Udder sizes of daughters of Montbelyard cows of different body structure

Аннотация

Maqolada Monbelyard zotli sigirlar qo‘sh maxsuldorli yo‘nalishda bo‘lib, har ikkala guruhda ham tossimon yelin tipiga mansub sigirlar uchramaganligi aniqlandi. Sut-go‘sht tipidagi sigirlarning yelin aylanasi o‘rtacha I, II, III laktatsiya davrlarida 108,2;116,5;125,0 sm–ni tashkil qilib, tengqurlari go‘sht- sut tipiga nisbatan 13.52;6,01; 12 sm-ga, uzunligi bo‘yicha 4,31;1,3; 4,25 sm-ga, eni bo‘yicha 3,42; 2,79; 3,48sm-ga, oldingi yelin qismining chuqurligi bo‘yicha 2,74; 2,9;5,3 sm-ga, orqa qismi chuqurligi bo‘yicha 3.9; 3.1;3.37 sm-ga, yelinning shartli hajmi bo‘yicha 556,8; 119,28; 501,5 sm3 –ga, oldingi so‘rg‘ichlar uzunligi bo‘yicha 1,1;1.05;1,16 sm-ga, orqa so‘rg‘ichlar uzunligi bo‘yicha 0,72;0,66;0,82 sm-ga tengqurlari go‘sht-sut tipiga mansub sigirlardan ortiqcha bo‘lganligi keltirilgan. Summary: In the article, it was found that cows of the Montbelyard breed are double-fertile, and there were no cows of the pelvic udder type in either group. The average udder circumference of milk-meat type cows is 108.2; 116.5; 125.0 cm in the I, II, III lactation periods, and their circumferences are 13.52; 6.01; 12 cm, length 4.31; 1.3; 4.25 cm by 3.42 in width; 2.79; by 3.48 cm, 2.74 in the depth of the front part of the udder; 2.9; by 5.3 cm, the depth of the back part is 3.9; 3.1; by 3.37 cm, 556.8 according to the conventional size of the udder; 119.28; 501.5 cm3, the length of the front nozzles is 1.1; 1.05; 1.16 cm, the length of the rear nozzles is 0.72; 0.66; 0, It is stated that 82 cm is more than cows belonging to the meat-milk type Olingan natijalar va munozaralar Monbelyard zotli sigirlarning texnologik xususiyatlarini baholashda yelinning morfologik, funksional ko‘rsatkichlari va zamonaviy sog‘ish uskunalarida foydalanishga yaroqlilik xususiyatlari muhim ahamiyatga ega. Respublikamizga olib kelingan monbelyard zotli sigirlar avlodlarini yelinining morfologik ko‘rsatkichlariga yelin shakllari, uning uzunligi, eni, aylanasi, oldingi va orqa qisimlarining chuqurligi, so‘rg‘ichlarining shakli, uzunligi, diametri va boshqalar kiradi.( M.I.Ashirov, U.N.Nosirov, G.M.Erdanova,R.I.Ruziev) Tajriba podalarida monbelyard zotli sigirlarning avlodlari ilk bor sigirlarning yelin o‘lchamlarini, 2- shakl “Nasldor sigirlar kartochkasi”, 4-sut shakl “Nazorat sog‘im dalolatnomasi”, 5 -sut shakl “Sigirlarning sut berish jadalligini aniqlash jurnali”, 9-sut-shakl “Sigirlar eksterer va konstitutsiyasini baholash jurnalidan” foydalanib va yelin o‘lchamlarini olish orqali laktatsiyaning 90 kunligiga qadar o‘rganildi. 189 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» Tajribadagi sigirlarning har xil eksterer tana tuzilishiga ega monbelyard zotli sut-go‘sht, go‘sht-sut tipiga ega sigirlardan olingan avlodlarining yelin shakllarining o‘zgarishi kuzatildi. Tadqiqotlarimizda monbelyard zotli sut-go‘sht tipiga mansub I laktatsiyadagi sigirlarda kosasimon yelinli sigirlar go‘sht-sut tipiga mansub tengqurlarinikiga nisbatan o‘rtacha 6,3%-ga ortiqcha dumaloq yelin bo‘yicha 6,3%-ga kam bo‘lgan bo‘lsa, etuk yoshdagi sigirlarda kosasimon shakldagi yelinli sigirlar foizi III laktatsiyada kosasimon yelin tipidagi sigirlar foizi tengqurlariga nisbatan 87,2%-ni tashkil qilib, dumaloq yelinli sigirlar foizi tengqurlariga nisbatan 6,7% ga kam bo‘ldi. Monbelyard zotli sigirlar qo‘sh maxsuldorli yo‘nalishda bo‘lib, har ikkala guruhda ham tossimon yelin tipiga mansub sigirlar uchramaganligi aniqlandi. Sut-go‘sht tipidagi sigirlarning yelin aylanasi o‘rtacha I, II, III laktatsiya davrlarida 108,2;116,5;125,0 sm–ni tashkil qilib, tengqurlari go‘sht-sut tipiga nisbatan 13.52;6,01; 12 sm-ga, uzunligi bo‘yicha 4,31;1,3; 4,25 sm-ga, eni bo‘yicha 3,42; 2,79; 3,48sm-ga, oldingi yelin qismining chuqurligi bo‘yicha 2,74; 2,9;5,3 sm-ga, orqa qismi chuqurligi bo‘yicha 3.9; 3.1;3.37 sm-ga, yelinning shartli hajmi bo‘yicha 556,8; 119,28; 501,5 sm3 –ga, oldingi so‘rg‘ichlar uzunligi bo‘yicha 1,1;1.05;1,16 sm-ga, orqa so‘rg‘ichlar uzunligi bo‘yicha 0,72;0,66;0,82 sm-ga tengqurlari go‘sht-sut tipiga mansub sigirlardan ortiqcha bo‘ldi. Shunday qilib, tadqiqotlar eksterer tana tuzilishidan qat’iy nazar, sigirlarning sut mahsuldorligi yelin shakliga bog‘liqligini ko‘rsatdi. Kosasimon yelin shakllariga ega sigirlarda sut mahsuldorligi dumaloq yelin shakllariga ega sigirlarnikidan barcha laktatsiyada yuqori ko‘rsatkichlarga ega bo‘ldi. Bu esa naslchilik podalarida sigirlarning maqbul yelin shakllari bo‘yicha seleksiya ishlarini olib borish sermahsul sutbop podalar yaratishda va sigirlarning sut mahsuldorligini takomillashtirishda muhim omil ekanligidan dalolat beradi. 1-jadval Turli tana tuzilishiga ega sigirlarning yelin o‘lchamlari, sm n=15 Yelin Sut-go‘sht tipi Go‘sht-sut tipi o‘lchamlari II III II III Yelin aylanasi 116,5±1,54 125,0±1,68 110,49±2,84 113,0±1,52 Uzunligi 38,5±0,47 43,75±0,54 37,2±0,35 39,50±0,36 Eni 31,0±0,24 35,91±0,29 28,21±0,17 32,42±0,18 Oldingi yelin qismining 25,5±0,52 30,5±0,47 22,6±0,41 25,4