Гарантия защита прав физических и юридических лиц на примере административных судов

Аннотация

Калит сўзлар: Фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқ ва Конституция, эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини қонун, мустаҳкамлаш мақсадида халқимиз томонидан умумий фуқаро, овоз билан қабул қилинган Конституциянинг ўрни ва ҳуқуқ, инсон ҳуқуқлари, ҳамияти катта. Бу борада инсон ҳуқуқларини таъминлаш қонуний манфаат, борасидаги миллий амалиёт ва халқаро нормалар, хорижий суд ҳимояси, 1 DSc in Law, Head of Administrative and Financial Law Department, Tashkent State University of Law. E-mail: s.yusupov020@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2024) / ISSN 2181-1415 маъмурий суд, давлатлар конституцияларидаги тажрибани ўрганиш ва конвенция, қўллаш аҳамияти долзарб. Ушбу мақолада жисмоний ва устав, юридик шахсларнинг ҳуқуқлари эркинликлари ва қонуний шартнома, манфаатларини ҳимоя қилишнинг кафолатлари ҳақида сўз қўмита. юритилади. Гарантия защита прав физических и юридических лиц на примере административных судов АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Статья посвящена анализу роли и значения Конституция, Конституции, принятой всеобщим голосованием, в закон, укреплении гарантий защиты конституционных прав и гражданство, свобод граждан. В работе освещается актуальность право, права человека, изучения и применения национальной практики и законность, международных норм в области прав человека, а также право на защиту, конституций зарубежных государств. Особое внимание административный суд, уделено анализу гарантий защиты свобод и законных конвенция, интересов как физических, так и юридических лиц. Цель устав, договор, статьи – подчеркнуть важность конституционных помощь. механизмов в обеспечении правовой защиты и содействии правовой стабильности в обществе. Конституция ҳар бир давлат тараққиётининг пойдевори бўлган тарихий, сиёсий ва ҳуқуқий ҳужжат ҳисобланади. Ўзбекистон мустақил давлатчилигининг белгиси сифатида Конституциямиз давлат ва жамият тараққиётининг ҳуқуқий асоси бўлиб хизмат қилмоқда. Халқимизнинг энг муҳим орзу-интилишлари ва мақсадлари унинг Бош қонуни – Конституциясида тўлиқ ифода этилади. Конституциямизнинг бош тамойили ҳуқуқий демократик давлат ва адолатли фуқаролик жамиятини қуриш ғояси асосида мамлакатимизни ривожлантириш бўйича кенг қамровли ишлар амалга оширилди ҳамда бой тажриба тўпланди. Янги таҳрирдаги Конституциянинг 15-моддасига кўра, Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва мамлакатнинг бутун ҳудудида ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Конституциянинг тўғридан-тўғри амал қилиши ва мамлакатнинг бутун ҳудудида қўлланилиши ҳуқуқий давлатнинг муҳим ва асосий шартларидан биридир. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёев 2022 йил 20 июндаги Конституциявий комиссия аъзолари билан учрашувда ҳар бир шахснинг ўз ҳуқуқ ва эркинликларини одил судлов орқали ҳимоя қилишнинг аҳамияти ҳақида “Суд-ҳуқуқ тизимини қораловчи, жазоловчи органдан инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилувчи органга айлантириш – ислоҳотларимизда ҳал қилувчи аҳамиятга эга” деб таъкидлаган эди. Суд ҳимоясида бўлиш ҳуқуқи инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр- қиммати ва бошқа дахлсиз ҳуқуқлари олий қадрият бўлишини таъминлашда муҳим ва самарали восита ҳисобланади. Суд ҳимоясида бўлиш конституциявий кафолати, бир томондан, ҳар кимнинг тегишли судга шикоят қилиш ҳуқуқини 242 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2024) / ISSN 2181-1415 англатса, бошқа томондан, бу шикоятни оқилона муддатларда кўриб чиқиб, унга қонуний, адолатли ва ошкора қарор қабул қилиш мажбуриятини англатади. БМТнинг 1966 йилдаги “Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисида”ги Пакт, Инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги конвенция (Рим, 1950 йил 4 ноябрь)да “Адолатли суд муҳокамасига бўлган ҳуқуқ” кафолатланган. Мазкур нормага ўхшаш нормалар Ўзбекистон Республикасининг “Судлар тўғрисида”ги ҳамда Ўзбекистон Республикасининг “Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида”ги Қонунларида мавжуд. Шунингдек, Конституциямизнинг 55-моддасида белгиланган ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли эканлиги, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракацизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланиши белгилаб қўйилди. Ушбу норма Ўзбекистон фуқароларига ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун инсон ҳуқуқлари бўйича миллий ҳамда халқаро институтларга мурожаат қилиш ҳуқуқини конституциявий даражада мустаҳкамлайди. Халқаро институтларга мурожаат қилиш ҳуқуқи Ўзбекистон Республикаси томонидан ратификация қилинган БМТ ва ХМТ конвенцияларида мустаҳкамланган. Хусусан, БМТнинг Инсон ҳуқуқлари 1966 йилдаги “Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисида”ги Пакт (Инсон ҳуқуқлари бўйича қўмита), 1966 йилдаги “Иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳ