Человеческий подвиг, вернувший душу Бабура в Андижан

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада Соҳибқирон Амир Темурнинг Ҳиндистондаги саховатли, давомчиси бўлган, юртдошларига “Бобурнома”дек буюк киндик қони, мерос ҳадя этган, шу билан бирга Бобур умри давомида саодатманд шоҳ, Андижонга қайтиш орзуси билан яшаган Бобурнинг ана андижонча шижоат, ибрат, шундай ниятини амалга оширган, унинг руҳини юртига илмий экспедиция, қайтарган маънавияти мустаҳкам инсон Зокиржон юксак масъулият. Машрабовнинг жасорати ёшларга ибрат эканлиги, Бобур руҳини тўлиқ Андижонга келтиришда, маънавий- маърифий соҳадаги бўшлиқ ўрнини тўлдира олишга мувофиқ бўлган инсон ҳақида қисқача маълумотлар баён этилган. 1 Candidate of Historical Sciences (PhD), Associate Professor, Department of World History, Andijan State University. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 4 (2024) / ISSN 2181-1415 Человеческий подвиг, вернувший душу Бабура в Андижан АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматривается мужество Закирджона щедрый, Машрабова, возвратившего душу Бабура в свою страну, пуповинная кровь, преемника Амира Темура в Индии, подарившего своим счастливый правитель, соотечественникам такое великое наследие, как храбрость, пример, «Бабурнамэ». Живший на протяжении всей своей жизни научная экспедиция, мечтой о возвращении в Андижан, он является примером высокая ответственность. для молодежи. В статье также приводится краткая информация о человеке, который способен заполнить пустоту в духовно-просветительской сфере, способствуя возвращению души Бабура в Андижан. КИРИШ Тарихчи, географ, давлат арбоби, истеъдодли саркарда, бобурийлар сулоласи асосчиси, темурий шаҳзода Заҳириддин Муҳаммад Бобур миллатимизнинг энг ёрқин вакилларидан биридир, шубҳасиз, Заҳириддин Муҳаммад Бобур ва унинг фарзандлари, яъни кўрагонийлар ё бобурийлар сулоласи давомчилари томонидан олиб борилган ишлар барчамизга жумладан, ўсиб келаётган баркамол ёш авлод учун ибратлидир. Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳақида инглиз олими Уильям Эрскин шундай деган: “Саховати ва мардлиги, истеъдоди, илм-фан, санъатга муҳаббати ва улар билан муваффақиятли шуғулланиши жиҳатидан Осиёдаги подшоҳлар орасида Бобурга тенг келадиган бирорта подшоҳ топилмайди” – [7; 102-б.], деганлари айни ҳақиқат. “Ҳаммамиз яхши тушунамиз, агар жамият ҳаётининг танаси иқтисодиёт бўлса, унинг жони ва руҳи-маънавиятдир. Биз янги Ўзбекистонни барпо этишда ана шу иккита мустаҳкам устунга, яъни, бозор тамойилларига асосланган кучли иқтисодиётга ҳамда аждодларимизнинг бой мероси, миллий ва умуминсоний қадриятларга асосланган кучли маънавиятга таянамиз” [1; 267-б.], гар шундай экан, тарих ўзбек халқининг ҳозирги авлоди зиммасига ғоят буюк, муқаддас вазифани юклади. Бу – Ватанни Ватан қилиш, унинг довруғини олам узра ёйиш, кучига куч, шуҳратига-шуҳрат қўшиш демакдир. Киндик қони томган она-Ватаннинг тарихини, тарихий тараққиёт йўлини билмаган, унинг билан чексиз фахрланмайдиган кишини маданиятли инсон, ҳақиқий халқпарвар деб бўлмайди. Ўз тарихига бўлган ҳурмат, бу, энг, аввало, халқига, авлод – аждодларига бўлган эътибор демакдир. Ўз тарихини билмаган халқнинг келажаги бўлмайди. Киндик қони Андижон диёрида тўкилган, номи жаҳонга машҳур Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг кимлигини эндиликда тушунтиришга-ю исботлашга ҳожат йўқ. Темурийларнинг Фарғона мулки подшоҳи, кейинчалик улуғ Соҳибқирон Амир Темурнинг Ҳиндистондаги давомчиси, буюк саркарда, беқиёс шоир ва серқирра олимлигидан ташқари яна бир қанча улуғ сифатларга эга бўлган у зотнинг салобати ва салоҳияти йиллар ўтган сайин бутун жаҳонни лол қолдириб келяпти. 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 4 (2024) / ISSN 2181-1415 АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ ВА МЕТОДОЛОГИЯСИ Заҳириддин Муҳаммад Бобур Ўзбекистон Республикаси мустақилликка эришгандан сўнг ўз она юртида ҳақиқий қадр-қимматини топди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонига кўра 1993 йилда Заҳириддин Муҳаммад Бобур таваллудининг 510 йиллиги тантанали нишонланди. Андижон шаҳрида Заҳириддин Муҳаммад Бобур номидаги университет, театр, кутубхона, миллий боғ (“Боғи Бобур”) мавжуд. Бобур миллий боғи мажмуасида “Бобур ва жаҳон маданияти” музейи, шоирнинг рамзий қабр-мақбараси бунёд этилган. Шаҳар марказида (муаллифи Равшан Миртожиев) ва Бобур боғидаги ёдгорлик мажмуида (муаллифи Қодиржон Салоҳиддинов) шоирга ҳайкал ўрнатилди. Андижондаги марказий кўчалардан бирига, шунингдек Тошкентдаги истироҳат боғи ва кўчага, Андижон вилояти, Хонобод шаҳридаги истироҳат боғига Бобур номи берилди. Ўзбекистон Фанлар академиясининг Бобур номидаги медали таъсис этилди. Шарқшунос олим Убайдулла Каримов бу медалнинг биринчи совриндори бўлди. Мақоламизда ибрат қилиб кўрсатилаётган Андижонлик табиатшунос олим Зокиржон Машрабов раҳбарлик қиладиган Халқаро Бобур жамғармаси (1993.23.12) Бобур ижодини ўрганишда катта ишларни амалга оширди. Жамғарманинг илмий экспедицияси 10 дан ортиқ Шарқ мамлакатлари бўйлаб автомобилда илмий сафарлар уюштириб, илмий экспедициянинг дастлабки кузатишида андижонлик илм кишилари қатори мен ҳам иштирок этга