Технология создания англо-русско-узбекского терминологического словаря на основе тезаурусной технологии для студентов нефилологического направления

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье рассматривается подход к обучению двухфазная иностранным языкам студентов неязыковых специальностей коммуникативная модель, в университете, с акцентом на экономические и естественные коммуникативные навыки науки. Основное внимание уделяется не только освоению повседневного общения, наглядный материал, студентами специализированной лексики, соответствующей терминологический их будущей профессиональной деятельности, но и развитию словарь. умений анализировать информацию и применять полученные знания в профессиональном общении на иностранном языке как в устной, так и в письменной форме. Цель обучения заключается в подготовке студентов к эффективному использованию иностранного языка в профессиональной сфере и международном взаимодействии, что способствует повышению их конкурентоспособности на рынке труда. Fan – tilni integrasiyalashgan o‘rganish, bir tomondan, xorijiy tilning kommunikativ kompetensiyasini, ikkinchi tomondan – fikrlash jarayonlarini kuchaytirish orqali konseptual tasavvurni shakllantirishga yordam beradi. Bu CLIL modellarining nazariy asoslari J.Kamminsning “BICS (asosiy shaxslararo kommunikativ ko‘nikmalar) / CALP (kognitiv akademik tilni bilish)” kommunikativ modeliga asoslanganligi bilan oqlanadi. J. Kammins nazariyasining asosi taksonomiyani qo‘ydi. B. Blum bu yangi o‘quv materialini o‘zlashtirishda talabalar ongida fikrlash jarayonlarining rivojlanishiga bog‘liq bo‘lgan ta’lim maqsadlarining iyerarxik tarzda taqdim etilgan tasnifidir. J. Kamminsning ikki fazali kommunikativ modeli (rasm. 1), bu yerda xorijiy tildagi kommunikativ ko‘nikma va qobiliyatlarni o‘qitish jarayoni kvadrantlarga bo‘linadi: birinchi va ikkinchi kvadrantlar( Kv. 1, Kv. 2) ESPga mos, bu o‘quv tilni yod olingan ma’lumotlarni qo‘llashga qaratilgan; uchinchi va to‘rtinchi kvadrantlari (Kv. 3, kv. 4)-xorijiy tilni o‘rganishda olingan bilimlarni tahlil etish, sintez qilish va baholash kabi bilim qobiliyatlari asosida amalga oshiriladigan fan – tilni integrasiyalashgan o‘rganishdir (CLIL). moslashtirilgan matn oddiy haqiqiy matn vizual qo‘llab-quvvatlanadigan haqiqiy matn matn (murakkablik oshirilgan) 1-rasm. J. Kamminsning ikki fazali kommunikativ modeli 82 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2024) / ISSN 2181-1415 Asosiy kommunikativ kompetensiya – BICSni shakllantirish jarayonida kundalik muloqotning kommunikativ ko‘nikmalari va malakalarini shakllantirish ma’lum bir kontekstda sodir bo‘ladi, model mualliflari esa kognitiv xarajatlar minimal ekanligini ta’kidlashadi. Xolbuki, kognitiv-akademik tilni bilish-CALP shakllangan vaziyatlar yanada murakkab g‘oyalarni ifoda etish uchun katta ahamiyatga ega. Universitetning asosiy yo‘nalishi lingvistika bo‘lmagan talabalarda, xususan, “iqtisodiy va tabiiy fanlar” yo‘nalishi bo‘yicha talabalar nafaqat kelajakdagi kasbiy faoliyatga yo‘naltirilgan ma’lum bir mavzu bo‘yicha xorijiy tildagi leksik materiallarga ega bo‘lishlari, balki olingan ma’lumotlarni tahlil qilishlari, bilimlarni xorijiy tildagi kasbiy muloqotning og‘zaki va yozma shakllarida qo‘llashlari kerak. Ikki fazali kommunikativ model asosida xorijiy tilni o‘qitish quyidagicha ko‘rib chiqilishi mumkin: 1-kvadrant. Xorijiy tilda yangi mavzuni oldingi bilimlarga asoslanib muhokama qilish, shu bilan o‘qituvchi talabalarning tegishli fanlar bo‘yicha yangi mavzu tushunchalari bilan tanishligini aniqlaydi. Ushbu bosqichda moslashtirilgan matn ishlatiladi, o‘qituvchi talabalarni yangi lug‘at bilan tanishtiradi, xorijiy va ona tillarida ta’riflar beradi. Agar kerak bo‘lsa, yangi lug‘atni yaxshiroq tushunish uchun vizual materiallardan foydalaniladi. 2-kvadrant. Ushbu bosqichda leksik-grammatik va fonetik mashqlar bajariladi. Oddiy haqiqiy kasbga yo‘naltirilgan matnlar o‘qish, tarjima qilish va tinglash uchun ishlatiladi. 3-kvadrant. Ushbu bosqichda haqiqiy matn, shuningdek uning og‘zaki yoki yozma tarjimasi o‘qiladi. Yangi leksik birliklarni o‘zlashtirishga qaratilgan til mashqlari, shuningdek matnning umumiy tushunchasini tekshirishga qaratilgan nutq mashqlari pirovardida talabalarning olingan ma’lumotlarni sintez qilish va tahlil etish ko‘nikmalarini, shuningdek, muayyan kasbiy lug‘atdan foydalangan holda bahslashish va umumlashtirish qobiliyatini rivojlantirishga yordam beradi. 4-kvadrant. Ushbu bosqichda murakkabligi oshgan haqiqiy matnlardan foydalanish tavsiya etiladi (masalan, ilmiy maqolalar, texnik ko‘rsatmalar va boshqalar). Bu yerda til materialining assimilyatsiyasi va tarkib jihatining assimilyatsiyasi kuzatiladi. Ushbu bosqichning mashqlari olingan bilimlarni va shakllangan ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirish va baholashni nazorat qilishga qaratilgan. Universitetning xorijiy til o‘qituvchilari oldida o‘z fanlarini xorijiy tildagi kasbiy tezaurus shaklida taqdim etish vazifasi turibdi va talaba, o‘z navbatida, ushbu bilim tizimlari to‘plamini kasbiy sohada o‘zlashtirishi va uni samarali kasbiy aloqa maqsadida mutaxassis o‘zining