Виды наказаний, связанных с принудительным трудом лиц, совершивших преступления в Республике Узбекистан, и их особенности

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикасида жиноят мажбурий меҳнат, содир этган шахсларни мажбурий меҳнатга жалб қилиш жиноий жазо, билан боғлиқ жазо турлари ва уларнинг ўзига хос мажбурий меҳнатга жалб хусусиятлари таҳлил қилинган. Бунда Ўзбекистон қилиш, мажбурий жамоат ишлари, Республикаси Жиноят кодексида назарда тутилган 9 та ахлоқ тузатиш ишлари, турдаги асосий жазолардан 2 таси, яъни мажбурий жамоат жарима, ишлари ва ахлоқ тузатиш ишларини мажбурий меҳнатга хизмат бўйича чеклаш, жалб қилиш билан боғлиқ жазолар рўйхатига киритиш озодликни чеклаш, мақсадга мувофиқлиги хулоса қилинган. Ушбу интизомий қисмга жўнатиш, жазоларнинг мажбурий меҳнатга жалб қилиш билан озодликдан маҳрум боғлиқ жиҳатларига эътибор қаратилиб, уларни бошқа қилиш, турдаги жазолардан ажратиб турадиган хусусиятлари мулкий зарар, аниқланган. Жумладан, мажбурий меҳнатга жалб қилиш тарбиявий таъсир билан боғлиқ жазоларнинг жарима, озодликдан маҳрум кўрсатиш хусусияти. қилиш каби жазоларгаўхшаш ва фарқли жиҳатларига алоҳида урғу берилган. Мақолада муҳокама қилинган ҳар бир масала юзасидан муаллифнинг асосланган хулоса ва тавсиялари билдирилган. Виды наказаний, связанных с принудительным трудом лиц, совершивших преступления в Республике Узбекистан, и их особенности АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье анализируются виды наказаний, принудительные работы, связанных с принудительным трудом лиц, совершивших уголовное наказание, преступления в Республике Узбекистан. Особое внимание привлечение к уделяется обязательным общественным работам и принудительным работам, обязательные исправительным работам, которые являются двумя из общественные работы, девяти основных видов наказаний, предусмотренных исправительные работы, Уголовным кодексом Республики Узбекистан. В статье штраф, подчеркивается целесообразность включения этих видов ограничение по службе, наказания в перечень мер, связанных с принудительным ограничение свободы, направление в трудом. Также рассматриваются особенности этих дисциплинарную часть, наказаний и делается акцент на их сходстве и различиях с лишение свободы, другими видами наказаний, такими как штрафы и лишение имущественный вред, свободы. Автор предлагает выводы и рекомендации по характер воспитательного воздействия. каждому обсуждаемому вопросу. 117 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 2 (2024) / ISSN 2181-1415 Ўзбекистон Республикасида жиноят содир этишда айбли деб топилган шахсларга нисбатан жарима, муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш, мажбурий жамоат ишлари, ахлоқ тузатиш ишлари, хизмат бўйича чеклаш, озодликни чеклаш, интизомий қисмга жўнатиш, озодликдан маҳрум қилиш, умрбод озодликдан маҳрум қилиш каби асосий жазолар, шунингдек, ҳарбий ёки махсус унвондан маҳрум қилиш тарзидаги қўшимча жазо қўлланилиши мумкин. Мазкур жиноий жазо турларидан мажбурий жамоат ишлари, ахлоқ тузатиш ишларини мажбурий меҳнатга жалб қилиш билан боғлиқ жазолар рўйхатига киритиш мумкин. Чунки мазкур иккала жазонинг шакли ҳам жиноят содир этган шахсни мажбурий меҳнатга жалб этиш орқали ижро этилади. Таъкидлаш зарурки, хизмат бўйича чеклаш, интизомий қисмга жўнатиш ва озодликдан маҳрум қилиш жазоларини ижро этишда ҳам маҳкумлар меҳнатга жалб қилинади. Аммо ушбу жазоларни, бизнингча, мажбурий меҳнатга жалб қилиш билан боғлиқ жазолар рўйхатига киритиб бўлмайди. Буни қуйидагилар орқали асослаш мумкин: биринчидан, хизмат бўйича чеклаш ва интизомий қисмга жўнатиш жазолари фақат ҳарбий хизматчиларга нисбатан тайинланади, шу сабабдан хизмат бўйича чеклаш ва интизомий қисмга жўнатишдаги меҳнат умумий ҳарбий хизмат мобайнида ва ҳарбий хизмат тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган умумий қоидаларга мувофиқ амалга оширилади. Ушбу жазолардан, шунингдек озодликдан маҳрум қилиш жазосида ҳам маҳкумни меҳнатга жалб қилиш жазони ижро этишнинг асосий шакли ва урғуси эмас. Жумладан, хизмат бўйича чеклашда асосий масала ҳарбий хизматни контракт бўйича ўтаётган ҳарбий хизматчини суд ҳукмида кўрсатилган муддат давомида муайян ҳуқуқ ва имтиёзлардан маҳрум қилиш ва пул таъминотининг ўн фоизидан ўттиз фоизигача бўлган миқдорини давлат даромади ҳисобига ушлаб қолишдан иборат бўлса, интизомий қисмга жўнатишда эса муддатли ҳарбий хизмат ҳарбий хизматчисини суд томонидан белгиланган муддат мобайнида ички тартиби анча қаттиқ бўлган махсус ҳарбий қисмга жойлаштириш орқали, муайян ҳуқуқ ва имтиёзлардан маҳрум этиш ҳисобланади. Яъни иккала жазода ҳам шахснинг жиноят содир этишидан олдинги ҳолати ва фаолияти муайян чекловлар билан давом эттирилади. Демак, иккала ҳолатда ҳам маҳкумнинг меҳнатидан фойдаланиш жазонинг мақсади ва шакли ҳисобланмайди. Озодликдан маҳрум қилишда ҳам худди шундай мазмун мавжуд. Ушбу жазода асосий эътибор маҳкумни меҳнатга жалб этиш эмас, балки уни жамиятдан ажратишга қаратилади; иккинчидан, ушбу жазоларни маҳкумларни меҳнатга жалб қилмасдан ҳам ижро этиш мумкин. Жумладан, ЖИКнинг 88-моддасига кўра, олтмиш ёшдан ошган эркаклар, эллик беш ёшдан ошган аёллар, I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар меҳн