ЭРТА ТУҒРУҚЛАР КЕЛТИРИБ ЧИҚАРАДИГАН ИЖТИМОИЙ МУАММОЛАР

Аннотация

This article analyzes the physical, psychological, and social consequences of early childbirths. It highlights issues such as young girls dropping out of school due to early pregnancy, losing economic opportunities, and facing social isolation. Additionally, it discusses the negative effects of early childbirth on children and society, as well as measures taken at the state and international levels to address these issues. Keywords: Early childbirth, social problems, physical health, psychological consequences, dropping out of school, economic opportunities, social isolation. СОЦИАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ, ВЫЗВАННЫЕ РАННИМ РОЖДЕНИЕМ Аннотация. В данной статье рассматриваются физические, психологические и социальные последствия ранних родов. Анализируются проблемы, связанные с тем, что ранняя беременность ведет к отрыву девочек от учебы, потере экономических возможностей и социальной изоляции. Также обсуждается негативное воздействие ранних родов на детей и общество в целом, а также меры, предпринимаемые на государственном и международном уровнях для решения этой проблемы. Ключевые слова: Ранние роды, социальные проблемы, физическое здоровье, психологические последствия, отрыв от учебы, экономические возможности, социальная изоляция. 33 NEW RENAISSANCE 2024 OCTOBER INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 8 Кириш. Эрта туғруқлар жаҳон миқёсидаги жиддий ижтимоий-иқтисодий муаммолардан бири бўлиб, асосан ривожланаётган давлатларда кенг тарқалган. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (WHO) маълумотларига кўра, ҳар йили тахминан 16 миллион ёш қиз 18 ёшга етмасдан ҳомиладор бўлади. Уларнинг аксарияти Жанубий Осиё, Субсахара Африкаси ва Лотин Америкаси мамлакатларида истиқомат қилади. Бундай ҳолатлар жамиятнинг турли жабҳаларига салбий таъсир кўрсатиб, ёш оналарнинг соғлиғи ва ижтимоий ҳолатига жиддий зарар келтиради. Дунёда ҳар йили 15-19 ёшдаги 2 миллиондан ортиқ қизлар хавфли туғруқ жараёнларини бошдан кечиришади, бу эса жисмоний ва психологик оқибатларга олиб келади. Жаҳон статистикаси шуни кўрсатадики, эрта ҳомиладорлик ёки туғруқ ёш оналар ўртасида ўлим сабаблари орасида муҳим омил ҳисобланади. Африка қитъасида ёш оналарнинг ҳомиладорлик ёки туғруқ пайтида вафот этиши ҳолатлари жуда юқори даражада сақланиб қолмоқда. Эрта туғруқларнинг ижтимоий таъсири ҳам жуда жиддий. Ёш қизлар таълим олиш имкониятларини йўқотишади, иқтисодий ривожланишдан четда қолишади ва ўз шахсий ривожланишларига халақит берадиган ижтимоий изоляцияга учрайдилар. Бу ҳолат, айниқса, камбағал оилаларда кучли намоён бўлади, чунки уларнинг қизлари эрта ёшда турмуш қуришга мажбур бўлади ёки ҳомиладорликка дуч келади. БМТ ва Жаҳон банки каби халқаро ташкилотлар маълумотларига кўра, эрта туғруқларнинг олдини олиш учун таълим ва хабардорлик дастурларини кенгайтириш, ёш қизлар ва уларнинг ота-оналари учун махсус дастурларни жорий қилиш муҳимдир. Давлатлар ва халқаро ҳамжамиятлар ёш қизларни ҳимоя қилишга қаратилган чора- тадбирларни кучайтириш орқали бу муаммони ҳал этишга интилишлари лозим. Жисмоний ва психологик оқибатлар Жисмоний соғлиққа хавфлар. Ёш қизларда туғруқ асоратиларини ошиши жисмоний ривожланишнинг етарлича тугалланмаганлиги билан боғлиқ. Кўп ҳолларда, ҳомиладорлик ва туғруқ вақтида қизларда нафас йўллари инфекциялари, гипертония, ва ўсма каби саломатлик муаммолари юзага келиши мумкин. Дунёдаги туғруқлар давомида содир бўладиган ўлим ҳолатларининг катта қисми ёш оналар ҳиссасига тўғри келади. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, 15 ёшдан кичик қизларда туғруқ пайтида асоратлар билан боғлиқ ўлим хавфи каттадир. Психологик оқибатлар. Эрта туғруқлар психологик жиҳатдан ҳам оғир оқибатларга олиб келиши мумкин. Ёш қизларда ўзини яккаланган ҳис қилиш, депрессия, стресс, ва ўз- 34 NEW RENAISSANCE 2024 OCTOBER INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 8 ўзини паст баҳолаш ҳолатлари кўп учрайди. Бундай ҳолатлар жамият томонидан ёки оилавий босим билан боғлиқ бўлиб, ёш қизларда руҳий зўриқишга олиб келади. Ҳозирги кунда психологик муаммолар ёш оналарнинг ривожланишига катта тўсиқ бўлиб қолмоқда. Ижтимоий муаммолар Таълимдан ажралиш ва иқтисодий имкониятларнинг йўқолиши. Эрта ҳомиладорликнинг ижтимоий оқибатлари кўпинча қизларнинг таълимдан ажралишидир. Кўпгина ёш оналар мактабни ташлаб кетишга мажбур бўлади, бу эса уларнинг келажакда иқтисодий имкониятларини чеклайди. Таълимсиз қолган ёш аёллар меҳнат бозорида ўз ўрнини топа олмай, кам иш ҳақи тўланадиган ёки норасмий ишларда ишлашга мажбур бўлишади. Бу ҳолат уларнинг иқтисодий мустақиллигига жиддий таъсир кўрсатади ва бундай ҳолат жамиятда камбағаллик даражасининг ошишига ҳам сабаб бўлиши мумкин. Ижтимоий изоляция ва гендер тенгсизлиги. Эрта туғруқлар кўпинча қизларни ижтимоий изоляцияга олиб келади. Ёш она боласи билан жамиятдан узилиб, ижтимоий фаолликда қатнашолмай қолиши мумкин. Бу ҳолат уларнинг ижтимоий ривожланишига салбий таъсир кўрсатади. Шу билан бирга, ёш қизларнинг эрта ҳомиладорлиги гендер тенгсизлигини кучайтиради, чунки кўпинча қизлар эркаклар назор