Вопросы совершенствования процедуры административного задержания

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада маъмурий йўл билан ушлаб туриш маъмурий жавобгарлик, чорасининг тушунчаси ёритилган, ушбу чорани қўллашда маъмурий йўл билан Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 27-моддасида ушлаб туриш, назарда тутилган “Шахс суднинг қарорисиз қирқ саккиз шахс эркинлиги, шахс эркинлигини соатдан ортиқ муддат ушлаб турилиши мумкин эмас” деган чеклаш, талаблар ва муддатларга мослаштириш бўйича норматив вақтинча, ҳужжатлар таҳлил қилинган. қисқа муддат. 1 Senior teacher, Department of State Legal Sciences, Academy of Law Enforcement of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 05 (2024) / ISSN 2181-1415 Вопросы совершенствования процедуры административного задержания АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье разъясняется понятие меры административная задержания в административном порядке, а также ответственность, нормативные документы по приведению в соответствие с административный арест, требованиями и сроками, предусмотренными статьей 27 личная свобода, ограничение личной Конституции Республики Узбекистан «Лицо не может быть свободы, подвергнуто задержанию на срок более сорока – восемь временный, часов без решения суда». краткосрочный срок. Барчамизга маълумки, инсоният тарихида ҳар бир давлат ўзининг халқи учун муносиб турмуш тарзини яратиш йўлида унинг ҳуқуқлари олий қадрият саналадиган ҳуқуқий демократик жамият қуриш мақсади сари интилар экан, биринчи галдаги вазифаси сифатида асосий Қомуси саналган давлат Конституциясини ўз ҳалқининг минг йиллик тарихий қадриятлари ва ўша давр талаблари асосида замонавий андозаларга таянган ҳолда такомиллаштириб боради. 2023 йил 30 апрель куни Ўзбекистон Республикасининг янги таҳрирдаги Конституциясининг қабул қилиниши муносабати билан ўтказилган референдум юқоридаги фикрларнинг амалий ифодаси десак муболаға бўлмайди. Дарҳақиқат Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев Конституцивий комиссиянинг аъзолари билан учрашувда “Янгиланган Конституция мамлакатимизнинг узоқ муддатли тараққиёт стратегиялари, умуман, юртимиз ва халқимизнинг эртанги фаровон ҳаёти учун мустаҳкам ҳуқуқий асос ҳамда ишончли кафолат яратиши лозим. Бир сўз билан айтганда, “Инсон қадри учун” ғоясини ҳамда ҳозирги ислоҳотларимизнинг бош тамойили бўлган “Инсон – жамият – давлат” деган ёндашувни Конституциямизнинг мазмунига чуқур сингдириб, амалий ҳаётимизда бош қадриятга айлантиришимиз зарур. Яъни, инсоннинг қадр-қиммати, шаъни ва ғурури бундан буён барча соҳаларда биринчи ўринда туриши керак.” [1] деб, таъкидлади. Ушбу ёндашувнинг амалий исботини янги Конституциямизнинг 27-моддасида ташкил топганлигида кўришимиз мумкин, унга кўра “Ҳар ким эркинлик ва шахсий дахлсизлик ҳуқуқига эга. Ҳеч ким қонунга асосланмаган ҳолда ҳибсга олиниши, ушлаб турилиши, қамоққа олиниши, қамоқда сақланиши ёки унинг озодлиги бошқача тарзда чекланиши мумкин эмас. Ҳибсга олишга, қамоққа олишга ва қамоқда сақлашга фақат суднинг қарорига кўра йўл қўйилади. Шахс суднинг қарорисиз қирқ саккиз соатдан ортиқ муддат ушлаб турилиши мумкин эмас. Шахсни ушлаш чоғида унга тушунарли тилда унинг ҳуқуқлари ва ушлаб турилиши асослари тушунтирилиши шарт.” [2] Яъни амалдаги Конституцияга кўра жиноий-ҳуқуқий мажбурлов чораларининг ноқонуний тарзда қўлланилиши тақиқланади, бу эса инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиниши ҳуқуқий кафолатлари конституциявий даражада мустаҳкамланганлигидан далолат беради. 84 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 05 (2024) / ISSN 2181-1415 Янги Конституциянинг жамият ҳаётига татбиқ этилганига бир йилдан ортиқ вақт ўтган бўлса, унда белгиланган концептуал ғояларнинг ижроси қанчалик таъминланаётганлиги ҳақида қатор саволларни кун тартибига қўяди. Шу муносабат билан ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари томонидан ҳуқуқни қўллаш амалиётида маъмурий мажбурлов чораларини қўллаш ваколатини берувчи амалдаги Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг тегишли маъмурий процессуал нормалари янги Конституциянинг юқорида таъкидланган нормаси талабаларига қанчалик мос келишини ўрганиб, тадқиқ этиш мақсадга мувофиқдир. Жумладан Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг (кейинги ўринларда – МЖтК деб юритилади) 286, 287, 288-моддалари “маъмурий йўл билан ушлаб туриш, маъмурий йўл билан ушлаб туришга ваколатли органлар ва маъмурий йўл билан ушлаб туриш муддатлари”га бағишланади. “Маъмурий йўл билан ушлаб туриш” чорасининг тушунчаси ҳақида соҳа олимлари томонидан қуйидагича таъриф берилган бўлиб, “Маъмурий йўл билан ушлаб туриш – ҳуқуқбузарнинг шахсий эркинлигини вақтинча чеклаб қўйишдир.” [3] Шунингдек “Маъмурий йўл билан ушлаб туриш – ҳуқуқбузарнинг шахсини аниқлаш, маъмурий баённома тузиш ва ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш юзасидан чиқарилган қарорнинг ижросини таъминлашга қаратилган, шахснинг қисқа муддатга эркинлигини чеклашдан иборат маъмурий таъсир чораларидан биридир.” [4] Юқорида берилган таърифлардан шуни хулоса қилиш мумкин-ки, иккала та