Перспективы развития кролиководства в домашнем хозяйстве и методы сохранения в будущем.

Аннотация

In this article, the importance of rabbit breeding in the national economy is discussed, and the role of rabbit breeding products in human health is discussed. Rabbit breeds and their origin, productivity, and morphology are detailed. Keywords: Dietary food, meat, skin, fur, tivit, medical observations, vascular diseases, light industry, selection and breeding, vitamins, protein, rabbit breeds, etc. Аннотация: В данной статье рассматривается значение кролиководства в народном хозяйстве, а также обсуждается роль продукции кролиководства в здоровье человека. Подробно описаны породы кроликов, их происхождение, продуктивность и морфология. Ключевые слова: Диетическое питание, мясо, кожа, мех, тивит, медицинские наблюдения, сосудистые заболевания, легкая промышленность, селекция и разведение, витамины, протеин, породы кроликов и др. Кириш Ўзбекистон Републикаси президентининг бир қанча фармон ва қарорлаида қуёнчиликни ривожлвнтириш маҳсулот сифатини яхшилаш бунинг учун мустаҳкам озуқа базасини яратиш имкониятлари ҳақида аниқ 78 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» фикр юритилган. Мамлакатимизнинг иқтисодий – ижтимоий ва социал ривожлантиришнинг 2022–2024 йилларда мўлжалланган даврда аҳолини озиқ-овқатга бўлган талабини қондириш мақсадида, саноатни мўйнабоп тери ва тивит билан таъминлашда қуёнчилик салмоқли ўрин эгаллайди. Қуёнчилик қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг муҳим тармоғи ҳисобланиб, битта она қуёндан бир йилда 70-80 кг гўшт, 30-35 дона мўйна олиш мумкин. Қуёнчилик халқ хўжалигида қуйидаги аҳамиятга эга: 1. Аҳолини пархез гўшт билан таъминлайди. Таркиби таъми жиҳатидан парранда гўштига тенг. Бу гўшт болалар боғчаси, мактаб ўқувчилари, ҳомиладор, эмизикли аёллар, ошқазон ва юрак қон томир касалликлари учун фойдаланган. 2. Тивит олинади – енгил саноат учун керакли ҳом ашё ишлаб чиқариш ундан шарф, жемпер, пайпоқ, рўмол тўқилади. 3. Теридан олинадиган – аҳоли учун керакли бўлган палто, ёқа, телпак, қўлқоп, пойафзал тайёрланади. 4. Медицинада, биологик лабораторияларда илмий кузатув мақсадида ишлатилади. 5. Мактабда зоология, одам анатомияси ва физиологияси, генетика ва селекция дарсларини ўтишда қуёнчиликдан фойдаланилади. 6. Ички органларидан, бош қисми, скелети, қонидан суяк ва қон уни таёрланади. 7. Чиқиндилардан қишлок хўжалик экинларининг ҳосилдорлигини ошириш учун органик ўғит олинади. 8. Келиб чиқиши ва унинг биологияси. Уй қуёнларининг барчаси ёввойи қуёнлардан келиб чиқган, ватани Испания ва жанубий Франциядир. Қуёнлар 2000 йил дастлаб қўлга ўргатилган кейин хонакилаштирилган. Қуёнчилик Европа мамлакатларида кенг тарқалган. Италия, Белгия, Венгрия, Англия, Германияда, Францияда 110 млн бош қуён бўлиб, ҳар йили 250-300 минг тонна гўшт етиштирилади. Италияда етиштириладиган гўштнинг 7-8% қуён гўшти. Тадқиқот мақсади Ўзбекистонда 2022 йилда 93 тонна тирик вазнда гўшт, 372 минг дона тери таёрланди, қуёнлар 23-31,5 г сут эмади. Қуёнларда дастлабки 3 сутка оғиз сути бўлиб кейинчалик сутга айланади. Қуёнларда 8 жуфт сўрғич бор. Қуён сути таркиби қуйидагича, ёғ 13-27%, оқсил 10-15%, сут қанди 1,8-2,1%, минерал моддалар 2,6%. Қуёнларда сут бериш ҳам лактация давомида ўзгарувчан бўлади. 1 кг 10 кунда 126,9 г, 2 кг 10 176, 3 кг 10 147, 8,4 кг 10 кунда 47,9 г. Наслдор қуёнлар болалари 45 кунликда 800-900 г. 60-70 кунликда 1,8-2 кг-га етади. 4 ойлигида 2,5-3 кг тирик вазнга эга бўлади. Ўртача гўшт чиқими 60%. Қуёнлар 7-10 йил яшайди. Хўжаликда фойдаланиш даври 2-3 йил. Қуёнлардан олинадиган маҳсулотига қараб қуйидаги гуруҳларга бўлинади. 79 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» 1) Гўшт маҳсулдорлиги 2) Тери маҳсулдорлиги 3) Тивит маҳсулдорлиги Мамлакатимизда ҳар йили 200-300 минг тонна парҳез қуён гўшти тайёрланади. Ер юзида 60 дан зиёд қуён зоти бўлиб, Ўзбекистонда 20 дан ортиқ зотлар кўпайтирилмоқда. Ўзбекистонда боқиб урчитиладиган қуён зотлари мустахкам скелетли қорин қисми айлана, тана узунчок, кўкраги кенг, орқа қисми узун тўғри ва кенг оёғи йўғон терида жун қалин эмас, тирик вазни 5 кг, бола бериши ўртача 7-8 тагача, суткалик сут бериши 184–207 граммни ташкил қилади. Тадқиқот натижалари Ўзбекистонда қуёнларни аҳоли хонадонларида сақлаш ва асраш ҳамда гўшт учун парваришлаб боқишда турли усуллардан фойидаланади: 1. Махсус қафасларда 2. Махсус сеткали майдон ва яйловларда (волер усулида) 3. Молхоналарда махсус уйчаларда эркин усулда шу билан бирга аҳоли хонадонларида ер тўлаларда боқиб кўпайтириш йўлда қўйилган. Энг қулай ва таннархи арзон махсус чуқурларда шароит қилиб боқиш йўлга қўйилса мақсадга мувофиқ бўлади. 1-расм. Ўраларда қуён боқиш Махсус чуқурларда ҳар томонлама қулай шароит қилиб аҳоли хонаданларида ёки якка тартибда фаолият кўрсатаётган қуёнчи тадбиркорларга ҳамда қуёнчилик билан шуғулланадиган фермер хўжаликларда чуқурлиги 1,5–2 метргача бўлган чуқурлардан фойидаланилади, уларда бир неча оилалар жойлаштирилиб қуйидаги 80 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИ