Правовой статус параллельного импорта и зарубежный опыт

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада индивидуаллаштириш воситалари товар белгиси, ичида энг кўп ҳуқуқий муомалада бўладиган товар ҳуқуқий муҳофаза, белгиларига нисбатан параллел импорт билан боғлиқ параллел импорт, ҳуқуқий масалалар ёритилган. Хусусан, бунда ҳуқуқларни тугаши, биринчи сотув Ўзбекистоннинг инвестициявий салоҳияти ҳамда Жаҳон докртинаси, савдо ташкилотига аъзо бўлиш бўйича амалга оширилиши бренд. лозим бўлган ишлар, параллел импорт турлари ва уларнинг фарқли жиҳатлари, ТРИПС келишувининг аҳамияти юзасидан фикрлар ҳамда таҳлиллар келтирилган. Мақолада, шунингдек муаллиф томонидан товар белгиларига нисбатан параллел импорт тушунчаси тегишли қонунчилик нормаларини такомиллаштириш билан боғлиқ масалалар бўйича илмий-назарий хулосалар қилинган. 1 Independent researcher, University of Public Safety of the Republic of Uzbekistan. E-mail: utapov.furkat@mail.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2024) / ISSN 2181-1415 Правовой статус параллельного импорта и зарубежный опыт АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматриваются правовые вопросы, товарный знак, связанные с параллельным импортом, применительно к правовая охрана, товарным знакам, которые чаще всего находятся в легальном параллельный импорт, обороте в рамках средств индивидуализации. В частности, исчерпания прав, доктрина первой продажи, были высказаны мнения об инвестиционном потенциале бренд. Узбекистана и работе, которую предстоит провести по вступлению во Всемирную торговую организацию, а также о видах параллельного импорта и их различиях, и важности Соглашения ТРИПС. В статье также сделаны научно- теоретические выводы автора по вопросам, связанным с совершенствованием соответствующих законодательных норм концепции параллельного импорта применительно к товарным знакам. Товар белгиси соҳасидаги глобаллашув ва халқаро савдо тизимининг ривожланишининг иккита муҳим таъсири – жаҳон бозорида яратилган ва фойдаланиладиган товар белгилари сонининг кескин ўсиши ва глобаллашувнинг товар белгиларига оид ҳуқуқ тизимининг анъанавий ҳуқуқий нормаларига бўлган муаммоларини келтириб чиқармоқда. Шу сабабли, мамлакатлар товар белгиларини ҳимоя қилиш масалалари, хусусан, товар белгилари билан боғлиқ масалалар билан шуғулланадиган глобал ҳуқуқий тизимни қайта қуриш ва уйғунлаштиришга ҳаракат қилишлари керак. Интеллектуал мулкнинг юқори даражада ҳимояланганлик даражаси мамлакатнинг инвестицион жозибадорлиги ва ташқи имижини оширишнинг муҳим кафолати ҳисобланади [1]. “Бугунги кунда жаҳон иқтисодиётининг салмоқли қисмини миллий маҳсулотлар экспорти ташкил этади. Маълумки, маҳсулот ва хизматлар ўз брендининг машҳурлигига асосланади. Шу сабабли, кўплаб мамлакатлар ҳукуматлари, брендлари истеъмолчилар томонидан тан олинган ва юқори баҳоланган маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш бўйича фаол ишламоқда. Шу билан бирга, хорижий мамлакатларда рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқарувчиларнинг товар белгилари (брендлари) ҳимоясини таъминлаш алоҳида аҳамиятга эга” [2]. Ўзбекистонда ҳам миллий брендларимиз асосидаги маҳсулотлар экспорти ва уларни ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш бўйича кўплаб ишлар амалга оширилмоқда. Хусусан, Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 12 октябрдаги “Аҳолини халқаро брендларнинг сифатли маҳсулотлари билан таъминлаш ва маҳаллий корхоналарнинг глобал қўшилган қиймат занжирларига кириши учун қўшимча шароит яратишга оид чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ–393-сон қарори [3] ҳамда унинг ижроси юзасидан Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 9 мартдаги 99-сон қарори билан тасдиқланган Халқаро брендлар товарларининг айрим турларини бренд эгалари ёки уларнинг ваколатли етказиб берувчилари (расмий дистрибьюторлар, дилерлар, ишлаб 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2024) / ISSN 2181-1415 чиқарувчиларнинг савдо вакиллари ва уларнинг дистрибьюторлари, лиценциатлари) билан тузилган тўғридан-тўғри шартнома асосида импорт қилувчилар реестрини шакллантириш ва юритиш тартиби тўғрисида Низом ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2013 йил 29 январдаги “Мамлакатимизда ишлаб чиқарилган маҳсулотларнинг рақобатдошлигини янада ошириш ва товарларни республикага ноқонуний олиб киришга қарши курашни кучайтириш тўғрисида”ги ПҚ–1913-сон қарорини [4] келтириш мумкин. Бугунги кунда Ўзбекистон Республикасининг Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш жараёни кечмоқда. “Маълумки, ЖСТ жаҳон иқтисодий тизимидаги халқаро глобал ташкилот ҳисобланиб, жаҳон савдосининг 90 фоизидан ортиғи айнан ЖСТ доирасида олиб борилмоқда. Шу сабабли ҳам мазкур халқаро ташкилотга аъзо бўлиш мамлакатимиз ташқи иқтисодий сиёсатининг энг асосий йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда” [5]. Бу борада Ўзбекистон олдида интеллектуал мулкнинг ҳимояси билан бир қаторда товар белгиларига доир параллел импорт билан боғлиқ масалаларни ҳал қилиш вазифаси турибди. “Параллел импорт деганда, товар белгиси эгасининг рухсатисиз асл ва муҳофазага олинган товарларнинг мамлакат ҳудудига эрк