларга амалий ёрдам кўрсатишни йўлга қўйиш зарурлиги тараққиёт стротегиясида кег ёритилган. Жаҳон иқтисодиёти ривожланишининг замонавий шароитларида миллий иқтисодиётнинг барқарор ўсиш суръатларини таъминлашнинг зарурий шарт шароитларидан бири ривожланган молиявий воситачилик тизимининг мавжудлиги ҳисобланади. Чунки, молиявий воситачилар ссуда капиталинингсамарали ҳаракатини таъминлашга, мамлакатдаги инвестициявий фаолликни оширишга хизмат қилади. Республикамиз ва унинг алоҳида ҳудудлари иқтисодиёти барқарорлиги инвестиция сиёсати билан чамбарчас боғланган. Мамлакатимиз ижтимоий ва иқтисодий ривожланишида ҳудудлар ўртасидаги ўзаро иқтисодий фарқланишлар ва номувофиқларни камайтиришда ўзига хос ўринга эга. Адабиётлар шарҳи. Янги Ўзбекистонда қтисодий интеграциялашув шароитида инвестиция фаолиятини молиялаштиришнинг бозор механизмларини жорий этиш, инвестиция фондларининг қимматли қоғозлар бозорини ривожлантиришдаги ўрнини кучайтириш, инвестицион муҳит жозибадорлигини оширишнинг илмий-услубий асосларини такомиллаштириш, минтақаларнинг ҳудудий салоҳияти, тадбиркорлик фаолиятига инвестиция жалб қилишнинг минтақавий хусусиятлари бўйича бир қанча илмий изланишлар олиб борилган. Инвестициялар кенг қамровли тушунча бўлиб, турли объектларга, ижтимоий-иқтисодий лойиҳаларни молиялаштириш учун иқтисодий фойда ва ижтимоий самара олишни кўзлаб, мамлакат ичкарисида ёки бошқа хорижий давлатга тавакалчилик асосида давлат кафолатисиз киритиладиган узоқ муддатли капитал қўйилмалардир. Олиб борилган кўплаб тадқиқотларда инвестицияларга, хусусан уларнинг тўғридан-тўғри турларига турлича қарашлар асосида назарий аҳамияти очиб берилган. Жумладан: Инвестициялар-бу тадбиркорлик ва бошқа фаолият турларига қўйилаётган мулкий ва интеллектуал қимматликларнинг барча турлари бўлиб, бунинг натижасида фойда (даромад) яратилади ёки ижтимоий самарага эришилади. Ўзбекистон Республикасининг «Инвестиция фаолияти тўғрисида»ги қонунида инвестициялар иқтисодий ва бошқа фаолият объектларига 206 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, noyabr www.e-itt.uz киритиладиган моддий ва номоддий неъматлар ҳамда уларга доир ҳуқуқлар сифатида таърифланган (Қонун, 1998). Эклунднинг фикрича “инвестициялар-бу келажакда кўпроқ истеъмол қилиш шароитига эга бўлиш учун эртанги кунга қолдирилган нарса. Унинг бир қисми ҳоз