Совершенствование методов оценки потребительской лояльности к марке молока и молочных продуктов

Аннотация

In the article have been studied the scientific and theoretical foundations of consumer loyalty to the brand and its assessment. Was recommended the method of using the satisfaction index to assess customer satisfaction with the brand. An index of consumer loyalty to leading brands in the market of milk and dairy products in Tashkent was determined. By author have been developed scientific proposals and practical recommendations on the formation of a brand loyalty program in the milk and dairy products market. Keywords: market, marketing, consumer, milk and dairy products, brand, loyalty, customer satisfaction, assessment of brand loyalty, brand satisfaction. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 3 94 МЕНЕЖМЕНТ В А МАРКЕТИНГ Ўзбекистоннинг сут ва сут маҳсулот- даражасининг ўсиши истеъмолчиларнинг ра- лари бозоридаги мавжуд рақобат шароитида қобатчиларнинг ҳаракатларини сезиш тен- истеъмолчиларнинг брендга содиқлиги рақо- денциясини пасайтиради[2]. батбардошликнинг асосий омилига айлан- Шундай қилиб, товар брендининг со- моқда. Махаллий корхоналарнинг бозорда са- диқлигига эришиш учун истеъмолчи қуйида- марали фаолият юритиши учун мижозлар- гиларни бажариши керак[3]: нинг брендга бўлган содиқлик даражасини -истеъмолчи брендни бошқа брендлар- доимий равишда кузатиб бориш ва уни оши- га нисбатан барқарор устунликни сақлаб қо- ришга ҳисса қўшувчи омилларни таҳлил қи- лиши; лиш, брендга бўлган содиқликни шаклланти- -бренд товарни такроран сотиб олиш ва риш бўйича комплекс чора-тадбирларни иш- ушбу брендни сотиб олишни давом еттириш лаб чиқиш ва уларни ўтказиш самарадорли- истаги бор; гини баҳолаш талаб этилмоқда. Харидорлар- -истеъмолчида бренддан қониқиш ҳис- нинг танланган сегментига аниқ йўналти- си шаклланиши; рилган бренднинг содиқлигини шаклланти- -рақобатчиларнинг ҳаракатларига бе- риш ва ривожлантириш дастурлари маҳал- фарқ бўлиши; лий корхоналар учун нафақат сотувлар ҳаж- -содиқлик таркибида рационалга нис- мини оширишга, балки доимий мижозлар би- батан устун эмоционал таркибий қисм сифа- лан муносабатларни ривожлантиришга ёр- тида ажратиш учун ишонч бўлиши; дам беради. Тадқиқотларда брендга содиқликнинг Ўзбекистоннинг сут ва сут маҳсулотла- икки турини ажратилади: хулқ атворга хос ри бозорида шаклланаётган рақобат муҳити содиқлик ва муносабатлар билан боғлиқ со- ва унинг жадаллиги маҳаллий корхоналар- диқлик. нинг бозор мақсадларини замонавий марке- Хулқ-атворга хос содиқлик бренд маҳ- тинг ёнашувлари асосида ишлашга мажбур сулотини доимий равишда сотиб олишсада, қилмоқда. Бир неча йил олдин мижозларни истеъмолчи брендга бефарқ муносабатда қо- жалб қилиш сут ва сут маҳсулотлари ишлаб лади. Рақобатчи бренднинг қисман харакати чиқарувчиларнинг маркетинг стратегияла- истеъмолчида брендни тарк этиш эхтимоли- рининг асосий мақсадлари сифатида белги- ни тўлиқ юзага чиқариши мумкин. ланган бўлса, бугунга келиб асосий эътибор Муносабатлар билан боғлиқ бўлган со- мижозларни ушлаб қолиш ва улар билан узоқ диқлик (рухий садоқат), аксинча, харидор муддатли ўзаро манфаатли муносабатларни бошқа брендларни эмас, балки айнан шу сақлаб қолишга кўпроқ аҳамият қаратмоқда- бренд маҳсулотини сотиб олишга бўлган қи- лар. Бундай ўзгаришларнинг мантиқий асоси зиқишини англатади. Ушбу турдаги содиқ- истеъмолчиларнинг брендга содиқлигини лик билан истеъмолчи бренд маҳсулотдан шакллантириш орқали доимий харидларни фойдаланишдан ҳиссий яқинлик ва чуқур кўпайтириш ва шу орқали қиймат яратишга мамнунлик ҳис қилади. Истеъмолчи узоқ асосий эътибор қаратмоқдалар. вақт давомида ўзларининг севимли брендла- Брендга содиқлик (инглизча loyal - рини сотиб олишга тайёр бўлган холатни "содиқ") бу мижоз, харидор ўзига хос брендга англатади. (корпоратив ёки маҳсулотга) содиқлигини Истеъмолчининг брендга содиқлигини белгиловчи хусусиятлар мажмуасидир. Мута- аниқлаш учун, қоида тариқасида, улар потен- хассисларнинг кўп талқинларида брендга циал ва реал истеъмолчиларни хатти-ҳара- содиқлик қайта-қайта сотиб олиш билан боғ- катлар ва самарадорлик даражаларига қараб лиқ деб ҳисоблашади. Бу шуни англатадики, тақсимлашга асосланган "такрорий харид / харидор товарни унинг эҳтиёжларини қон- қониқиш" матрицасидан фойдаланилади. дирганлиги учун ёки у брендга шахсий ҳис- Брендга содиқлик даражасини аниқ- сий боғлиқликни яратгани учун қайта-қайта лашни бир қатор усуллари мавжуд бўлсада, харид қилади[1]. Бошқа муаллифлар бренд- мукаммал тизимлаштирилган моделларни нинг содиқлигини мижознинг товарга бўлган яратиш борасида олимлар томонидан кўплаб садоқатининг ўлчови сифатида белгилайди- тадқиқотлар амалга оширилмоқда. лар, бу истеъмолчини бошқа брендга ўтиш Брендга содиқлик дастури ҳар қандай эҳтимолини аниқлайди, айниқса товар ёки корхона учун рақобат устунликларини таъ- хизматни нарх ўзгарганда бу жараён кўпроқ минлаш имконини беради. Истеъмолчилар- кузатилади. Бундай ҳолда, товарга содиқлик нинг брендга садиқлигини ўлчаш учун энг Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 3 95 МЕНЕЖМЕНТ В А МАРКЕТИНГ оддий таркибий қисмлар - бу истеъмолчи- саткичларини қўшиш орқали амалга ошир