Эффективность организации условий кормления современными технологическими методами при полном проявлении генетического потенциала импортных коров

Аннотация

The article covers the issues of adaptation of productive cows imported from abroad to the natural and climatic conditions of our republic, creating special feeding conditions for the full manifestation of genetic potential. The technology for increasing the economic efficiency of the network by automating the processes of complete feeding and milk production is also described. Keywords: macroelements, microelements, feeding, diet, milk, productive, imported, technology, premix, mineral supplements, vitamins, proteins, protein. 156 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» Кириш Яқин йиллардан буён Ўзбекистонга кўпгина Европа давлатларидан юқори ирсий имкониятларга эга бўлган йирик шохли моллар келтирилмоқда. Бу сермаҳсул зотли молларни келтиришдан асосий мақсад – бу на фақат уларни бош сонинип кўпайтириш, балки уларни соф ҳолда урчитиш ва маҳаллий қорамолларни чатиштириш орқали насл хусусиятларини яхшилаш ҳамда шу ҳисобдан наслли моллар подасини кўпайтиришдан иборат. Республикамизда молларни озиқлантириш шароити ва табиий иқлими Европа давлатларидан кескин фарқ қилади. Бу эса табиийки, дастлабки пайтда хориждан келтирилган молларнинг маҳсулдорлик кўрсаткичларини пасайишига ва пуштдорлик хусусиятларини салбий томонга ўзгаришига олиб келади. Хулоса қилиб айтганда, бундай омиллар хориждан келтирилган юқори маҳсулдор молларни генетик имкониятларини намоён қилишга тўсқинлик қилади. Импорт қилинган молларни республикамиз иқлимига мослаштириш, махсус озиқлантириш шароитлари яратилмаган, уларни асраш, сақлаш ва парваришлашнинг замонавий илғор технологиялари ишлаб чиқилмаганлиги долзарб масала эканлигидан далолат беради. Тўла қийматли озиқлантириш омилининг маҳсулдорликка, шу жумладан гўшт маҳсулдорлигига ижобий таъсири қилиши кўплаб илмий манбаларда ёритилган. Шу нуқтаи назардан,овқат ҳазм қилиш органлари турлича тузилган қишлоқ хўжалик ҳайвонларида озиқлантириш омилини маҳсулдорликка таъсирини ўрганиш мақсадида илмий манбаларни таҳлилий ўргандик. Жумладан, И. Хафизов, Б. Қаҳрамонов, С. Исамухаммедов., А. Хафизов (2022) маълумотларига кўра, озиқлантириш омили қишлоқ хўжалик ҳайвонларини маҳсулдорлиги оширишда муҳим аҳамиятга эга бўлиб, беда ўсимлиги, маккажўхори ва оралиқ экинлардан тайёрланган пичан, силос ҳамда сенаж асосий озуқалардан ҳисобланади. И. Хафизов, У. Куччиев, А. Хафизовларнинг (2009) хулосасига кўра, тўла қийматли озиқлантириш имкониятларини яратиш сигирларнинг сут маҳсулдорлигини ва пуштдорлик хусусиятларини оширади.Соҳа олимлари А. Нурматов, И. Хафизов (2024), И. Хафизов, А. Хафизов (2024), И. Хафизов, О. Куччиев, А. Хафизов (2024) фикрларига кўра, отларга мақбул озиқлантириш шароитини яратиш, уларни насл ва ишчанлик хусусиятларини яхшилайди. А. Нурматов, И. Хафизов, Ш. Жабборов, Л. Тагаеваларнинг (2024) хулосасига кўра, тойларни онасидан ажратилгандан кейин жадал ўситиришда асосий рацион таркибига биологик фаол қўшимчаларни киритиш афзаллиги исботланган. А. Нурматов, И. Хафизов, А. Хафизов, Д. Карибаева (2024), И. Хафизов (2023), И.Хафизов, А. Хафизовнинг (2024) фикрига кўра, отларни эрта баҳордан кеч кузгача яйлов шароитида боқишни ташкил қилиш озуқаларни иқтисод қилиш имконини беради. 157 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» Шунингдек, озиқлантириш омили қишлоқ хўжалик ҳайвонларини, шу жумладан, отларни генетик имкониятларини тўла юзага чиқаришда алоҳида аҳамият касб этади. Шунга ўхшаш ҳолатни қўйчилик соҳасида ҳам кузатиш мумкин.Масалан, Д.М. Парманова (2021), Д.М. Парманова (2021), Д. Парманова, Ф. Алиқулов (2021), D. Parmanova (2022) ўз тадқиқортларида озиқлантиришнинг аҳамияти ва уни маҳсулдорликка таъсирини илмий манбаларида таъкидлаб ўтганлар. Хулоса қилиб айтганда, молларни озиқлантиришда рационнинг тўла қийматли бўлиши алоҳида аҳамият касб этади. Бунда рационни сероқсил ва витаминларга бой озуқалар ҳисобидан бойитиш, рационга ҳар хил минерал қўшимчаларни қўшиш ҳайвонларнинг маҳсулдорлигини тўлиқ намоён қилишини таъминлайди, маҳсулдорлигини оширади ва уни сифатини яхшилайди. Тадқиқот услубияти ва олинган натижаларни таҳлили Тадқиқот умумқабул қилинган зоотехникавий усуллар ва илмий манбаларни таҳлил қилиш асосида амалга оширилди. Тадқиқотлар Тошкент вилояти, Қибрай туманидаги “AGRO KOMPAS” масъулияти чекланган жамияти чорвачилик фермасидаги хориждан келтирилган симментал зот сигирларида олиб борилди. Тажриба хўжалигида сигирларни озиқлантириш учун тузилган рационлар таҳлилий ўрганилиб, уларнинг таркибида етишмаётган витаминлар, минераллар ва макро-микроэлементлар билан қўшимча равишда бойитилди. 1-жадвал Сигирларнинг лактация давридаги сут маҳсулдорлиги кўрсаткичлари ўлчов Гуруҳлар Кўрсаткичлар бирлиги I II III Лактация давомида ҳар 1 бош сигирга кг 5664,64 5627,90 5597,84 сарфланган озуқа бирлиги Соғиб олинган сут миқдори кг 4964,44 5128,22 5297,34 Сут таркибидаги ёғ миқдори кг 3,99 4,08 4,12 4-%-ли сут миқдори кг 4934,07 5230,78 5456,26 1 кг сут ишлаб чиқариш учун кг 1,14 1,10