Проблемы и перспективы разведения, генетики и биотехнологии Узбекистанского кролика

Аннотация

This article presents information on the problems and prospects of rabbit breeding in the development of rabbit breeding in Uzbekistan. The article describes the use of genetic modification and biotechnology in the development of rabbit breeding based on the laws of heredity and variability, as well as in improving the useful economic qualities of rabbits and creating new breeds of rabbits for the rabbit breeding industry. Keywords: rabbit breeding, heredity, genes, genomes, alleles, molecular markers, productivity, health, biotechnology. Кириш Дунёнинг хар бир мамлакатидаги қуёнчиликда наслчилик, генетика ва биотехнология қуёнларнинг маҳсулдорлиги ва уларнинг соғлиғини яхшилашга ёрдам берадиган муҳим омиллардир. Бироқ, улар ҳам барча жойларда муайян муаммолар ва қийинчиликларга дуч келишади. Ушбу асосий муаммолар ва истиқболларга қуйидагилар киради: 12 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» Муаммоларга: 1. Мамлакатда мавжуд қунларнинг генетик хилма-хиллиги: Хозирда мамлакатимизда ер юзининг турли бурчакларидан келдирилган хар хил қуёнлар зотлари мавжуд бўлиб, турли назоратланмаган чатиштиришлар олиб борилмоқда. Маълумки кўпгина қуён зотлари генетик хилма- хилликка мойил бўлиб, бу чатиштиришлар қуёнлар касалликларининг кучайишига ва маҳсулдорликнинг пасайишига олиб келиши мумкин. 2. Қуёнлар наслчиликдаги қийинчиликлар: Бозор иқтисодиёти даврида турли тоифадаги инсонлар томонидан олиб борилаётган наслчилик ишларида тўғри наслчилик мезонларини танлаш қийиндир. Чунки бу наслчилик ишларида инсонлар фақат олинажак қуёнлар гўшти ёки териси сифатларини эмас, балки шунингдек қуёнларнинг репродуктив жинсий қобилиятини, саломатлиги ва касалликларга чидамлилигини ҳам ҳисобга олиши ва билиши керак. 3. Қуёнларнинг кўпайиши муаммолари: Қуёнларнинг генетик-ирсий муаммолари авлодларининг маҳсулдорлиги ва келажакда омон қолишига тўғридан тўғри таъсир қилиши мумкин, бу наслчилик ишлари самарадорлигини чеклайди. 4. Ахлоқий мулоҳазалар: назоратланмаган наслчиликда биотехнология ва генетик манипуляциядан фойдаланиш қуёнларнинг яшаш фаровонлигига оид ахлоқий муаммоларни келтириб чиқаради. 5. Янги технологиялардан фойдалана олмаслик: Айрим ҳудудларда фермерлар қуёнчиликни яхшилаш имкониятларини чеклаб, мавжуд замонавий наслчилик усуллари ва биотехнологияларидан фойдалана олмасликлари мумкин. Қуёнчиликда замонавий наслчилик, генетика ишлари ва биотехнологияни имкониятлари жуда катта ва уни амалга жорий этиш бу соҳада ишларни ва мавжуд холатни сезиларли яхшиланишларга олиб келиши мумкин. Жумладан қуёнчилик селекцияси ва генетика маркази олимлари дунё олимлари эришган ютуқларни жорий этиш орқали қуйидаги истиқболларга эишиш мумкинги башоратлайдилар: 1. Генетик модификациялаш: Генетик модификация ва селекция технологияларидан фойдаланиш янада маҳсулдор ва касалликларга чидамли қуёнлар зотларни яратишга, шу орқали республикада қуёнчиликнинг самарадорлигини янада оширишга олиб келиш мумкин. 2. Қуёнларларинг яхшиланган саломатлиги: Қуёларнинг генетика тадқиқотлари турли инфекциялар, паразитар ва бошқа касалликларга қаршилик кўрсатадиган генларни аниқлаш имкони беради ва шу билан поданинг соғлиғини яхшилайди. 3. Молекуляр белгилар асосида танлаш: Қуёнларнинг молекуляр танловдан фойдаланиш қуёнлар наслчилиги учун хар бир қуённи генетик хусусиятларидан келиб чиқиб аниқроқ танлаш имконини беради ва подани яҳшилашга имкон бераи. 13 Международная научно-практическая конференция «ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ» 4. Ихтисослашган зотларни яратиш: Ўзбекистоннинг турли худудий маҳаллий шароитга мослаштирилган ихтисослаштирилган қуён зотларни етиштириш барча худудларда қуёнлар маҳсулдорликлари ва турли стресс омилларига чидамлилигини оширади. 5. Биотехнологик ечимларни қўллаш: Қёнчиликда сунъий уруғлантириш ва криоконсервация каби биотехнологияларни қўллаш бу соҳада мутахассисларни тайёрлаш қуёнчиликинг репродуктив самарадорликни сезиларли даражада оширади ва унинг генетик базани кенгайтирди. 6. Таълим ва тарғибот: Қуёнчилик бўйича ўрта ва олий ўқув юртлари учун таълим ўқув дастурларини кўпайтириш ва замонавий наслчилик ва генетика усуллари бўйича мавжуд маълумотларни фермерлар ва ахолининг турли тоифаларига ўз амалиётларини яхшилаш учун тайёрлаш ва чоп етиб етказиш уларга катта ёрдам беради. Кўриб турганимиздек қуёнчиликни риволантиришнинг истиқболлари кўп. Бу истиқболли ишларни амалга ошириш учун республикамиз қуёнчилигида биотехнологиялар қўллаш зарур. Қуёнчиликда биотехнологик ечимлар қуёнларнинг маҳсулдорлиги ва соғлиғини сезиларли даражада яхшилайди, қуёнчилик саноатининг барқарор ривожланишини таъминлайди. Замонавий технологиялардан фойдаланиш қуёнларни кўпайтириш ва сақлаш билан боғлиқ кўплаб муаммоларни ҳал қилиш, шунингдек, ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишга ёрдам беради. Қуёнчиликда биотехнологик ечимларни жорий этиш қуёларнинг маҳсулдорликни сезиларли ошириш, улар саломатлигини яхшилаш ва касалликларга чидамлилигини таъминлашда муҳим аҳамият касб этади. Келажакд